Witaj na kanale Maturalne Słuchowisko.

Dziś zajmiemy się tematem: Czy możliwe

jest zbudowanie doskonałego państwa? Na

podstawie powieści Rok 1984

Georgea Orwela.

>> Do tej pory maturzyści przygotowywali

się z kanałem Maturalne słuchowisko do

matury ustnej. Teraz rozszerzyliśmy

ofertę o kurs online. Wszystkie pojęcia,

motywy, konteksty z poszczególnych epok

masz opracowane i wytłumaczone w prosty

sposób. Link w opisie. Zapraszamy.

>> No to zaczynajmy. Dążenie do stworzenia

państwa idealnego często zaczyna się od

szlachetnych idei, porządku, równości i

bezpieczeństwa. Jednak w praktyce

oznacza próbę narzucenia jednej wizji

świata wszystkim obywatelom. Gdy władza

uznaje, że wie najlepiej co jest dobre

dla społeczeństwa, zaczyna ograniczać

wolność jednostki. Wtedy marzenie o

doskonałym państwie zmienia się w system

oparty na kontroli i posłuszeństwie.

Zbudowanie doskonałego państwa nie jest

możliwe, ponieważ dążenie do pełnej

kontroli i idealnego porządku prowadzi

do systemu totalitarnego, który odbiera

ludziom wolność i godność. W powieści

Rok 1984

Georgea Orwella, państwo oceania

przedstawia się jako idealnie

uporządkowane. W rzeczywistości

obywatele są nieustannie obserwowani, a

prywatność przestaje istnieć. Władza

kontroluje nie tylko zachowania ludzi,

lecz także historię i język.

Ministerstwo Prawdy fałszuje przeszłość,

a nowomowa odbiera obywatelom możliwość

samodzielnego myślenia. To pokazuje, że

państwo dążące do doskonałości musi

podporządkować sobie nawet ludzką

świadomość. Los Winstona Smitha ukazuje

bezsilność jednostki wobec takiego

systemu. Bohater próbuje zachować

niezależność, prowadzi pamiętnik i

buntuje się w drobnych gestach. Zostaje

jednak złamany przez władzę i zmuszony

do całkowitego posłuszeństwa. Jego

historia dowodzi, że w państwie opartym

na pełnej kontroli nie ma miejsca na

wolność ani godność. Jako kontekst można

przywołać Kordiana Juliusza Słowackiego.

Bohater wierzy w możliwość stworzenia

wolnego państwa, ale jego samotna próba

działania kończy się klęską. pokazuje

to, że ideaalnego państwa zderza się z

ludzkimi ograniczeniami i realiami

władzy. Podsumowując, Orwell udowadnia,

że zbudowanie doskonałego państwa jest

niemożliwe. Próba stworzenia idealnego

porządku prowadzi do totalitaryzmu,

który niszczy człowieka. Literatura

przypomina, że państwo może być dobre

tylko wtedy, gdy pozostawia ludziom

wolność. George Orwell przedstawia wizję

świata, w którym marzenie o idealnym

państwie zostało doprowadzone do

skrajności. Fikcyjna Oceania jest

krajem, który oficjalnie zapewnia

obywatelom bezpieczeństwo, równość i

stabilność. W rzeczywistości jest to

jednak państwo totalitarne, w którym

jednostka nie ma żadnych praw, a całe

życie podporządkowane jest systemowi

władzy. Rządząca partia dąży do

stworzenia społeczeństwa doskonałego w

rozumieniu absolutnego posłuszeństwa.

Obywatele są nieustannie obserwowani

przez teleekrany, a hasło Wielki Brat

Patrzy przypomina, że nie istnieje żadna

prywatność. Kontrolowane są nie tylko

czyny, ale nawet myśli. Działa policja

myśli, która eliminuje każdego

podejrzanego o niezależne rozumowanie.

Szczególną rolę odgrywa Ministerstwo

Prawdy, które zajmuje się fałszowaniem

historii. Fakty są zmieniane tak, aby

zawsze potwierdzały nieomylność władzy.

W ten sposób państwo próbuje odebrać

ludziom zdolność samodzielnej oceny

rzeczywistości. Jeśli nie można już

odróżnić prawdy od kłamstwa, nie można

też zbudować żadnego sprzeciwu. Dążenie

do idealnego porządku oznacza tu

całkowite zniszczenie indywidualności.

Człowiek ma przestać być sobą. Ma stać

się jedynie elementem systemu. Winston

Smith, główny bohater, próbuje zachować

własną tożsamość, wspomnienia i uczucia.

Jego bunt pokazuje, że człowiek z natury

potrzebuje wolności. Jednak system

okazuje się silniejszy. Winston zostaje

złamany, a jego osobowość zniszczona. To

dowód, że państwo doskonałe według

logiki totalitaryzmu może istnieć tylko

kosztem człowieczeństwa. Orwell pisał

powieść obserwując realne totalitaryzmy

XX wieku. Kult, jednostki, propaganda,

procesy pokazowe i terror znane z

systemów nazistowskich i stalinowskich

stały się dla niego ostrzeżeniem. Autor

pokazuje, że utopijne hasła równości i

szczęścia mogą łatwo zamienić się w

narzędzie zniewolenia, jeśli władza nie

podlega żadnej kontroli. W ten sposób

powieść staje się przestrogą. Każda

próba stworzenia idealnego państwa

poprzez narzucenie ludziom jedynie

słusznego porządku kończy się tyranią.

Inny punkt widzenia na marzenie o

doskonałym państwie odnajdujemy w

dramacie Kordian Juliusza Słowackiego.

Bohater wierzy, że Polska może stać się

wolnym i sprawiedliwym krajem, jeśli

naród zdobędzie się na odwagę i

przeciwstawi się carskiej tyranii. W

jego przekonaniu idealne państwo można

zbudować dzięki moralnej sile,

poświęceniu i gotowości do walki o

wspólne dobro. Cordian widzi siebie jako

jednostkę, która ma poprowadzić innych i

stać się iskrą zapalną zmian. Słowacki

pokazuje jednak, że sama wielka idea nie

wystarcza. Podczas zebrania spiskowców

okazuje się, że większość boi się

odpowiedzialności i konsekwencji czynu.

Brakuje jedności, determinacji i wiary w

powodzenie planu. Cordian zostaje sam ze

swoją misją i decyduje się działać w

pojedynkę. Jego samotna próba zamachu

kończy się klęską, co obnaża słabość

zarówno jednostki, jak i całego

społeczeństwa. Dramat ujawnia, że

marzenie o idealnym państwie może rozbić

się nie tylko o brutalność władzy, ale

także o ludzką niezdolność do wspólnego

działania. Naród pragnie wolności, lecz

nie jest gotowy ponieść jej ceny. W ten

sposób słowacki pokazuje, że nawet

najszlachetniejsza wizja ustroju nie

zostanie zrealizowana bez dojrzałości

społecznej i odwagi zbiorowej. To dobrze

uzupełnia przesłanie Orwela. W roku 1984

dążenie do idealnego państwa prowadzi do

tyranii. W Ekordianie marzenie o

idealnym państwie przegrywa z ludzkim

strachem i brakiem jedności. W obu

przypadkach idea doskonałego ustroju

okazuje się nieosiągalna. Albo zamienia

się w opresję, albo pozostaje tylko

pięknym, lecz niespełnionym pragnieniem.

Zarówno rok 1984

Georgea Orwella, jak i Cordian Juliusza

Słowackiego prowadzą do podobnego

wniosku. Zbudowanie doskonałego państwa

jest niemożliwe. U Orwela dążenie do

idealnego porządku kończy się

stworzeniem systemu, który całkowicie

podporządkowuje sobie obywateli. Władza

pragnąc pełnej stabilności i

posłuszeństwa odbiera ludziom

prywatność, wolność myślenia i prawo do

prawdy. Państwo idealne istnieje tam

wyłącznie kosztem człowieczeństwa. U

Słowackiego sytuacja wygląda inaczej,

lecz wniosek pozostaje podobny. Marzenie

o wolnym i sprawiedliwym państwie

rozbija się o ludzką słabość, strach i

brak jedności. Kordian posiada wizję i

odwagę, ale nie znajduje wsparcia w

narodzie. Bez wspólnego działania nawet

najszlachetniejsza idea nie może zostać

zrealizowana. Idealne państwo okazuje

się więc projektem przekraczającym

możliwości ludzi uwikłanych własne lęki

i ograniczenia. Literatura pokazuje w

ten sposób, że pełna doskonałość w życiu

społecznym pozostaje utopią. Każda próba

jej osiągnięcia prowadzi do

niebezpiecznych skrajności. Albo do

tyranii, gdy władza narzuca jeden

doskonały porządek, albo do klęski, gdy

społeczeństwo nie jest gotowe na ciężar

wolności. Dlatego zamiast marzyć o

systemie idealnym, człowiek powinien

dążyć do państwa niedoskonałego, ale

elastycznego, takiego, które szanuje

wolność jednostki, pozwala na

różnorodność poglądów i bierze

odpowiedzialność za obywateli. To

właśnie świadomość własnej

niedoskonałości może stać się

fundamentem mądrze zorganizowanego

społeczeństwa. Inne konteksty

literackie. W Applece Bolesława Prusa

idea państwa idealnego zostaje pokazana

przez pryzmat różnic społecznych.

Stanisław Wokulski wierzy w wizję kraju

opartego na pracy, równości i szansie

awansu dla każdego. Sam zdobył majątek

własnym wysiłkiem i uważa, że nowoczesne

państwo powinno nagradzać

przedsiębiorczość, a nie pochodzenie.

Tymczasem arystokracja, do której

aspiruje, ma zupełnie inną wizję

idealnego świata, pełnego luksusu,

zabawy i życia bez obowiązków. Nie

interesuje jej los biedniejszych warstw.

Kontrast między balami a nędzą ludzi nad

Wisłą pokazuje, że każda grupa społeczna

marzy o innym państwie. Prus udowadnia,

że trudno stworzyć system doskonały,

skoro społeczeństwo ma sprzeczne

oczekiwania. Yeah.