#matura2025 Konstrukcja czasu w utworze literackim
640 segments
Dzień dobry kochani dzisiaj kolejny
temat przydatny podczas matury na
poziomie rozszerzonym mianowicie
konstrukcja czy struktura czasu
przedstawionego w utworze literackim CKE
dała nam taki temat w swoim
informatorze Rozważ Jaką rolę w utworze
literackim pełni konstrukcja czasu Otóż
doskonale wiecie że pojęcia które
pojawiają się w temacie wypracowania i
których wy będziecie swoją pracę pisać
należy we wstępie w miarę precyzyjnie
zdefiniować objaśnić co pod tymi
pojęciami Rozumiecie to jest bardzo
ważny krok podczas pisania wypracowania
ponieważ od tego w jaki sposób wydane
Pojęcie zdefiniuje jakie jego aspekty
uwzględnic będzie zależała cała
konstrukcja waszej pracy rozwinięcia
waszego wypracowania tak samo jest też z
czasem przedstawionym
tut jedno zastrzeżenie od razu na
wstępie i wy swoich wstęp również o tym
Możecie pisać Otóż czas przedstawiony w
utworze nigdy nie jest Toż samy z czasem
rzeczywistym czasem fizycznym tym w
którym my żyjemy który mierzymy
zegarkami czas przedstawiony w utworze
jest konstruktem czysto
tekstowym
zaprojektowanym wymyślonym przez
autora w odpowiednim celu w taki sposób
że pełni funkcję taką jaką autor mu
nadaje Dlatego my jako badacze tekstu
mamy wytropić w jaki sposób autor tenże
właśnie czas w danym swoim utworze
skonstruował nie jest to zadanie łatwe
ponieważ jak już pewnie widzicie czas
jest kategorią bardzo abstrakcyjną
zarówno ten czas fizyczny który nas
otacza jak i czas przedstawiony w
utworze mimo że czas jako kategoria i
fizyczna i przez filozofów poruszana
doczekał się masy różnych opisów
koncepcji również filozoficznych różnych
metafor różnych alegorii i
personifikacji to jednak wciąż on
pozostaje kategorią o wiele bardziej
abstrakcyjną niż na przykład przestrzeń
przedstawiona która jest namacalna a w
związku z tym dość łatwo wyobrażalna i
stosunkowo do wytropienie w tekście
natomiast z czasem są problemy większe
ponieważ nie widzimy go bezpośrednio nie
jest dostrzegalny trudno nam go sobie
wyobrazić trudno nam myśleć nawet o tym
czasie fizycznym bo wiemy że odbieramy
go bardzo subiektywnie czasami nie wiem
jedna minuta może nam ciągnąć się w
nieskończoność a czasami dzień może nam
minąć jak na Pstryknięcie
palcami jeszcze trudniej Być może jest
ten
tropić i opisywać w utworze literackim
nigdy nie będziemy go widzieli bardzo
bezpośrednio dlatego dzisiaj ja chciałam
w takich wstępnych zajęciach
poświęconych czasowi zacząć nie od jego
definiowania tylko od pokazania wam
pewnej metafory którą właściwie wymyślił
naprowadził mnie na nią jeden Mój uczeń
ja ją tylko trochę zmodyfikowałam i
rozwinęłam tak żeby móc na tejże
w obrazowy sposób mam nadzieję że w
miarę łatwy do wyobrażenia sobie pokazać
różne dość abstrakcyjne aspekty pojęcia
czasu w utworze literackim metafora ta
wygląda
tak spróbowałam ją przedstawić na
ilustracji Wyobraźcie sobie że koraliki
które tutaj umieściłam są kolejnymi
poszczególnymi wydarzeniami
które składają się na akcje czy szerzej
fabułę utworu epickiego czy
dramatycznego bo tu kolejne zastrzeżenie
mówiąc o czasie przedstawionym
ograniczamy się oczywiście do epiki i
dramatu liryki czas przedstawiony
dotyczy o wiele mniej dlatego ten rodzaj
literacki zostawiamy Tymczasem na boku
wydarzenia w utworze literackim są
zazwyczaj połączone wedle koncepcji
twórcy ty co ąc jest właśnie czas
sznurek tutaj ta linia wyobraża właśnie
czas ma ten czas wyobrażać zauważyliście
już pewnie że te koraliki które tutaj
umieściłam nie są jednakowe jedne są
mniejsze drugie większe jedne takie same
inne się różnią
od poprzednich czy następnych dlaczego
tak to
zilustrował ż po to żeby móc pokazać
różne aspekty myślenia o czasie w
utworze literackim aspekty które pozwolą
wam temu czasowi przyjrzeć się z różnych
stron i po prostu opisać go kiedy
będziecie musieli to zadanie wykonać na
maturze Otóż Po pierwsze wielkość tych
koralików jedne są mniejsze drugie są
większe Co to znaczy to nam może mówić o
rozpiętości czasowej poszczególnych scen
czy poszczególnych wydarzeń
my tropimy czas po wydarzeniach dlatego
że Wydarzenia są ze swej natury czasowe
jakiś czas
zabierają wydarzenia składają się z
kolejnych czynności jakie wykonują
bohaterowie a czynności określają nam
czasowniki słowo czasownik pochodzi
przecież od słowa czas dlatego że każda
czynność dzieje się w czasie jakiś
odcinek czasu zajmuje tak też jest w
utworze literackim
poświęca jakiś czas opisaniu danego
wydarzenia czasem poświęca temu mniej
czasu a czasem więcej te małe koraliki
obrazują wydarzenia które na przykład są
takie opisane na pół strony takie które
dzieją się szybko dynamicznie jeżeli te
wydarzenia dzieją się w sposób dość
równomierny Popatrzcie mówiąc o czasie
mówimy też
oie rozgrywania się
oie
akcji o tym jak szybko ona się toczy
zatem kiedy akcja składa się z wydarzeń
opisywanych w miarę szybko mamy do
czynienia z akcją dynamiczną Popatrzcie
że to może być wyznacznikiem gatunkowym
wręcz ponieważ jest to charakterystyczne
na przykład dla powieści przygodowych
czy podróżniczych przygodowo
podróżniczych natomiast będziemy mieć
też inną strategię
stosowaną przez autorów taką mianowicie
gdzie rozpiętość czasowa poszczególnych
scen będzie stosunkowo duża z taką
strategią mamy do czynienia na przykład
u Dostojewskiego doskonale możecie to
zaobserwować w Zbrodni i karze gdzie
poszczególne wydarzenia ciągną się i
ciągną poszczególne sceny czasem mamy
wrażenie że trwają w nieskończoność i
zabierają na przykład kilka czy nawet
kilkanaście
stron uwielbia taką technikę
konfrontowanie ze sobą bohaterów
sprawiania że Zaczynają oni dyskutować
podejmują jakieś skomplikowane dysputy
czasem
filozoficzne
czasem takie konfrontacje awantury na
które czytelnikowi wręcz żenujące jest
patrzeć jak na przykład awantura którą
wywołuje
łużyn podczas stypy po pogrzebie
marmieładowa kiedy chce oskarżyć Soni o
kradzież
Ta scena ciągnie się i ciągnie tam
właściwie ona składa się z bardzo
długich wypowiedzi poszczególnych
bohaterów gdzie każdy z nich argumentuje
swoje stanowisko Gdzie właściwie
przeprowadzane jest takie mini śledztwo
podobnie długie sceny o wielkiej
rozpiętości czasowej to są sceny z
udziałem Rodiona Raskolnikowa i sędziego
śledczego porfirego Pietrowicza gdzie
panowie też prowad ze sobą taką bardzo
skomplikowaną złożoną grę psychologiczną
Popatrzcie że scen o dużej rozpiętości
nie spotkamy raczej w powieści
przygodowo podróżniczej w powieści gdzie
akcja ma toczyć się szybko spotkamy je
Natomiast w powieści psychologicznej w
której sama akcja nie jest najważniejsza
nie jest dominant kompozycyjną utworu
natomiast o wiele ważniejsza jest bardzo
dogłębna zowa analiza psychologiczna
bohaterów Zauważcie że te sceny w
Zbrodni i karze poszczególne są niemalże
jak sceny w teatrze ponieważ rozgrywają
się na długim odcinku czasu ale w małym
pomieszczeniu zazwyczaj w takiej dość
ciasnej przestrzeni między stosunkowo
niewielką liczbą bohaterów czasem między
dwójką bohaterów zaledwie
i dysputa wręcz dyskurs czasem między
bohaterami trwa i trwa niczym na scenie
w
teatrze czemu to służy taka właśnie
konstrukcja czasu No właśnie pogłębieniu
sylwetek psychologicznych bohaterów
ważne jest tu coś jeszcze ważna jest
mianowicie Taka analiza etyczna moralna
czynu tutaj Rodiona Raskolnikowa na tle
filozofii epoki dlatego Dostojewski nie
żałuje tutaj czasu na z zanie problemów
które uznał za istotne Zauważcie jak
wiele konsekwencji ma taka właśnie
konstrukcja czasu jakie ona pełni
funkcje dzięki niej możemy obserwować
też taki ogromny subiektywizm odczuwania
czasu przez bohaterów czas w Zbrodni i
karze drastycznie spowalnia On biegnie
bardzo powoli Zauważcie że tempo dziania
się akcji jest bardzo wolne inaczej niż
powieści właśnie przygodowo podróżniczej
zupełnie odwrotnie jakby te dwa typy
powieści były na
skrajnych końcach
Spektrum jeżeli chodzi o tempo dynamikę
akcji możemy Dzięki tak konstruowany
czasowi zauważyć że ten czas ciągnie się
w nieskończoność ze względu na przykład
na dręczące Rodiona Raskolnikowa myśli
być może wyrzuty sumienia takie niezbyt
uświadomione po dokonaniu przez niego
zbrodni każde takie spowolnienie biegu
czasu akcji nazywamy retardacji
retardacja To opóźnienie może ona być
wprowadzana na różne sposoby Może mieć
różne funkcje różne czynniki mogą
zatrzymywać bieg czasu w utworze tutaj
na przykład to są udręki psychiczne
tortury bohatera czy te długie rozmowy
właśnie jakie toczą się między
bohaterami
innym razem to będą bardzo bardzo
rozbudowane opisy jak na przykład w
powieściach siankiewicz Czy w eposach
Homera kiedy indziej to będą rozmaite
dygresje jak w powieści modernistycznej
na przykład u Virgin Wolf kiedy dana
postać odpływa gdzieś w jakieś swoje
rozmyślania w jakiś strumień świadomości
i wówczas
właściwie czas stoi akcja Przestaje się
toczyć akcja
na dalszy plan szybkiej dynamicznej
akcji zazwyczaj Spodziewamy się w
powieściach przeznaczonych dla mniej
wyrobionego może młodszego mniej
cierpliwego czytelnika który po prostu
znudziły się każdym takim przestojem w
opowiadanej historii pamiętam że kiedy w
tak zwanych moich czasach czytało się
jeszcze Sienkiewicza chociażby W pustyni
i w
puszczy nawet trylogi czy Krzyżaków
które też w pewnym sensie są takim
przygodami to pijał się opisy ponieważ
one właśnie miały taką funkcję
retardacyjna
zazwyczaj więc opisy
pomijalnych koraliczek Czyli możemy
powiedzieć że chcieliśmy żeby te
koraliki były poukładane blisko siebie
gdyby tutaj były między nimi jakieś
dziury to znaczy że narrator
przytrzymuje nas za rękaw i mówi stop
teraz podziwiamy na przykład
afrykański jeżeli chodzi o akc W pustyni
i w puszczy albo podziwiamy tarc
Achillesa u Homera Zauważcie
jednocześnie
że na tempo w jakim biegnie czas
skonstruowany w utworze literackim ma
wpływ forma podawcza jaką stosuje autor
kiedy formą podawczą jest opowiadanie
ten czas przyspiesza akcja st Dynamic
natomiast kiedy formą badawczą jest opis
czas zwalnia czasem niemal się
zatrzymuje mamy do czynienia z
retardacji czyli opóźnieniem konstrukcja
czasu będzie dla nas widoczna również
wtedy
kiedy zaczniemy się zastanawiać nad tym
jak autor w jaki sposób łączy ze sobą
poszczególne sceny w czasie czy
mianowicie te sceny przychodzą w siebie
jedna w drugą sposób płynny czy są
poukładane w ciągu przyczynowo skutkowym
i nie powodują żadnych widocznych wyrw
na linii czasu czy też może są łączone
ze sobą luźno niczym takie pojedyncze
epizody ustawione obok siebie ale nie
zdradzające jakichś bezpośrednich
związków między sobą jak na przykład
kolejne sceny w Weselu Wyspiańskiego
wiemy że łączy je wszystkie ze sobą
Jedna noc w ciągu której one się dzieją
ale często mówi że te sceny rozmów
weselnych gości zwykle w parach czy
później rozmów gości z ukazującymi się
im widmami osobami
dramatu są aranżowane niczym w
Krakowskiej szopce takie właśnie
bezpośrednio przyczynowo skutkowo ze
sobą niepołączone to są tylko takie
migawki których kolejność nawet można by
pozmieniać sceny te są mocno odrębne
jedna od drugiej łatwe do wyrwania z
kontekstu kolejne zagadnienie jakiemu
się możemy przyjrzeć kiedy analizujemy
konstrukcję czasu to niezwykle ważna
kwestia chronologii samo słowo
chronologia pochodzi przecież od
greckiego słowa Chronos czyli czas
czytając zatem utwór analizując go
przede wszystkim sprawdzamy zatem Czy
kolejne zdarzenia są poukładane w nim
chronologicznie czy są przez nar
w utworze epickim opowiadane w takiej
kolejności w jakiej się rozgrywały czy
też narrator może zechciał coś w ich
biegu namieszać i opowiedzieć je wedle
swojej koncepcji a nie zgodnie z ich
naturalną kolejnością i dlatego ja sobie
tutaj przygotowałam takie koraliczki
ponumerowane jeżeli
poustawianymi
chronologię bardzo często autorzy
posługują się
właśnie chronologicznym biegiem zdarzeń
ale nie zawsze kiedy chcą osiągnąć jakiś
swój specyficzny cel mogą tutaj
wydarzenia pomieszać i na przykład
zacząć swoją opowieść od piątego
wydarzenia a pierwsze ukazać nam gdzieś
dopiero na końcu swojej opowieści kiedy
się to dzieje w jakich gatunkach się to
dzieje Otóż możemy taką strategię
dostrzec na przykład w Konradzie wodzie
który wprawdzie wypadł już z lektur w
tym roku szkolnym ale warto może mu się
przyjrzeć bo pewnie Podejrzewam że go
znacie mamy w nim do czynienia właśnie z
takim zaburzeniem chronologii Konrada
Poznajemy przecież kiedy się z nim po
raz pierwszy stykamy już na jakimś
końcowym odcinku całej tej jego
wyboistej drogi przez życie w momencie
kiedy już jako dojrzały mężczyzna
zostaje wybrany na wielkiego mistrza
zakonu krzyżackiego i wchodzi w taki
ostatni etap realizowania swojej misji
dopiero znacznie później dowiadujemy się
kim właściwie Ten człowiek jest Jaką
misję realizuje Jak wyglądało jego
dzieciństwo jego młodość Skąd pochodzi
dowiadujemy się dopiero z czasem właśnie
nie po kolei Jaka jest motywacja tych
jego czynów których się podjął co to
autorowi daje jakie to spełnia funkcje w
utworze Otóż Sprawia to że postać
tytułowego bohatera staje się postacią
bardzo tajemniczą o której życiu
zamiarach czytelnik przez długi czas
niewiele wie prawie nic nie wie
postrzegamy Konrada dzięki temu również
jako osobę skrytą ponurą milcząc pełną
sprzeczności Czyli jako typowego
bohatera romantycznego A precyzyjniej
mówiąc bohatera bajronicznego bo taki
typ bohatera jest charakterystyczny
właśnie dla powieści poetyckiej której
prekursorem był Lord Byron linia czasu
takiej
powieści jest właśnie taka porwana
poszarpana niejednolita nieoczywista
przerywana również różnymi dygresji
wstawkami odwołującym się do innych
rodzajów i gatunków literackich na
przykład jakimiś pieśniami czy hymnami
jak mamy pieśń Wajdeloty powieść
Wajdeloty tak Jaki jest pełna
retrospekcji czyli właśnie opowiadania o
czymś co wydarzyło się wcześniej niż
aktualnie tocząca się akcja którą
widzimy jakby przed oczami w danym
momencie zatem Popatrzcie że funkcją
konstruowania czasu jest też wpływanie
na konstrukcję bohatera na konstrukcję
wielu innych elementów świata
przedstawionego szczególnie akcji i
fabuły również oczywiście na nastrój bo
ten tajemniczy pełen nawet czasem grozy
nastrój powieści poetyckiej jest
wspomagany przez taką a nie inną
strukturę czasu w której zaburzona
zostaje chronologia jeżeli już mówimy o
zaburzonej chronologii to właśnie takie
przedstawianie wcześniejszych zdarzeń
później nazywamy
retrospekcji mamy też odwrotny zabieg
wybiegania w narracji do przodu wydarzeń
przyszłych w stosunku do tych które
akurat się toczą przed naszymi oczami i
taki zabieg nazywa się prolepsis i też
czasem jest stosowany nie tak często jak
retrospekcja ale też tak się zdarza na
przykład w Zbrodni i karzy często
pojawiają się takie małe wtręty
narratora gdzie on mówi
razumichin już na zawsze zapamięta ten
moment kiedy stał na schodach z
Raskolnikow albo jakiś tam czas
przypomni mu się to także to są takie
zazwyczaj drobne wstawki co one mają na
celu one trochę wyglądają jak spoilery
ponieważ czasem dowiadujemy się o jakiś
bardziej ważnych wydarzeniach niż te o
których wspominam w przypadku zbrodni
kary dowiadujemy się czasem wręcz co się
wydarzy na końcu pod koniec opowieści o
losach bohatera ale de facto to z jednej
strony nam zdradza dalszą część historii
przedwcześnie Ale z drugiej strony
jednocześnie pobudza ciekawość
czytelnika bo czytelnik zaczyna być
ogromnie ciekaw w jaki sposób na
przykład bohater dojdzie do tego O czym
informuje go narrator zbyt wcześnie
wybiegając w przód na linii czasu jak z
tego miejsca w którym on teraz jest może
się znaleźć w takim miejscu które wydaje
nam się jakieś bardzo odległe od
sytuacji w której bohater znajduje się w
momencie kiedy go obserwujemy także to
równie ma pobudzać ciekawość czytelnika
sprawić że on nie może się doczekać żeby
wiedzieć już Dlaczego bohater
zabrnąć uwagę analizując strukturę czasu
Otóż jest jeszcze takie zagadnienie
napięcia między czasem narracji a czasem
akcji czy fabuły obserwuję że ten
problem nie jest łatw do zrozumienia
Czym jest czas narracji Powiedzmy że to
będzie gdzieś tutaj ten koraliczek
będzie oznaczał
zdarzenie które pokazuje narratora
siedzącego i piszącego czy
opowiadającego historię z którą nas
zaznajamia to jest czas narracji
najłatwiej go sobie wyobrazić w
przypadku narracji pierwszoosobowych
kiedy mamy do czynienia z postacią
narratora Który poinformował nas o sobie
wiemy na przykład że jest to Starszy
człowiek który zamierza spisać historię
swojego życia Z perspektywy siedzi wtedy
w swoim gabinecie przy biurku i te
historie spisuje tak się dzieje na
przykład w książce ł Cabre wyznaje to
jest taka książka która kiedyś zrobiła
furorę na zajęciach ponieważ maturzyści
bardzo lubili analizować jej dość
skomplikowaną narrację W każdym razie
narrator siedzi tutaj za stołem i
opowiada nam o swoim życiu włącza to w
to również masę innych historii to jest
sytuacja narracyjna sytuacja narracyjna
nie zawsze jest taka jasna bo na
przykład kiedy mamy do czynienia z
narratorem trzecioosobowy takim
obiektywnym przezroczystym jak na
przykład trzecioosobowy narrator lalki
to wówczas my nie za bardzo wiemy jaka
jest ta jego sytuacja
on nam wiele o tym nie zdradza ale już
na przykład kiedy weźmiemy pod uwagę
Rzeckiego jako narratora
pierwszoosobowego to my dość łatwo
widzimy sytuację narracyjnego
dalej niż zdarzenia o których narrator
opowiada czyli zdarzenia o których
opowiada zwykle są uprzednie w stosunku
do czasu narracji czas fabuły czas akcji
zwykle jest uprzedni w stosunku do czasu
narracji No bo to logiczne Narrator
opowiada o czymś co już się wydarzyło
chociaż czasem zdarzają się jakieś
wyjątki typu fragmenty pamiętnika z
powstania warszawskiego Mirona
Białoszewskiego gdzie narrator snuje
swoją opowieść jakby tu i teraz snuje ją
w czasie teraźniejszym i mówi Biegniemy
uciekamy bomba coś wybucha coś się wali
ma to stworzyć iluzję dziania się
wydarzeń teraz właśnie na oczach
narratora bohatera tego że on bierze w
nich udział w tym właśnie momencie i
bezpośrednio relacjonuje je czytelnikowi
to jest zabieg dość rzadki zazwyczaj
narracja toczy się już z perspektywy
czasu a wydarzenia które uwzględnia już
się wydarzyły wcześniej co my zatem
możemy tutaj badać możemy na przykład
badać Jak daleko narrator jego sytuacja
narracyjna Jest oddalona w czasie od
wydarzeń które opowiada czy to na
przykład będzie narrator Potopu
Sienkiewicza i wtedy wydarzenia o
których opowiada będą działy się dużo
dużo
Chociaż tam też mamy kilka typów
narratora ale mamy takiego narratora
jakby historyka x wiecznego takiego
właśnie bardzo obiektywnego takiego
badacza dziejów on wtedy będzie takim
narratorem obserwującym zdarzenia o
których mówi z ogromnego dystansu
czasowego ogromny dystans czasowy jeżeli
chodzi o
narrację czas narracji w stosunku do
opowiadanych wydarzeń będziemy mieli
również
albo w baśni w baśniach będzie przecież
podkreślane że akcja toczy się dawno
dawno temu
natomiast powieści realistycznej XIX
wiecznej taki narrator trzecioosobowy
jak na przykład w Lalce będzie bardzo
blisko wydarzeń o których opowiada
będzie osobą współczesną tym wydarzeniom
one oczywiście wydarzyły się wcześniej
niż sam akt opowiadania ale będą
wydarzenia stosunkowo nieodległe od
czasu w którym narrator nam je
relacjonuje kolejnym aspektem nad którym
się możemy zastanawiać i który możemy
badać myśląc o czasie przedstawionym
jest zastanowienie się nad tym czy my w
danym utworze nie mamy przypadkiem do
czynienia z czasem biegnącym
dwutorowo może się tak zdarzyć i na
przykład z taką sytuacją c w mistrzu i
Małgorzacie analizując strukturę czasu w
tej powieści dostrzegamy że jedna linia
czasu biegnie w latach 30 XX wieku to
jest ta akcja tocząca się w Związku
Radzieckim głównie w Moskwie natomiast
druga linia czasu biegnie gdzieś w
okolicach I wieku naszej ery w
jeruszalaim i dotyczy wydarzeń
związanych z Piłatem i
jeszu taką dwutorowo konstrukcję czasu
często mamy w powieściach o konstrukcji
szkatułkowe kiedy autor stosuje strategi
tak zwanej powieści W powieści i Tutaj
rzeczywiście ta druga linia czasu ta z
pi wieku jest linią czasu z powieści
którą tworzy mistrz Natomiast ta linia
czasu z lat 30 XX wieku jest linią czasu
formowaną przez tego głównego narratora
trzecioosobowego w mistrzu i Małgorzacie
teraz W podsumowaniu Chciałam wam
jeszcze raz przybliżyć wszystkie aspekty
o których powiedziałam aspekty Jakie
możemy posprawdzać jakie możemy
przeanalizować jakimi możemy się zająć
analizując strukturę czasu w utworze
literackim a Wzięłam
je z tematu sformułowanego przez CKE w
informatorze maturalnym mówiłam wam już
na wstępie że temat ten brzmi Rozważ
Jaką rolę w utworze literackim pełni
konstrukcja czasu ale to nie koniec
ponieważ do tego tematu dołączony jest
cytat z Doroty Korwin Piotrowskiej który
to cytat należy uczynić Punktem wyjścia
dla swoich rozważań i właśnie z tego
cytatu wzięłam wszystkie poszczególne
kroki jakie próbowałam wam
popatrzmy analiza czasu w utworach
epickich najczęściej obejmuje napięcie
między czasem narracji a czasem fabuły
czyli po pierwsze możemy sprawdzić
analizując konstrukcję czasu
przedstawionego jak ma się czas narracji
do czasu fabuły to jest ten element
który przed chwilą omówił następnie
możemy sprawdzić rozpiętość i sposób
łączenia
w ramach czasu akcji to jest ten aspekt
który omówił dzisiaj na początku a także
wszelkie odniesienia fabuły akcji do
kontekstu historycznego tym zajmiemy się
na następnych zajęciach podobnie jak
następnymi kwestiami które tutaj Dorota
Korwin Piotrowska podrzuca nam w tym
swoim małym fragmencie badając czas
przedstawiony w utworze możemy zawsze
sprawdzić
jak ma się czas narracji do czasu fabuły
Jaka jest rozpiętość scen sposób ich
łączenia Jakie jest tempo biegu czasu w
utworze czy ono jest wolne czy szybkie
będziemy mieli do czynienia również z
zagadnieniem czy czas jest przedstawiany
w danym momencie Czy w danym utworze w
całości subiektywnie czy bardziej
obiektywnie czy zależy on tylko od
narratora czy zależy też od odczuć po
jak postaci ten czas odczuwają będziemy
mogli Również sprawdzić chronologię czy
Wydarzenia są przedstawiane zgodnie z
kolejnością w jakiej zachodziły czy też
narrator zechciał je opowiedzieć w innej
kolejności zaburzając tutaj tok
chronologiczny Czy ciąg czasem nawet
przyczynowo
skutkowy możemy się też zastanowić nad
tym ile mamy torów biegu czasu w danym
utworze I to już jest całkiem pokaźna
lista zagadnień która pozwoli nam bez
problemu stworzyć cały akapit dotyczący
czasu A to było tylko wprowadzenie do
analizy pojęcia czasu przedstawionego w
utworze literackim na ciąg dalszy i
bardziej szczegółowe analizy zapraszam
wkrótce Bardzo wam dziękuję dzisiaj za
uwagę jeżeli macie jakiekolwiek pytania
do tego dzisiejszego odcinka czy do
czegokolwiek z czym zmagać się w
przygotowaniach do matury rozszerzonej
możecie zadać je w komentarzach zawsze
odpowiem Serdecznie dziękuję i do
zobaczenia
Ask follow-up questions or revisit key timestamps.
Wykład omawia pojęcie konstrukcji czasu przedstawionego w utworze literackim, będące kluczowym zagadnieniem na maturze rozszerzonej. Podkreśla, że czas literacki to świadomie zaprojektowany przez autora konstrukt tekstowy, odmienny od czasu rzeczywistego. Prezentuje metaforę sznurka z koralikami (wydarzenia na osi czasu) do wizualizacji różnych aspektów czasu, takich jak tempo akcji (rozpiętość scen, retardacja), sposób łączenia wydarzeń (ciągłość, epizodyczność), chronologia (zaburzona chronologia, retrospekcje, prolepsy) oraz relacja między czasem narracji a czasem fabuły. Wyjaśnia, jak te elementy wpływają na budowę postaci, nastrój i funkcje utworu, ilustrując to przykładami z literatury (Dostojewski, Sienkiewicz, Wyspiański, Mickiewicz, Bułhakow).
Videos recently processed by our community