Merhabalar. Cumartesi günü gene bizim

çevremizde Ortadoğu'nun yeniden

şekillenmesine yol açacak önemli bir

gelişme oldu. Beklenmedik bir gelişme

değildi. Ancak şu anda işlerin nereye

gideceğini bilemiyoruz. Bir önceki

programımızda ihtimallerden

bahsetmiştik. Bugün daha detaylı olarak

eldeki verilerle bunları konuşmaya

çalışacağız. Bu arada teşekkürler

önerileriniz ve tepkileriniz için. Şunu

söyleyeyim, soruları soran yapay zeka

değil, çok yakın bir arkadaşım.

>> Soli, selam. Evet, aylardır konuşulan,

beklenen bu saldırı gerçekleşti. Şimdi

bir değil, birçok sorun var aslında.

Şöyle başlayalım mı? Körfez'de neler

oluyor ve bundan sonra neler olacak?

>> Bir kere şu tespitle başlamak lazım. Bu

savaşlarla ilgili olarak ilk şeylerden

birisi savaşın sisi ardından her şeyi

doğru olarak görmek ya da her şeyi net

olarak görmek mümkün değildir. Savaşla

ilgili söylenen ikinci şey de bunun

verilen ilk kaybın gerçek olduğudur.

Dolayısıyla bir kere zaten hepimiz bir

tür eee bilgi manipülasyonuna da açığız.

Şimdi o bir. İki, hatırlıyorum bir

yerlerde de söylediydim. Haziran ayında

yapılan İsrail ardından Amerika'nın

tamamlayıcı saldırısına 12 gün savaşı

adı verilmişti. Bu tabii ilhamını

1967'deki 6 Gün Savaşı'ndan alıyordu.

Benim de kafamda şöyle bir düşünce

oluşmuştu o zaman. 6 G savaşı aslında 6

gün savaşıyla bitmedi. 1967'den 1973'e

kadar aslında bir savaş ortamı vardı. 6

gün savaşı bunun ilk muharebesiydi diye

değerlendirip 12 gün savaşı'ın da benzer

şekilde yeni bir muharebeye ya da yeni

bir savaşa yol açacağını düşünmüştüm. Bu

geldi. Nitekim eldeki bütün veriler

İsrail ve Amerika'nın aylardır

istihbarat paylaşımı, operasyonda nasıl

birlikte hareket edecekleri filan gibi

konularda çalışmış olduklarını

gösteriyor. O bakımdan da hani yapılmış

olan yığınak İran tümüyle bütün

istekleri kabul etmediği takdirde zaten

bir saldırıyı gerçekleştirecekleri ya da

bu saldırıyı istediklerini gösteriyordu.

aldı ki eğer Umman Dışişleri Bakanına

inanacaksak ki müzakereleri Ummanlılar

götürüyorlardı aslında İran o güne kadar

kabul edemeyeceğini söylediği pek çok

şeyi kabul etmişti. Zenginleştirilmiş

uranyum stoğu yapmayacağı tavizini bile

vermeye hazır olduğunu söylemişti. O

bakımdan yani biraz kurtla kuzu hikayesi

var galiba burada. Suyumu

bulandırıyorsun ama ben bulandıramam.

Yok bulandırıyorsun. Dolayısıyla ben de

yapmam gerekeni yapacağım. Şimdi bu

demek ki son derece kapsamlı ve hem

İsrail tarafı hem de Amerika tarafı da

niyetlerini çok açık bir şekilde ortaya

koydular. Rejimi değiştirmek istiyoruz

diye. Ve ilk hamle güpe gündüz. Benim

çok da neden açıkta buluştuklarını

anlamadım gerçi bütün bu yetkililerin

dini lider Ali Hameney'nin yanında

Devrim Muhafızları Komutanı, Savunma

Bakanı, ordu komutanıyla birlikte

öldürülmesi oldu. Yanlarında gene 30-35

kişi daha bombardıman sonucunda öldü.

Bugün Twitter'da Trump'la konuştuğunu

söyleyen birisinin aktardığı bir bilgi

var. Trump diyor ki, "Çok başarılı bir

saldırıda bulunduk Ali Hamine'yi

götürürken. Yalnız şöyle bir aksaklık

oldu. Bizim yeni bir rejimde başa

geçeceğini umduğumuz insanlar da arada

öldüler diye. Ama bence bu tam olarak

doğru değil. Çünkü en çok öne çıkan

isimler Ali Lari ve Meclis Başkanı

sertlik yalnızı Kalif'tı. Onlar o

toplantıda değillerdi. En azından

vurulduğu sırada o toplantıda

değillerdi.

>> Söyle biraz başa dönerek şöyle bir şey

sorsam. Amerika neden bu kadar uğraşıyor

İran'la? Bu saldırının gerçek sebebi

nedir? Gerçekten İsrail'in güvenliği mi

yoksa insan merak ediyor Epstein

dosyasıyla da ilgisi var mı?

>> Şimdi Trump'ın tam şu zamanlamayla bu

saldırıyı başlatmasının kendi iç

politika kaygılarıyla mutlaka bir

bağlantısı olduğunu şahsen düşünüyorum.

EPST dosyasından zaten kendini

kurtaramıyor. Estin dosyalarında adı en

çok geçen insanlardan birisi ve belli ki

Adalet Bakanlığı onu kollamak için de

pek çok belgeyi gizliyor veyahut da

isimleri siliyor filan. Onun kavgası şu

sırada devam ediyor. İkincisi ekonomi

onun iddialarının aksine çok da matah

bir durumda değil ve popülaritesini

giderek de yitiriyor. Yani çok sağlam

gözüken magacı tabanı %305'te

kalmaya devam etse bile onun ötesinde

özellikle kendilerini bağımsız diye

tanımlayan yani ne demokrat ne

cumhuriyetçi diye tanımlayan

Amerikalıların indip

olduğu desteğe de artık sahip değil.

Bunlar iç politika tarafları. Ama işin

tabii bir de yapısal tarafı var. Yani

Amerika Birleşik Devletleri 1979'daki

devrimi ve devrime giderken Ayetullah

Humeyni'nin vermiş olduğu sözleri

tutmamasını, tamamen Amerikan karşıtı

bir rejim haline dönüşmesini eee ve

hepsinden önemlisi Tahran'daki Amerikan

Büyükelçiliğinin basılmasıyla rehin

alınan 51 kişinin 444 gün orada

tutulmasını sindirebilmiş değil. Bunu,

bunun acısının veyahut da bunun

rövanşının alınma isteğinin çok güçlü

olduğunu ben kendim çeşitli

toplantılarda da hissetmiştim. Onun

ötesinde ama bir İsrail hegemonyasını

Ortadoğu'ya yerleştirmek ya da İsrail

merkezli bir Ortadoğu düzeni kurma

hedefinin de olduğunu düşünüyorum.

Burada da tabii İran rejimini beğensek

de beğenmesek de önemli bir engelleyici

faktör gibi gözüküyor.

>> Peki en çok merak edilen soruyu

soruyorum o zaman. Sırada Türkiye mi

var?

>> Şimdi bu sırada Türkiye var lafını

İsrail'de pek çok zamanında en azından

yetkili olmuş olan şahıs kullanmaya

başladı. Bu onların iç politika

meseleleri midir filan. Onu tam olarak

kestiremiyorum. Ancak şeyden beri yani

bir yıldan beri daha doğrusu Suriye'deki

rejim değişikliğinden beri Türkiye'nin

Suriye'deki rejim üzerinde etkili olduğu

anlaşıldığından ya da bilindiğinden beri

İsrail'de geçmişteki büyük hasmımız

İran'dı. Bugünkü büyük hasmımız

Türkiye'dir diye bir çizginin pek çok

kişi tarafından gazeteci ya da siyasetçi

ya da güvenlikten sorumlu insan

benimsendiğini görüyoruz. En son ki bu

hani Türkiye'de zaten var olan bu

beklentiyi daha da köpürttü diyeyim.

İsrail'in eski savunma bakanı ve

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin hakkında

tutuklama kararı çıkardığı Galant yazmış

olduğu bir yazıda bunu daha net bir

şekilde gerekçeleriyle kendilerine göre

de söylüyor. Ancak Türkiye'nin ki

kendisi zam Türkiye ile İsrail'in

ilişkilerine yakın olduğu zaman da

Türkiye çok sık gelmiş gitmiş ve

Türkiye'deki muadilleriyle de pek çok

çalışmada ortak çalışmada bulunmuş.

Türkiye'nin yaklaşımını değiştirmesi

halinde eski güzel günlere tamamen

dönülemeyecek olsa bile iki ülke

arasında bir oydaşma bulunabileceğini de

savunuyor. O yazısında ben bir kere

Türkiye'nin konumunun İran'ın konumuyla

karşılaştırılabileceği kanaatinde

değilim. Türkiye her şeye rağmen bir

statiko güclüdür. İran bir antistatiko

gücüdür ve dünyayla neredeyse 47 yıldır

kavgalı olmasına rağmen de geri adım

atmamıştır. O bakımdan Ali Hamene'yi ki

1989'dan

itibaren İran politikasında en önemli

belirleyicidir. Son dönemlerde ona

rağmen herhangi bir şey yapılması zaten

mümkün değildi. Ali Hameneyiin gitmesi

belki o bakımdan da önemli ama Türkiye

ile İran'ı bu bakımdan karşılaştırmak

doğru değil. İkincisi, Ortadoğu'da neyin

doğru, neyin yanlış olduğunu sadece

İsrail'in kendi güvenliğini nasıl

tanımlamasına bakarak değerlendirmenin

de doğru olduğu kanısında değilim. Bunu

da şundan söylüyorum. Çünkü benzer

yorumları İsraillilerinkine benzer

yorumları yapan pek çok başka özellikle

Amerika'da analist yorumcu olduğunu da

olduğunu da görüyorum. Bunun ötesinde

Türkiye sonuç olarak bir NATO üyesi.

NATO'da pek çok tatbikata katılan bir

ülke. Ukrayna Savaşı nedeniyle

Türkiye'nin Avrupa güvenliğinde bir rol

oynayacağına dair inanç zaten var. Bunun

henüz daha ne ölçüde kurumsal

birliktelik şeklinde gerçekleşeceği

belli değil. Karşılıklı güvensizlik

nedeniyle orada bir türlü bana göre

olması gereken yakınlaşma sağlanamıyor.

Şimdi bütün bunlara bak. Bir de İran

dünyanın en yalnız ülkesiydi. Görüyoruz

değil mi? Güya Kuzey Kore, Çin ve

Rusya'dan oluşan bir şer ekseninin 4.

üyesi İran'dı. Rusya'ya Ukrayna

Savaşı'ndaki başarısızlık döneminde çok

yardımda filan da bulundu. E

bakıyorsunuz Amerika'yla İsrail İran'a

saldırıyorlar. Ne diplomatik açıdan

etkili bir Çin yahut Rusya çıkışı var ne

de askeri açıdan İran'a çok da büyük bir

yardımda bulunduklarına dair bir emare.

Evet. omuzdan atılan füzeler sattı. Tam

savaş başlamadan iki gün önce galiba

Rusya İran'ı ama bütün bunlar yeterli

değil. Yani İran yapa yalnız bir ülke.

Türkiye o anlamda o kadar da yalnız

olduğu söylenebilecek bir ülke değil.

Dediğim gibi en azından kurumsal olarak

da pek çok önemli örgütlerin üyesi.

Türkiye açısından bence bu İran savaşı

bağlamında asıl düşünmemiz gereken şey

tamamen olayların dışında bırakılmış

olması. Yani operasyondan belli ki

haberdar edilmemiş Türkiye. Ben

Suudların benzer bir durumda kalmış

olduğunu sanmıyorum. Şimdi olay

toparlanmaya çalışılıyor ve belli ki

Türkiye cumartesi sabahı bu işin

başlayacağını pek de öngörememişti.

Dışişleri Bakanlığı'nın bu konuyla

ilgili açıklamasının ki açıkçası

fazlasıyla suya sabuna dokunmayan bir

bir bildiriydi. Epeyce saat geçtikten

sonra yapılması da bence bunun bir

göstergesiydi sanırım. Müzakerelerin

devam edeceği bekleniyordu. O bakımdan

ben bu Türkiye bir sonraki şeydir işinde

bir İsrail'in böyle bir kapasiteye sahip

olduğunu da açıkçası düşünmüyorum.

Unutmayalım, Türkiye ile İsrail'in karşı

karşıya gelebilecekleri en önemli alan

Suriye'ydi. Suriye'de Türkiye'nin

istediği yönde gelişmeler olması yani

SDG'nin bir dağılması, Kürt otonom

bölgesinin ya da fiili olarak otonomiye

sahip olan Rojova bölgesinin o otonomiyi

kaybetmesinin İsrail tarafından

istenmediği biliniyordu. Ama bütün

bunlar Amerika'nın da yatmasıyla bence

Suudi Arabistan'ın da devreye girmesiyle

Türkiye'nin istediği şekilde bir sonuca

bağlandı. İsrailliler de bunu

engelleyemediler. Suriye'deki Kürtlere

de ya da Kürt örgütlere de destek

veremediler. Bu laflar tabii iki ülke

arasındaki ilişkilerin bir rayını

oturtulmasını engelleyecek önemde

şeyler. Ama yani Türkiye'nin de kendini

İran'ın konumunda görmesi için ben en

azından şu sırada bir neden göremiyorum.

>> İran neden Körfez ülkelerine bulaştı? Bu

bence çok güzel bir soru. Ben de çok

şaşırmıştım. Şimdi Körfez ülkeleri

Türkiye gibi aynen ellerinden geleni

yaptılar bu savaşın başlamaması için.

Başlayacağını anladıklarında da

muhtemelen beklentileri İran'ın

kendilerine dokunmayacağıydı. Fakat

İranlılar ilk saldırının ardından Körfez

ülkelerindeki Amerikan üstlerine

saldırdılar. Şehir içlerine de füzeler

gitti. Ve bu da tabii Körfez ülkelerinde

müthiş bir sert tepkiye yol açtı. Körfez

ülkeleri aşağı yukarı 34 yıldır

özellikle Suudi Arabistan çünkü Katar'ın

ilişkileri kötü değildi İran'la

özellikle Suudi Arabistan yıllardır

İran'la ilişkileri düzelterek bölgede

tansiyonu yatıştırmaya çalışıyordu.

İsrail'in 7 Ekim sonrasındaki savaşta

İran'ın kolunu, kanadını kırmış olması,

Hızullah'ın Hamas'ın çok ağır darbeler

alması, Suriye'deki rejimin düşmüş

olması, İran'ın bölge üzerindeki

hakimiyetinin kurulmasına yol açan

unsurları ortadan kaldırdığından Körfez

ülkeleri de İran'ı daha düşük bir tehdit

olarak görmeye, hatta birlikte belki iş

yapılacak bir ülke olarak görmeye, buna

karşılıksa İsrail'den daha derin, daha

şiddetli bir tehdit olarak bahsetmeye

başlamışlardı. Şimdi bu hesap yeniden

değişti. İran'a güvenilmez, İran'la

ancak hasmani ilişkiler kurulur görüşü

bu saldırılar neticesinde yeniden ön

plana çıktı. Şimdi o zaman neden yaptı

İran? Bunuyu düşünmek lazım. Benim

dinlediğim yorumcular İran'ın çok büyük

bir hata ettiğini düşünüyorlar. Belki

Körfez ülkeleriyle ortalık yatıştıktan

sonra bir şekilde yeniden bir birlikte

yaşama formülü belki bulunabilir diye

düşünüyorum. Fakat bu İran'ın bu

yaptığını farklı bir şekilde

değerlendirmeye çalışıyorum. O da şu.

Bence İran'ın şu andaki en büyük derdi

bu savaşın mümkün olduğu kadar kısa

sürede bitmesi. Bu savaşın kısa sürede

bitmesinin anahtarı da Amerikalıların

kayıplara dayanamayarak kaçmaları

veyahut da Körfez ülkelerinin bunlar

bizi çok kötü bombalıyorlar durdurun

şunu demeleridir. O bakımdan İran'ın

bunu denediğini düşünüyorum. Yani o

baskının kurulması için ve mümkün olduğu

kadar Amerika'ya zarar vererek, Amerikan

askeri öldürerek, Amerikan kamuoyunda

zaten pek de sempatiyle yaklaşılmayan bu

operasyona, Amerikan siyasi sisteminde

sempatiyle yaklaşılmayan bu operasyona,

Trump'ın kendi tabanında kabul göreceği

çok şüpheli olan bu operasyona karşı bir

baskı yaratmayı hesapladıklarını

düşünüyorum. O hesap tutacak mı

tutmayacak mı onu da göreceğiz.

İsrail'in de Amerika yanında olmadan,

Amerika'nın müthiş gücü yanında olmadan

bunu kendi kaynaklarıyla çok daha uzun

sürede götürebileceğini de doğrusu

sanmıyorum.

>> Bu savaşın uzun sürmesi durumundaki

senaryodan biraz bahseder misin?

>> İşte orada bu savaşın sisi meselesi

bence gündeme geliyor. Yani bir kere her

saniye olaylar akıyor. Bir de bir kere

bir savaş dinamiği başladıktan sonra

sanki matematik kesinlikle şu olacak, bu

olacak demek de bana sorarsanız doğru

değil. Şimdi şunu gördük. İran rejimi

dini liderini yitirdi. Diğerine hemen

birisi atanamayacak ya da birisi

seçilemeyecek. O net. Ben Ali

Hamenei'nin de ölmesiyle Ali Hamenei bu

arada İran devrimi sonrası kurulan

rejimin kurucu üyelerinin sonuncusuydu.

Önemli isimlerinden. Dolayısıyla bir

kere İran İslam Cumhuriyeti'nde yeni bir

evrenin başlayacağını düşünüyorum. Ve o

evrede dini liderlerin geçmişteki kadar

söz sahibi ya da güç sahibi olacaklarını

sanmıyorum. Ayrıca Hamene'nin kendi

kişisel dini kimliğinden öteye kurmuş

olduğu baskıcı rejimde dini bir örgüt

olmayan devrim muhafızlarının çok daha

fazla ön plana çıktığını görüyorum.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemde İran

İslam Cumhuriyeti'nin yeniden

tanımlanmasına tanık olacağız. Orada da

dizginler kimin eline geçecek? İktidar

Savaşı'nda kim ön plana çıkacak? Bunu

izlemek gerekiyor. Bugün öne çıkan

birtım isimler var. biraz önce

söylediğim meclis başkanı ya da ulusal

güvenlikten sorumlu komisyonun konseyin

başkanı olanlar. Bunlar şu anda ön

planda gözüküyorlar ama yarın öbür gün

bunlara yönelik bir suikast teşebbüsü

olmadığından emin olamayız. Bugün önde

olanların şu anda isimlerini belki

bilmediğimiz başkaları tarafından kenara

itilip başkalarının iktidara

gelmeyeceğini de bilemeyiz. Ama şu anda

biz İran İslam Cumhuriyeti'nde yeni bir

iktidar yapılanmasının mücadelesinin de

başlamış olduğu bir dönemdeyiz ve savaş

koşullarında bu yapılıyor. Büyük

beklenti İran halkı nefret ettiği bu

rejime karşı gösteri yapsın filan

veyahut da devirmeye kalksın ya da

Trump'ın talep ettiği şekilde biz rejimi

deviriz. Siz de ondan sonra kendi

kaderinizi ellerinizi ararsınız. Bunlar

saçma sapan şeyler. İran halkının bir

bölümü Hamene'nin ölümü üzerine bunu

kutlamak üzere sokaklara çıktı. Eğer

hükümete yönelik bir şey yapma niyetleri

olsaydı sokağa çıkabildikleri o anda

bunu yaparlardı. Geçen ay maruz

kaldıkları büyük katliamdan sonra

İranlıların hiç kimseye güvenip de rejim

devirmek için sokaklarda akacağını filan

sanmıyorum. Yurt dışındaki İranlıların

yaptıkları gösterileri ayrı bir

kategoride değerlendirmek gerektiği

kanısındayım. önleyici savaş diye lanse

edilmişti bize bu savaş ama Ramazan ayı

içinde başlaması olması bu saldırıların

ve akabinde onlarca kız çocuğunun öldüğü

bir okul saldırısı. Bütün bunlardan

sonra Amerikan kamuoyunun desteği nasıl

olur? Kasımdaki seçimlerde bunun etkisi

ne olur? Bunlarla ilgili bir şey

söylemek ister misin?

>> Bunlarla ilgili bir şeyi zaten söylemek

gerekiyor. Bunda. Yani ilk söyleyen de

ben değilim. Aklı başında herkes bir

kere bu savaşın uluslararası hukukun

açık bir çiğnenmesi olduğunu görüyor ve

söylüyor. Bu bir. İki, böyle bir savaşa

preemptive, ön alıcı savaş demek bir

yalandır. Bu bir ön alıcı savaş değil.

Çünkü hiç kimsenin elinde İran'ın haber

vermeden İsrail'e ya da Amerikan'ın

oradaki birliklerine saldıracağına dair

bir veri yoktu. İran'ın öyle bir

hazırlığı da yoktu. Dolayısıyla ön alıcı

savaş demek doğru değil. Ha, Witkov

yalan söyleyerek İran'ın nükleer silah

sahibi olmasına dakikalar kaldığını

neredeyse söyledi. Bunun da doğru

olmadığı ortada. Yani bir kez daha

yalanlarla döşenmiş bir yolda bu savaşın

Amerikan tarafınca meşrulaştırılmaya

çalıştığına tanık oluyoruz. Bunu bir

yere koyalım. Ramazan ayında yapılmasına

gelince bunun Ramazan ayı olduğu için

seçildiğini bu zamanlamanın açıkçası

düşünmüyorum. üzerinde de düşündüğüm bir

şey değildi. Öyleydiyse ne anlama

geliyor bu? Onu kestiremiyorum. Yani

şeyi anlıyorum. Normalde sabaha karşı

4'te ya da gece yarısı sabaha karşı

200'de filan bu tür saldırılar başlar.

Bu sefer İran'da çalışma haftasının

başladığı günün erken saatlerinde

anlaşılan Hamine'nin topl yapacağı

toplantı istihbaratı ya cı tarafından

elde edildiğinden yahut da rejimin

içinden birileri bunu üfürmüş olduğundan

gerçekleşti ve o anlamda sıra dışı bir

başlangıç yapıldı bu savaşa. Yani

Trump'ın Ramazan'dan haberdar olduğundan

da pek emin değilim ama o konuda da

spekülatif bir şey söylemiş olmayayım.

Ama tabii Müslümanlar açısından son

derece kutsal bir ay olduğu için de

bunun vurgulanması ve bunun da ardında

bir kötü niyet aranması çok da şaşılacak

bir şey değil. Tabii bu tür saldırılarda

ister istemez askeri hedeflerin dışında

kayıplar oluyor. Füze doğru yere

gitmiyor filan. Ve burada da söylediğin

gibi insanın içini çok acıtacak şekilde

yaklaşık sanıyorum son rakam 150 idi.

150 küçücük kızın, kız çocuğunun

öldürüldüğü bir saldırı oldu ve bir okul

bombalanmış oldu. Bütün bunların bir

şekilde sanıyorum hesabı bu işler

bittikten toz duman yatıştıktan sonra

sorulacaktır. Sorulacaktır diyorum çünkü

verileceğinden emin değilim. Yani

hesabının verileceğinden emin değilim.

Soli, bu 28 Şubat'taki saldırıyla

birlikte. Dünya Savaşı başladı diyebilir

miyiz?

>> Yok, bence 3. Dünya Savaşı başlamadı ama

28 Şubat bizim tarihimize

bir kez daha girmiş oldu. Bir 28 Şubat

1997'miz var biliyorsun. Bir de şimdi 28

Şubat'ta Ortadoğu'nun mimarisini

değiştirecek, güvenlik yapısını

değiştirecek. Şu an için bence

belirsizliklere çok gebe bir savaşa

tanık olduk ama buradan Dünya Savaşı

çıkmaz. Yani Çin'in Ortadoğu için

Amerika'yla savaşacağını sanmam. Bir de

şunu da belki söylemek gerekir. Ben şu

anda Şijin Pin olsam yani Çin devlet

başkanı tamam bir taraftan aman

İran'daki etkimi kaybeder miyim filan

diye kaygılanıyor olabilirim ama vallahi

ellerimi oğuşturarak keyifle izlerim

olup biteni. Çünkü Amerika gereksiz bir

savaşla kendi envanterini yok ediyor.

Şimdi bütün bu savunma sistemleri bilmem

neler filan bunların yerine konması çok

zaman alacak. Yani senin bir numaralı

hasman Çinse işte Tayvan üzerinden

Çin'le bir hesaplaşma ihtimalin filan

varsa silah sistemlerinin yerinde

olmasını, envanterlerinin güçlü olmasını

istemen gerekir. Amerikalılar birinci

derecede önemli olmadıklarını ulusal

güvenlik stratejisinde neredeyse ilan

etmiş oldukları bir bölgede bunları

bozuk para gibi harcıyorlar. Yani

gerçekten Çinli olsam ben ellerimi

kavuşturarak böyle keyifle olan biteni

izlerdim gibime geliyor. Benzer bir şey

Putin için de geçerli olabilir mi? Onu

biraz daha düşünmem gerekecek belki ama

Ukrayna'dan dikkatler uzaklaşıyor.

Amerikalılar Avrupalıların arkasında

durmayacakları daha güçlendirecek bir

sanki tablo da çıkıyor ortaya. Onun da

keyfinin çok kaçık olduğunu açıkçası

sanmıyorum. Çünkü kara kuvvetleri

olmayacak. İran işgal edilemeyecek ve

oraya bir kukla yönetim konması söz

konusu olmayacak. Bunlar da bana göre

son derece net. Şimdi az önce seninle

konuşurken bir arkadaşımdan Amerika'dan

bir mesaj, eski bir diplomat mesaj

geldi. Diyor ki, "Pentagon" diyor, "5

gün için düşünmüştü bu savaşı." diyor.

"Şu anda" diyor, "yeniden değerlendirme

yapacaklar nasıl gidiyor diye. Ben bütün

bunların Trump'ın işte işine gelecek

şeyler olduğu kanaatindeydim. 4 haftayı

ben şahsen göremiyorum. 4 haftayı

göremiyorum." Soli, Çin ve Rusya'nın

tutumunu nasıl buluyorsun bu olup

bitenlere karşı?

>> Etkisiz aktörler. Savaşı

engelleyemiyorlar. İran'a çok ciddi bir

yardımda bulunduklarına dair güçlü

emareler yok. Ve benim de aslında ikna

edici bulduğum bir yazı var ya da bir

mantık var. İki önerme var bu

mantıklarda. Birincisi Çin'in İran'la

olan ilişkisini mümkün olduğu kadar

azaltmak. Çünkü belki şöyle başlasam

daha doğru olur. İran'ın emlak değeri ya

da İran'ın coğrafi konumunun önemini hiç

küçümsememek gerekir. İran Hazar havzası

ile Körfez, Basra Körfezi arasındaki

alanı dolduran, derin devlet geleneği

olan ve Asya'ya açılan kapı

niteliğindeki bir ülke. İran'da olanlar

Orta Asya'yı, Kafkasları, Körfez

bölgesini bizi etkileyecek şeyler.

Dolayısıyla ABD açısından o İran'la

yakın ilişki kurmak, kuramıyorsa da onun

büyük hasım Çin'le yakın ilişki

kurmasını mümkün olduğu kadar

engellemenin önemli bir hedef olduğu

kanaatindeyim. O bir. İki, her ne kadar

yeşil ekonomi, şu bu filan falan da

diyorsak dünyada petrol tüketiminin

2050'lere kadar artarak devam edeceğine

dair Uluslararası Enerji Ajansı

raporları filan da var. O bakımdan

enerji yolları, enerji yollarının

kontrolü veya enerji arzının kontrolü

konusunda da İran son derece önemli bir

ülke. O bakımdan yabana atılmayacak bir

ülke olduğundan Amerika'nın ilgi

gösterdiğini sanıyorum. Orada İsrail ile

Amerika'nın çıkarlarının da aslında

örtüşmeyeceğini varsayıyorum. Şu

bakımdan İsrail kendisini merkeze

koyduğu bir yeni Ortadoğu düzeni arıyor.

Bu tabii Körfez ülkelerini de rahatsız

ediyor. Türkiye'yi de rahatsız ediyor ve

neredeyse doymak bilmeyen bir hegemonya

arzusuyla hareket ediyor. O bakımdan

İran'ın da güçlenmesini de istemeyeceği

kanaatindeyim. İran'ın Amerika'yla

yakınlaşmasını da istemeyeceği

kanaatindeyim. Bunu diğer ülkeler de

istemez herhalde. O kanaatteyim. Çünkü

zamanında Amerika'nın en yakın müttefiği

bölgedeki en büyük askeri yatırımları

yaptığı ve askeri açıdan güvendiği

müttefiği İran'dı. Şah döneminde. Buna

karşılık Amerika'nın ise İran'la iyi

ilişkiler kurmayı, eski şah dönemine

dönmek değilse bile ona yakın bir

bağlantı içinde olmayı arzu edeceği

kanaatini taşıyorum. Ha buradan oraya

gitmek için pat edilecek olan mesafe çok

uzun tabii ona ona şüphe yok. Ama burada

Amerika ile İsrail'in çıkarlarının

birbirinden ayrılacağını düşünüyorum.

Ayrıca Amerikan iç politikası nedeniyle

de Amerika ile İsrail arasındaki bu şu

anda Trump dönemindeki çok yakın

ilişkinin önümüzdeki dönemlere de aynı

şekilde taşınamayacağını da düşünüyorum

açıkçası.

>> Kasım'da seçimlerde ne olacak sence

bütün bunlar yaşandıktan sonra? Şimdi

tabii Trump buradan ben zaferle döndüm

diyerek bunu seçim desteğine tahvil

etmeye çalışacaktır. Ama tekrar ediyorum

ben İranlıların dediğim gibi ben diğer

yorumculara katılmıyorum. Körfez

ülkeleri ile ilişkilerin kötüleşmesi

anlamında özellikle ticaretinin %20'sini

üzerinden yaptığı Dubai, ortak bir gaz

alanını işlettiği Katar gibi ülkelerle,

ne derseniz deyin, Körfez'in büyük gücü

Suudi Arabistan'la böylesine ipleri

koparacak noktaya getirmiş olmasının

mutlaka yüksek bir maliyeti var. Ama

aynı zamanda da dediğim gibi hem onların

Amerika'ya baskı yapmasını hem de

oradaki Amerikan birliklerini mümkün

olduğu kadar imha ederek ya da da ölü

sayısını arttırarak Türmüz boğazını

kapatıp petrol fiyatları üzerinden

Amerikan ekonomisine ve dünya

ekonomisine darbe vurmaya çalışarak

kendi açısından çok da yanlış bir şey

yapmadığını düşünüyorum. Şimdi Trump 4

hafta kalacağız orada. 4 hafta sürecek

bu demiş. Valla ölü sayısı arttığı

takdirde 4 haftayı zor satar kendi

toplumuna diye düşünüyorum. Ve buradan

Venezuela'daki gibi gittim vurdum döndüm

diyebileceği bir durumda yok İranlılar.

Çünkü İran Venezuela değil zaten. O

bakımdan Kasım'a kadar bu zafer

kazandığını iddia etse bile Kasım'a

kadar bunu taşıyabilirim emin değilim.

Bu savaşın ekonomik sonuçları daha uzun

soluklu olduğu takdirde Kasım ayında

Amerikan seçmeninin sandığa gitmeyi

tercih ettiği takdirde tabii kendi

cebine daha çok bakacağını ve İran'da

kazanılmış bir zaferi oy vermek için en

önemli unsurlardan biri olarak

görmeyeceğini sanıyorum. Ayrıca da

dediğim gibi çok ciddi bir siyasi karşı

çıkış var bu savaşa Amerika'da. Bence bu

hafta kongrede devreye girecek. Kamuoyu

daha fazla devreye girecek. hafta sonu

geçmiş olduğundan o nedenle Trump'ın bu

işten umduğu kazancı sağlayamayacağına

dair bir öngörüm var. Doğru çıkıp

çıkmayacağını göreceğiz.

>> Trump savaşları bitireceğim diyerek

yeniden göreve başlamıştı. İran'la

beraber kaç ülke oldu?

>> Valla 7 ülke bombalandı. Onun ötesinde

zaten Bismillah Panama kanalını geri

istedi. Kanada'yı eyalet yapmak istedi.

En son Grönland'ı savaşla ya da satın

alarak kendi topraklarına katmak istedi.

Grenland ki NATO müttefiğinin,

Danimarka'nın toprağı üstüne üstlük

1951'de yapılmış bir anlaşmaya göre

sahip olmadan da Grönland'da Amerika

Birleşik Devletleri neredeyse istediğini

yapabilir, asker konuçlandırabilir, üst

kurabilir, şunu yapabilir, bunu

yapabilir. kendi seçmeni açısından

önemli bir vay o. Ben savaşa

girmeyeceğim, etmek tükenmek bilmeyen

savaşları da bitireceğim diye gelmişti.

Şimdi dediğim gibi savaş sisi ardındayız

ama sonunun nasıl geleceği bilinmeyen

öyle Venezuela'daki gibi de olamayacağı

çok belli bir İran savaşı'na ülkesini

soktu. Bunun maliyeti de çok yüksek ve

İranlılar dediğim bir kez daha tekrar

edeyim. Amerikan askerlerinin ölü

sayısını arttırdıkları ya da orada

konuşlanmış olan birliklere ya da

onların gemilerine filan ya da üslere

ciddi zarar verdikleri takdirde bunun

hesabını vermesi bence çok çok zor

olacaktır. Bir de şunu da görmek lazım.

hem kendi tabanında hem de Demokrat

Parti tabların

İsrail'in bekası için yapıldığına dair

çok güçlü bir düşünce giderek daha fazla

zemin kazanıyor. Çok etkili kamuoyu

oluşturucular bunun üzerinden programlar

yapıyorlar. Bunun propagandasını

yapıyorlar filan. Bunun da ben giderek

geniş Amerikan kamuoyuna da sirayet

ettiğini sanıyorum. Göründüğünün aksine

de Gazze'de yaşanmış olanların da

Amerikan kamuoyunda çok ciddi bir

antipatiği uyandırmış olduğu

kanaatindeyim. Bunun bir kısmı ahlaki

olarak o savaşların önümüze koymuş

olduğu tablolara karşı çıkıştan bir

kısmı da Amerika'da da kökleri

derinlerde olan antisemitizmin

patlamasından.

>> Sol dün Trump Amerikan askerleri

ölebilir diye bir konuşmanın arasında

bir cümle kurdu. Bu bir kara harekatının

işareti ya da ipucu olabilir mi? Buradan

onu anlayabilir miyiz?

>> Hayır. Bence bir kara harekatının

habercisi değil. Ben galiba yanlış bir

iş yaptım. O yüzden siz hazırlıklı olun

ve bana sakın yüklenmeyin. Çünkü çok

önemli bir iş yapıyoruz. İşte birkaç

askerimiz ölürse de bu daha büyük bir

hedefe yönelik olduğu için çok sizi

kızdırmasın demiş oldu. Ben öyle

görüyorum ama bir karar harekatı

yapamaz. İsrail'in de İran'a kadar asker

taşıması bence söz konusu değildir.

Bence bunu söylemesinin sebebi ileride

kendisine yöneltilecek olan suçlamalar

ya da kendisine yöneltilecek olan

tenkitler karşısında şimdiden ön alma

çabasıdır. Yani preemptive olan, ön alma

çabası olan savaştan çok bu Trump'ın

yapmış olduğu konuşmadır.

>> O zaman son soruyu sorayım. Avrupa

Birliği'nin bu süreçteki duruşunu nasıl

değerlendiriyorsun?

>> Değerlendirilecek bir duruş mu var?

Cumhurbaşkanı Erdoğan vonleyen'le

konuşmuş. Muhtemelen onların tek derdi

göçmen, göç akışıdır. Başka bir şey

değil. Şimdi şu enteresan bir deminki

soruna bir tekrar döneyim. İran doğru mu

yaptı, yanlış mı yaptı? Körfez

ülkelerine saldırarak. Çünkü bir

taraftan baktığında yapaalız bir ülke.

Daha fazla düşman üretmesi akla yakın

gelmiyor. Öte yandan dediğim gibi ben

bunu kendi içinde çok da tutarsız

bulmuyorum. mümkün olduğu kadar Amerika

üzerinde bu savaşı durdurma baskısını

yaratmaya çalışıyor. Hangi yorumun daha

doğru olduğunu önümüzdeki günlerde daha

iyi değerlendiririz ama ikisini de

ortaya koymuş olmak gerekiyor. Bu arada

İngiliz üsleri kullanıldığı için

saldırılarda Güney Kıbrıs'taki İngiliz

üslerine yönelik de bir saldırı yapıldı.

Bir de Fransızların Abu Dhabi'deki

üssüne de yapıldı. Bu bir şekilde

Avrupalıları da buna bulaştırmak

istiyor. Ben bütün bunları dediğim gibi

hepiniz gayret edin ve bu savaşın

durdurulmasını sağlayacak baskıyı kurun.

Ha bu doğru yaklaşım mıdır, yanlış

yaklaşım mıdır? Onu hep birlikte

göreceğiz. Ben her şeye rağmen

Amerika'nın 4 haftası olduğunu

düşünmüyorum. Şimdilik orada bırakayım.

Yanılmışsam zaten bunu bir başka

programda düzeltiriz.