Xin chào các bạn. Thì mấy ngày hôm nay

trên mạng xã hội và báo chí nó cũng đã

giai đặt thông tin rồi thì chắc các bạn

cũng đã biết là ông tổng thống độc tại

Nicolas Panduro của Venezuela đã bị quân

đội Hoa Kỳ cho chính quyền hiện tại là

chính quyền của Donald Trump bắt sống

ngay tại thủ đô Venezuela. Thực sự là

đây là một cái tin sốc toàn cầu đối với

cả thế giới luôn các bạn. À đặc biệt là

với những người quan tâm chính trị.

Chúng ta lưu ý cái điều này. Ông Donald

Trump bắt ông Maduro không phải là vì

ông Maduro độc tài với người dân

Venezuela hay là ông tàn bạo đạt ác gì

không. Ông Donald Trump bắt Tổng thống

Maduro bởi vì trong mắt của chính quyền

Hoa Kỳ hiện tại thì ông Maduro là tội

phạm quốc tế vì rửa tiền, vì buôngn bá

ma túy và rất nhiều nước trên thế giới

không có công nhận ông Maduro là một

tổng thống hợp pháp. Dĩ nhiên cái câu

chuyện ở đây tôi sẽ không có phân tích

để chúng ta bàn luận đúng sai về câu

chuyện pháp lý bởi vì có rất nhiều anh

em nói là tiền lệ thế này, tiền lệ thế

kia, chủ quyền quốc gia rồi công pháp

quốc tế người ta lôi ra người ta nói tùm

lum hết. Thì anh Dũng anh đã có nói rồi

và tôi cũng đã có viết bài rồi và riêng

trong cái phạm vi bài podcast này tôi

không có muốn nói tới câu chuyện này

nữa. Về cá nhân thì tôi phải nói với các

bạn là tôi ủng hộ cái hành động của

chính quyền Hoa Kỳ, chính quyền của

Donald Trump hiện tại. Thực sự với các

bạn câu chuyện của Venezuela là một cái

câu chuyện mà nó rất là thú vị quý vị.

Cái câu chuyện của Omaduro đó quý vị

thực ra là tôi nói thật là nó rất thú vị

bởi vì không phải là ngày nào chúng ta

cũng được thấy một ông nguyên thủ quốc

gia, một ông tổng thống của quốc gia bị

bắt sống tại nhà của ổng, tại thủ đô của

ổng, của đất nước ổng. Nhưng mà hôm nay

tôi muốn nói một cái bcast chủ đề là

nhìn venezuela và nghĩ lại quốc gia của

chúng ta Việt Nam. Nếu chúng ta nhìn kỹ

vào bối cảnh của Venezuela những năm gần

đây thì câu chuyện này đối với tôi nó

hoàn toàn không bất ngờ. Venezuela đã

sống trong khủng hoảng quá lâu rồi quý

vị. Đồng tiền họ mất giá nghiêm trọng,

lương không đủ sống, thuốc men thiếu

thốn những cái người thanh niên bỏ xứ ra

đi, người già sống dựa vào trời cấp ít

ỏi. Có một cái điểm rất đáng lưu ý là

các nhà phân tích độc lập, các nhà

nghiên cứu họ đã đưa ra một số liệu rất

cụ thể đó là trên 20.000 người bị hành

quyết ngoài vòng pháp luật. Có nghĩa là

anh em hình dung không? Có nghĩa là bị

bắt cóc, bị thủ tiêu này đó. Từ thời ông

Maruro cho tới 2019 thì quý vị phải biết

là chế độ của Maduro ổng bào tàn như thế

nào. Tôi nói vài cái điểm như vậy ở đất

nước Venezuela để cho quý vị thấy đó.

Ông Maruro hiện tại đúng là về mặt hình

thức trên bệnh viện quốc gia của ổng và

một số quốc gia độc tài ủng hộ ổng thì

ổng vẫn là tổng thống. Nhưng các quốc

gia khác họ phủ nhận ví dụ như Hoa Kỳ

hoặc là Châu Âu. Và tại sao riêng ở

trong nước của ông ta tại sao ông ta vẫn

là một tổng thống? Bởi vì ông đang hiện

thực hóa tính chính danh của mình bằng

bộ máy an ninh, bằng kiểm soát thông tin

và bằng nỗi sợ. Và khi một chính quyền

phải sống bằng nỗi sợ của người dân thì

dù bên ngoài có ổn định tới mấy thì ở

bên trong nó đã rất mong manh. Cho nên

cái câu chuyện ông Maduro bị bắt á thực

sự với quý vị đây là một câu chuyện đã

có trước đó và rất nhiều thông tin đã dự

đá báo rồi. Nhưng mà không ngờ là ông

Donald Trump ổng lại ra tay nhanh như

vậy mà thôi. Ờ tôi biết khi mà cái câu

chuyện này xảy ra ở trên đất nước

Venezuelanda, có rất nhiều người Việt

Nam, đặc biệt là anh em Đồng chứng kiến,

những người quan tâm chính sự người ta

luôn luôn thích những cái cảnh mà người

dân Venezuela đổ ra đường ăn mừng nhưng

mà không phủ nhận cái câu chuyện rằng có

những nhóm người đi ủng hộ phản đối

Donald Trump ủng hộ Maduro. Đó là cái

nhóm thân Maduro. Cái này tôi không phủ

nhận, chúng ta phải nhìn nhận một cách

trực diện. Tôi hay lấy những cái cái cái

hình ảnh, những cái video mà người dân

Venezuela biểu tình ù ra đường thì cái

đó cũng có luôn. Và dĩ nhiên đặc biệt là

những người ăn mừng nhiều nhất là những

người đang bị buộc phải di cư. Và ở

trong nước á thì người ta đã đập cái

tượng của Hugo Chavet là ông tiền nhiệm

của Maduro. Thì dĩ nhiên là những cái

hình ảnh đó nó cũng nhiều nhưng mà chúng

ta nhìn như vậy để chúng ta thấy đó rõ

ràng là ở trong nước Venezuela nó có sự

phân tần rất rõ rệt về mặt con người.

Đầu tiên là cái nhóm những người ủng hộ

Maduro là cái nhóm mà báo chí Việt Nam

nói là đi biểu tình này kia các thứ ủng

hộ Maduro yêu cầu thả tự do ng lập tức á

thì dĩ nhiên là đối với họ cái việc ông

Maduro bị bắt đồng nghĩa với chủ quyền

quốc gia bị xâm phạm đối với những người

ủng hộ Maduro thì họ cho rằng đây là một

tiền lệ rất nguy hiểm và họ sợ rằng bất

kỳ ai trong hệ thống của Maduro vẫn có

thể sẽ là người tiếp theo. Và rõ ràng

khi niềm tin chính trị của họ bị đe dọa

thì phản xạ tự nhiên của họ là gì quý

vị? Những người thân cận Maro chắc chắn

họ sẽ siết chặt quyền lực hơn chứ họ

không dám buông ra. Họ buông ra họ chết

thì sao. Nhóm thứ hai là nhóm những

người chống ở Maduro và những cái phe

đối lập đã họ sẵn sàng tuyên bố họ đủ

nhân sự để điều hành quốc gia nếu như

trao lại chính quyền cho họ. Đối với

những cái người đối lập với Maduro, họ

hiểu một điều nữa quý vị. Lật đổ một con

người không có nghĩa là thay đổi được cả

hệ thống của Maduro. Cái vấn đề là mọi

cuộc khủng hoảng chính trị á người dân

luôn là người chịu thiệt đầu tiên. Vì

vậy họ đang cấp thiết để hy vọng rằng có

sự chuyển gia về mặt chính quyền. để họ

tái thiết lại đất nước của họ. Và nhóm

thứ ba là nhóm đông nhất là người dân

bình thường. Người dân bình thường dĩ

nhiên họ có vui mừng khi ông Anduro bị

bắt hay không trong cái thời gian bị ép

nghe như vậy tôi nghĩ là chắc chắn họ có

vui với những người dân bình thường mà

lâu nay trong một cái môi trường mà bị

độc tài kiểm soát thông tin nặng nề như

vậy đó quý vị. Họ không có muốn đúng hay

sai nữa quý vị. Thì lúc này họ muốn làm

sao để họ bình yên sớm nhất có thể

Maduro bị bắt thì Maduro bị bắt nhưng

làm sao để ngày mai những cái giá thực

phẩm nó giảm xuống đường phố nó bớt bạo

lực đi, con cái họ được đi học đài

hoàng. Ngay khi tôi nói những câu này

thì đối với những người Venezuela, những

người dân bình thường chính trị nó đã

trở thành một thứ rất xa xỉ, rất quen

thuộc. Người Việt mình cũng vậy. Thưa

quý vị, khi chúng ta nói tới cái điều

này, chúng ta cần phải nói tới cái câu

chuyện phản xạ quen thuộc của một chế độ

độc tài là gì? Ngay sau khi ông Maduro

bị bắt thì phản xạ trước tiên của những

người thân Maduro họ sẽ làm gì? Đầu tiên

truyền thông trong nước Venezuela chắc

chắn sẽ bị siết lại. Báo chí thông tin

và Naduro, những cái thông tin bất lợi

cho chính quyền của Maduro sẽ ngay lập

tức bị tiêu diệt. Những lời kêu gọi đoan

kết chống thế lực thù địch sẽ xuất hiện

dày đặc. Tôi chắc chắn là như vậy. Và

bây giờ Venezuela đang như vậy. Đây là

một cái phản xạ rất quen thuộc của các

chế độc tài quý vị. Bởi vì á họ không

còn những công cụ nào khác. Họ ngoại trừ

một máy an ninh và một máy tuyên truyền

ra thì họ không còn công cụ kiểm soát

người dân nào tốt hơn nữa. Họ buộc họ

phải làm như vậy bởi vì hệ thống của họ

không có bầu cử cạnh tranh, không có đối

lập và không có báo chí độc lập. Và mọi

biến cố như vậy đều trở thành mối đe dọa

sinh tử đối với chế độ của họ. Và một

chính quyền như vậy họ không bao giờ

chịu được sự bất ổn nên buộc họ phải bóp

nghẹt xã hội để giữ ổn định ít nhất là

về mặt bề mặt. Nãy giờ tôi nói ra tôi

không hề đề cập tới ông Maduro bởi vì

với tôi ông Maduro ổng bị bắt á là cái

câu chuyện ổng là tội phạm quốc tế, ổng

là tội phạm ma túy, tội phạm rửa tiền

đối với Hoa Kỳ đi. Nhưng tôi nói với quý

vị chúng ta nhìn lại một chút nha. Nếu

như Venezuela có một nền kinh tế lành

mạnh, người dân họ tin vào luật pháp

quyền lực được kiểm soát, xã hội có khả

năng tự điều chỉnh thì không một ông Hoa

Kỳ nào dám bắt ông tổng thống Maduro

hết. Tôi khẳng định với các bạn điều

này. Hình dung không? Vấn đề nằm ở chỗ

là xã hội Venezuela họ đã nén quá lâu

rồi. Và câu chuyện khi ông Maduro bị bắt

và họ coi rằng đó là một cái nút để giải

thoát chứ không phải là cái câu chuyện

tổng thống của họ bị bắt. Rõ ràng anh

sống thế nào thì về người ta mới như

thế. Rõ ràng ông Manuro ổng đâu có tạo

ra khủng hãng cho Venezuela sau khi ông

bị bắt đâu mà ổng là người tạo ra khủng

hãng cho Venezuela từ trước đây rất lâu

và trước đó nữa là ông Hugo Chavet rồi.

Và Venezuela rất hiểu rằng chính quyền

của Maduro là một chính quyền độc tài và

đối với người dân Venezuela, câu chuyện

ông Donald Trump bắt ông Maduro trên đất

nước Venezuela đó là một nút thắt, một

sự giải thoát cho họ. Họ vui không? Có

vui. Nhưng nãy giờ tôi cũng đã nói rồi,

họ có lo không? Có. Và câu chuyện là nếu

như ông Maduro tốt á, tôi nói với quý vị

100 ông Hoa Kỳ cũng không dám bắt nữa.

Khẳng định là như vậy. Ông Donald Trump

ổng chỉ là một người được bầu lên và ổng

đang làm việc dựa trên lợi ích của nước

Mỹ. Và nói tôi nói với quý vị nha cho

nếu ông Maduro mà một người đã ổng có

thể khả năng điều hành tốt như vậy thì

ổng không thể nào là một tội phạm. Ổng

chắc chắn ông sẽ hợp tác với Hoa Kỳ, ổng

sẽ làm việc đàn hoàng. Và dĩ nhiên Hoa

Kỳ rất cần những đồng minh như vậy.

Nhưng Maduro không phải. Maduro ủng hộ

cho Nga, ủng hộ cho tàu. Maduro đã biến

Venezuela trở thành sân sâu của Trung

Quốc làm bệ phóng để đấu lại với Hoa Kỳ.

Đó là lý do cốt lõi để ông Donald Trump

bắt Maduro. Ok. Và sau khi phân tích như

vậy, tôi muốn hỏi là tại sao những chế

độ tập trung quyền lực quá lâu cuối cùng

đều rơi vào một tình thế mà không thể tự

quyết được số phận của mình? Tại sao

trong lịch sử những quốc gia từng được

gọi là quang vinh muôn năm? Những hệ

thống từng được cho là bất khả xâm phạm

cuối cùng lại sụp theo những cách không

ai có thể lường trước được. Ok, bây giờ

chúng ta sẽ nhìn vào lịch sử của nhân

loại một chút. Chúng ta phải hiểu như

thế này. Dân chủ hóa nó không sinh ra vì

con người ta tốt lên mà dân chủ hóa nó

sinh ra bởi vì không còn cách nào khác

để xã hội nó tồn tại và vận hành nữa.

Lịch sử nó không chạy theo ý chí của bất

kỳ chế độ nào hết quý vị. Hầu như tất cả

các chế độ độc tài trước khi sụp đổ đều

tin rằng chúng ta khác, chúng ta ưu

việt, chúng ta là ngoại lệ. Ngày xưa

Liên Xô cũng vậy, từng tuyên truyền rằng

họ là quan vinh muôn năm, Stalin là bất

diệt. Hệ thống nó không chỉ kiểm soát

chính trị mà họ còn kiểm soát cái gì? Tư

tưởng, khoa học, giáo dục, đời sống cá

nhân. Rõ ràng họ khi họ đã kiểm soát tất

cả những thứ như vậy thì làm sao họ tin

tưởng rằng họ sẽ sụp. Không bao giờ họ

mường tượng rằng một ngày nào đó họ sụp

đổ. Nhưng cuối cùng họ không sụp đổ vì

những cái vấn đề họ đang lo ngại là vấn

đề an ninh của Mỹ gì không phải. Họ sụp

đổ bởi vì kinh tế của chính họ không

nuôi nổi xã hội của họ. Những cái dối

trá mà họ tuyên truyền cuối cùng nó trở

thành nền tảng của xã hội và không còn

ai tin vào hệ thống nữa. Sự tồn tại của

một chế độ nó đâu có cần biết là anh hô

hào khẩu hiệu đau to búa lớn như thế nào

đâu. Sự tồn tại của một chế độ nó chỉ

hỏi ngay từ chính bộ máy của nó. Bộ máy

này, hệ thống này có vận hành được hay

không mà thôi. Nếu câu trả lời là không

thì sớm hay mụn nó cũng phải sụp độ. Cái

dân chủ hóa mà tôi nói nãy giờ đó quý

vị, nó không phải là vì người dân họ

muốn họ sẽ làm chủ. Dĩ nhiên câu dân chủ

ở đây là dân làm chủ là đúng rồi. Nhưng

không phải là vì người dân họ cần làm

chủ để dân chủ hóa tới không đúng. Vấn

đề là quyền lực cần bị kiểm soát thì dân

chủ hóa nó mới buộc phải tới. Ở đâu? một

quyền lực tập trung tuyệt đối, không có

đối lập, không có báo chí độc lập, không

có bầu cử cạnh tranh, không có kiểm soát

quyền lực thì ở đó quyền lực không thể

nào tự sửa sai. Sai đâu có ai dám nói

đâu. Hư cũng không ai dám báo cáo hết

trơn á. Tham nhũng nó lan từ ở trên, nó

lan xuống dưới chứ không phải từ dưới

lên trên. Và đến một lúc nào đó, cả hệ

thống này không còn phân biệt được đâu

là đúng, đâu là sai. Họ chỉ cần những

cái người làm việc dưới trướng của họ

biết phục tùng, biết trung thành và họ

chỉ cần người dân biết sợ hãi là đủ.

Nhưng đó là lúc chế độ này đã chết về

mặt chức năng dù về mặt hình thức họ vẫn

còn nguyên vẹn. Các bạn phải để ý như

thế này, trước khi sụp đổ cái chế độ nào

họ cũng nói giống nhau y chang. Dân trí

bây giờ như thế mà chúng mày lại đòi dân

chủ. Ổn định nó lại quan trọng hơn tự do

chứ lị. Đây là đặc thù văn hóa của người

Việt chúng ta. Không phải mẹ người Việt

áp đặt dân chủ vào là được đâu. Thay đổi

là loạn ngay. Chúng mày lại muốn như

Myanmar, như Liby đấy. À đấy đó có vị

thấy rất là rõ ràng ha. Và gia tộc ASET

đã từng tin như vậy. Gia tộc ASET ở Syri

cuối năm 2024 vừa rồi, họ vừa sụp đổ

trong vòng mấy tiếng. Chế độ thần quyền

ở Iran cũng đang tin như vậy và bây giờ

đất nước của họ như thế nào? Đảng cộng

sản ở Nepal từng tin như vậy. Họ đã sụp

độ cách đây vài tháng. Nicolas Maduro

ông ta cũng tin như vậy. Ông ta làm sao

tin được rằng mình là một tổng thống

sáng mình tiếp một đoàn Trung Quốc và

chiều mình lại đi qua bên Mỹ uống cà phê

vì bị gấp thú nhồi bông nữa. Đâu điểm

chung của họ là gì? Không ai trong số họ

dám nói chính xác khi nào mình sẽ sụp

đổ. Họ chỉ luôn nói rằng họ quen vinh và

muôn năm mà thôi. Sự sụp đổ quý vị không

bao giờ diễn ra theo kế hoạch và kịch

bản của những kẻ cầm quyền. Có nghĩa

rằng muôn năm quang vinh mà nó sẽ đến từ

những điều rất nhỏ nhặt mà những nhà cầm

quyền như vậy họ không bao giờ để ý. Một

cái khủ hoảng kinh tế, một cái biến cố

chính trị hoặc đôi khi một sự kiện rất

là nhỏ li ti thôi. Ví dụ như mùa xuân

ngã rập. Anh em có thể tìm hiểu về mùa

xuân ngã rập. Chỉ cần một cái anh bán

hàng, một anh sinh viên thôi là tạo ra

một cái câu chuyện cách mạng rồi. Chúng

ta phải xác định như vậy. Và mỗi cái chế

độ độc tài họ luôn có chu kỳ lặp lại.

Nếu chúng ta nhìn đủ lâu, tìm hiểu đủ kỹ

thì chúng ta sẽ thấy một chu kỳ rất quen

thuộc của các chế độc tài. Giai đoạn đầu

tiên là xã hội mất niềm tin. Người dân

người ta không còn tin nữa, người ta

không tin lời lãnh đạo, người ta không

tin lời báo chí chính thống. Bây giờ anh

em có thể nhìn thấy người ta không tin

vào những cái hứa hẹn cải cách nữa. Và

giai đoạn thứ hai là giai đoạn im lặng

một cách triệt để trong toàn xã hội.

Người ta sợ và người ta nói rằng nói

cũng có thay đổi được cái gì đâu mà nói.

Và giai đoạn thứ ba là người ta sẽ rút

mọi thứ để về an dưỡng cá nhân. Ở chỗ

này người ta không có tin luật mà người

ta tin vào quan hệ, người ta tin vào

quen biết, người ta tin vào cửa sâu. Và

đó là lúc xã hội đã bỏ đi hệ thống này.

Họ không tin hệ thống này nữa. Hệ thống

bây giờ chỉ tồn tại trên giấy tờ và mặt

hình thức. Và người dân họ làm việc với

hệ thống bởi vì họ muốn tồn tại thôi chứ

không phải họ tin. Quay lại về

Venezuela, tôi muốn nói về ông Maduro

một chút. Thực ra ông Maduro ổng chưa

bao giờ tưởng tượng được rằng buổi sáng

ổng nói chuyện với phái đoàn của Trung

Quốc và buổi tối ổng sẽ bị Hoa Kỳ bắt đi

cả. Ổng chưa bao giờ nghĩ điều đó. Và

trong cả những cái trí tưởng tượng lớn

lao nhất của ông, ông chưa bao giờ ông

nghĩ sẽ có viện cảnh đó luôn. Bởi vì

sao? Ông tin vào quân đội, ông tin vào

những gì ông đang có. Thật ra ông đã có

cơ hội để quay đầu để sửa chữa rồi cho

quý vị. Ông đã có cơ hội rằng ok có thể

thỏa hiệp để có thể hạ cánh an toàn.

Nhưng không, đối với những nhân vật độc

tài, những chế độ độc tài quý vị, họ

không bao giờ dám buông bỏ quyền lực. Họ

luôn luôn bị mất một căn bệnh rất lớn là

nếu họ buông bỏ quyền lực, buông bỏ chế

độ thì họ sợ mất hết tất cả. Nếu họ cải

cách là họ mất hết tất cả. Nếu họ thay

đổi là họ mất hết tất cả. Đó là căn bệnh

trầm kha rồi. Cho nên đó là lý do tại

sao Maduro ổng không bao giờ nghĩ tới.

Nhưng cuối cùng nó tới là nó phải tới.

Bởi vì không một cá nhân nào, không một

chế độ nào có thể đủ mạnh để chống lại

quy luật tất yếu của xã hội. Dĩ nhiên

nãy giờ tôi nói về dân chủ hóa quá nhiều

rồi. Có nhiều kêu dân chủ hóa là thiên

đường hay sao? Bao nhiêu đất nước nó còn

trải qua thế này qua thế kia, chúng mày

lại như Myanmar. Không không quý vị. Dân

chủ hóa nó không phải là thiên đường.

Chắc chắn là như vậy. Nó phải trải qua

một con đường đầy rủi ro, đầy xung đột

và đầy sai lầm để con người ta có th

định hình. Nhưng ngoại trừ dân chủ hóa

ra thì mọi con đường khác đều dẫn tới bế

tắc lâu dài và dẫn đến suy vong. Đó là

điều chắc chắn. Cho nên câu hỏi bây giờ

không còn là dân chủ nó có tới hay không

nữa mà là xã hội nào chuẩn bị sớm, đất

nước nào chuẩn bị sớm thì đất nước nó sẽ

trả giá ít hơn mà thôi. Và nếu xã hội

nào cứ im lặng né tránh vấn đề, im lặng

không bao giờ dám đối diện với câu

chuyện dân chủ hóa cho tương lai thì đất

nước đó sẽ trải một cái giá cực kỳ đắt.

Sau khi tôi kể về câu chuyện của

Venezuela, tôi quay về cái câu chuyện xu

hướng tất yếu của dân chủ thì chúng ta

cần phải nhìn về Việt Nam một chút. Thì

Việt Nam chúng ta thì không phải

Venezuela. Tôi đang thấy một cái điều

rất nguy hiểm của người Việt chúng ta

bây giờ là chúng ta đang quen sống trong

một cái xã hội bất thường mà chúng ta

đang coi nó là bình thường. Đấy là một

cái vấn đề. Bởi vì Việt Nam chúng ta bây

giờ hỏi đói kém thì chắc là không đói

kém toàn diện. Chúng ta không có nội

chiến, chúng ta không có chiến tranh,

chúng ta cũng không có những cái trận

siêu lạm phát in tiền này kia các thứ.

Nhưng nếu chúng ta nhìn kỹ vào đời sống

hàng ngày, chúng ta sẽ thấy một thực

trạng rất phủ vàng. Một xã hội đang mòn

mỏi, mình dân giảm một chút xíu là một

xã hội đang lụi tàn từ từ theo thời

gian. Thanh niên làm việc từ 10 đến 12

tiếng một ngày nhưng không bao giờ dám

nghĩ tới chuyện mua nhà. Người lớn tuổi

hơn một chút, tầm trung niên á thì lo

giữ công việc, lo giữ chén cơm. Họ không

dám sai với những cái công việc bên

ngoài với cấp trên, không dám sai với

những cái người này người kia mà họ cũng

không dám đúng, không dám đúng với xã

hội. Và bây giờ có muốn nói cũng đâu có

nói được đâu. Có là không dám sai mà

cũng không dám đúng luôn. Và những người

già đó thì phải buộc sống dựa vào con

cháu, không trông chờ gì vô an sinh xã

hội được hết. Những đứa con nít lớn lên

thì phải trong cậy vô cha mẹ. Rõ ràng cơ

chế an sinh của đất nước mình là một cái

điều gì đó mà tôi nói với thực sự tệ

hại. Và cái việc cái mệt mỏi, cái sự lụi

tàn của người Việt của chúng ta nó không

có ồn ào nhưng mà nó cực kỳ da dặn và nó

khiến cho đất nước của chúng ta càng

ngày càng mệt, căng thẳng, bế tắc, áp

lực nó dẫn tới bạo lực rất là kinh

khủng. Bây giờ tôi hỏi nha, các bạn có

tin vào luật pháp Việt Nam không? hay là

các bạn tin vào quan hệ, chúng ta phải

nhìn nhận như thế này. Khi luật pháp đó

không còn là chỗ dựa cho người dân thì

những cái người ngay thẳng, những cái

người tử tế họ sẽ học cách để im lặng.

Chắc chắn là những người tự tế họ sẽ

muốn nói giúp đỡ để lên tiếng giống như

cái sự bất công xã hội này kia. Nhưng mà

khi họ nói họ rất dễ bị chụp mũ là thế

lực thù địch là phản động, có thể bị

phạt 7 triệu. Và những cái kẻ mà xấu xí

thì họ sẽ học cách để khuôn lõi, họ sẽ

lách luật này kia, họ tìm mọi cách để

trục lợi trên những cái lỗ hỏng luật

pháp đó. Và từ từ cái xã hội của chúng

ta đang sống nó mất đi cái tiêu chuẩn

đạo đức. Lúc này nó còn cái gì? Nó chỉ

còn lại là sự ổn định giả tạo thôi. Tôi

xin không phán xét người Việt của chúng

ta nhưng mà chúng ta phải xác định là

người Việt chúng ta sợ.

Không phải là bây giờ người Việt chúng

ta sợ chết hay gì hết trơn mà chúng ta

sợ họ mất việc, sợ nói một cái gì đó góp

ý, một cái gì đó quan trọng thì sợ bị

chụp mủ, sợ bị cô lọc, sợ con cái bị ảnh

hưởng, sợ bị để ý, sợ bị đè, bị bóp

nghẹt. Cho nên là chúng ta im lặng và

chúng ta xa rời đời sống chính trị. Và

dĩ nhiên đó là một cái thứ tệ hại nhất.

Thực sự là không có sự thiếu hiểu biết

nào bất hạnh bằng sự thiếu hiểu biết

chính trị. Bởi vì nó khiến cho chúng ta

bỏ luôn những cái thứ gần gũi nhất với

chúng ta. Nó âm thầm, nó rất là khó nhận

ra. Đôi khi chúng ta kêu ồ biết chính

trị là mẹ chị sống nó đang tốt nhưng mà

nó sẽ từ từ nó sẽ ăn sâu vào tiềm thức

con người ta đến lúc con người ta nó trở

nên bạc nhược. Người mà biết một chút

thì chúng ta mệt những người mà biết nói

hoài có ai nghe đâu. Chúng ta có phản

ánh không ai xử. Chúng ta còn bị chụp mũ

là là phản động là phạt 75 triệu này kia

riết người ta. Người ta không dám nói

nữa, người ta không đủ năng lượng. Thôi

về nhà coi cha nó bật lên coi game show

coi hài nhảm nó ok hơn. Rồi cuối cùng

sao? Cuối cùng con người ta cứ ai lo

thân ai trước cái đã. Thôi thôi thôi

việc của mình mình lo cho rồi. Nói chi

nó bắt mày đó nó dính chi có chuyện là

chết. Thôi cái xã hội như vậy tự nhiên

chúng ta mỗi cá thể trong một xã hội,

trong một quần thể chúng ta rút khỏi đời

sống công cộng, chúng ta mất đi sự kết

nối, chúng ta phó mặt mọi thứ trong một

nhóm cộng quyền đâ là một vấn đề chết

người của dân tộc của chúng ta. Và những

cái ổn định mà họ luôn tuyên truyền là

một ổn định không bao giờ bền vững. Bởi

vì một xã hội ổn định bằng im lặng, bằng

sợ hãi, bằng né tránh thì chắc chắn là

không thể ổn định lâu dài. Lịch sử nó đã

trả lời cho chúng ta rồi. Bất mãn nó đâu

có biến mất đâu anh em. Các bạn thấy rất

rõ ràng. bất mãn nó đâu có biến mất đâu.

Chúng ta bất mãn cái gì nó sẽ tích tụ vô

cái đó rồi chúng ta sẽ dồn nén lại đàn

áp cái đó lại và cuối cùng chúng ta trúc

nó ra một một cá thể nào đó không gây

tổn thương cho chúng ta. Niềm tin nó đâu

có phục hồi đâu mà ngày càng rạng nứt.

Bây giờ á có ai kêu là tôi là từ đó giờ

tôi không tin luật pháp bây giờ tôi tin

không có. Và khi một biến cố xã hội xảy

ra chắc chắn là không có cơ chế tự điều

chỉnh nó sẽ gây ra một cú nổ cực kỳ lớn.

Những xã hội như người Việt chúng ta bây

giờ nó không cần phải một cú đấm mạnh

nào đâu. Bây giờ nó cứ âm mỹ âm mỹ cho

tới một cái giới hạn giống nhau rồi một

cái ly nước nó cứ nhỏ từng giọt. Mỗi

ngày một mớ người mất đất, mỗi ngày một

mớ người mất đất, mỗi người một mớ người

oan khiê ra ngoài đường cứ bị công an

bắt chẹt, mấy thằng thanh niên lớn lên

cứ kiểu một thế hệ thất bại lớn lên cứ

nản rồi kiểu vậy. Mà cảm thấp kém nó cứ

nén từng giọt từng giọt từng giọt. Và

đôi khi một cái câu chuyện dù nó rất nhỏ

thôi, tưởng nó không có vấn đề gì nó sẽ

lây ra một hiệu ứng domino cực kỳ khủng

khiếp. Người Việt của chúng ta bây giờ

luôn luôn nói như thế này nè. Thôi chắc

không có cơ hội đâu. Phải đợi Trung Quốc

nói sụp đổ hay bất cứ điều gì đó. Chúng

ta không bao giờ tin vào điều đó luôn

chứ đừng có nói là chính quyền. Không

bao giờ tin rằng ok cái ngày mai nó sẽ

tới. Nhưng đây là một quy luật bất biến

rồi. Chúng ta phải nhìn vào dòng lịch sử

để chúng ta thấy cứ mỗi ngày nó nén một

chút, mỗi ngày nó nén một chút, mỗi ngày

nó nén một chút tới khi nó nổ ra. Mà nếu

chúng ta không có sự chuẩn bị, tôi nói

với quý vị là tàn khốc. Đó là lý do các

anh em đối lập ở trong nước bây giờ,

những anh em bất đầu chính kiến bây giờ

họ luôn luôn có những cái kịch bản mà

nhiều khi nhiều người kêu là tụi bé hoan

tưởng làm sao mà làm được những chuyện

này. Nhưng phải có những kế hoạch giảm

thiểu rủi ro kinh khủng nhất. Chắc chắn

là chúng ta sẽ không bao giờ đoán được

những cái câu chuyện đó là chuyện đất

đai hay là chuyện khủng hoảng kinh tế

hay là một biến cố chính trị. Nhưng tôi

chắc rằng khi nói tới nó sẽ dồn lại một

cục. Dĩ nhiên so với các cái quốc gia

hiện tại bây giờ thì Việt Nam của chúng

ta nó đang ở một cái vị trí nó đang ở

một cái giai đoạn nó khá là lạ kỳ. Có là

chúng ta chưa tới cái ngưỡng để người

dân phải bùng nổ nhưng chúng ta đã trải

qua đi qua khỏi cái giai đoạn có thể sửa

chữa sai lầm rồi. Có nghĩa là những cái

năm tám mươi mấy đáng lý là người Việt

chúng ta đã có cơ hội để sửa chữa để có

thể cải cách để chúng ta đi theêm một

cái hướng khác. Nhưng không, ý chí của

Bộ Chính trị, ý chí của người cộng sản

từ những cái giai đoạn rất tốt thời giai

đoạn của ông Võ Văn Kiệt thì có một cái

giai đoạn mà người Việt chúng ta có thể

thay nhưng mà không, cuối cùng thì nó

vẫn đâu lại vào đó. Chính xác rồi, người

Việt chúng ta không còn thể sửa chữa

nữa. Chúng ta chỉ bây giờ chỉ đợi để cái

giới hạn nó bùng nổ mà thôi. Ờ cái chế

độ này quý vị nó cải cách nửa vời. Nó cố

gắng giữ để giữ nguyên hiện trạng nhưng

mà cố gắng là để làm sao cho người dân

nó không có bị bất mãn. Mà khi mà dân

bất mãn rồi á thì mấy ảnh đàn áp mà đàn

áp càng mạnh á thì bây giờ nó chỉ trì

hoãng thôi nhưng độ nén nó vẫn tăng. Có

nghĩa là ảnh làm ảnh gia cố để cho nó

không bể cái bong bóng thôi nhưng mà cái

độ nén nó vẫn sẽ tăng và chắc chắn nó sẽ

nổ to hơn. Không có lựa chọn nào không

trả giá và chỉ có khác nhau là cái sự

trải giá đó nó sớm hay là muộn mà thôi

và trả ít hay là trả nhiều. Dĩ nhiên là

tôi làm cái podcast này không phải là để

tôi hô hào để ngày mai mọi người xuống

đường. Chắc chắn không phải và tôi cũng

không có mưu cầu cái sự thay đổi thể chế

trong một đêm. Cái thông điệp mà tôi gửi

cho cái podcast này á là để nhắc cho các

bạn một cái điều là ngày mai chắc chắn

nó phải tới chẳng qua là không biết nó

tới khi nào mà thôi. Chúng ta cần phải

có những sự chuyển biến trong tâm lý để

chúng ta tự chủ động, để chúng ta trau

dồi, chúng ta cố gắng đọc, chúng ta

chúng ta cố gắng tìm hiểu để cho mình

một cái trạng thái tâm lý nó tương đối

sẵn sàng.

Dân chủ của Việt Nam chúng ta trước hết

là luật pháp nó phải đứng trên quyền

lực. Người dân của chúng ta phải tin

rằng nói đúng là không có gì phải sợ hãi

hết. Và người và chính quyền những người

điều hành đất nước họ phải biết sợ dân.

Họ phải biết sợ. Họ ra họ phải nói

chuyện với dân một cách tử tế chứ không

phải người dân khúm núm đưa tiền cho

công an. Nếu chúng ta không chuẩn bị về

mặt nhận thức, không chuẩn bị về mặt tâm

lý thì tôi nói thật với các bạn là cái

câu chuyện mà họ có thể thay một cái họ

cứ bầu cử họ thay ông này ông kia lên nó

cũng y chang vậy, không có gì khác biệt

hết. Cho nên là chúng ta cần phải chuẩn

bị cái tâm lý đó.

Tôi không có tiên đoán ngày giờ tôi cũng

không có nói ra để cho các bạn lo lắng

nhưng mà tôi nói là lịch sử nó đã chứng

minh rất là rõ ràng rồi. Không có chế độ

nào đứng ngoài quy luật tất yếu xu hướng

dân chủ hóa hết. Cái giá phải trả phụ

thuộc vào một xã hội có chuẩn bị hay là

không. Và may mắn là người Việt của

chúng ta có những anh em đang chuẩn bị

manh nha. Việt Nam bây giờ họ chưa thể

sụp đổ được nhưng Việt Nam đã rất mệt

rồi. Nói chung là nói ngắn gọn theo kiểu

thanh niên là đang thở oxy rồi. Ờ tôi

chỉ muốn để lại câu hỏi cuối cùng cho

các bạn thôi. Nếu như ngày mai tới tôi

không biết là sớm hay muộn chúng ta có

đủ trưởng thành để không trả giá bằng

hỗn loạn chưa?

Nhắc nhau nghe rằng người Việt thương

người Việt. Cảm ơn các bạn rất nhiều.

Yeah.