Cześć. Zaczynamy naszą dzisiejszą

analizę.

>> Cześć.

>> Wiesz, po końcu zimnej wojny chyba

wszyscy mieliśmy nadzieję, że teraz

będzie już y spokojniej.

>> No tak, mówiło się o tak zwanej

dywidendzie pokoju.

>> Właśnie, że te wszystkie pieniądze,

które szły na zbrojenia, teraz pójdą na

coś dobrego.

>> A potem nadszedł wiek 21

>> i cały ten optymizm jakby wyparował.

Zamiast globalnego spokoju dostaliśmy

coś zupełnie innego.

>> Dokładnie. Bo okazało się, że świat

wcale nie stał się prostszy. Wręcz

przeciwnie,

>> zrobił się bardziej skomplikowany.

>> O wiele bardziej, bo zamiast jednego

wielkiego konfliktu pojawiło się mnóstwo

mniejszych lokalnych wojen. Do tego

doszedł terroryzm, który wstrząsnął

światem

>> i problemy, które narastały od lat. tak

jak ogromna bieda w jednych częściach

globu i i zmiany klimatyczne, które no

zaczęły na nas wpływać w sposób, którego

się nie spodziewaliśmy.

>> Łożyć na czynniki pierwsze. Zrozumieć,

dlaczego ten początek wieku okazał się

tak burzliwy.

>> Dobry plan.

>> No dobrze, to zacznijmy od wojen.

>> Chcesz to dobrze zapamiętać? Testy,

quizy i infografiki. Link w opisie. Ucz

się mądrzej, nie dłużej.

Kiedyś myślało się o wojnie jako o

starci dwóch armii. Państwo kontra

państwo.

>> Tak.

>> A tu kalendarium na stronie 544 zaczyna

się od daty, która wszystko zmieniła. 11

września 2001 roku.

>> Atak na World Trade Center. To był

symboliczny początek nowej ery. Wojny z

terroryzmem.

>> Świat przestał być dwubiegunowy.

>> Tak. Nie było już USA i Związku

Radzieckiego. Stany Zjednoczone zostały

jedynym supermocarstwem, ale ale bardzo

szybko pojawiły się nowe wyzwania.

>> Chiny, Rosja.

>> Tak, ale przede wszystkim zagrożenia,

które nie pochodziły od państw.

Terroryzm pokazał, że że mała grupa

ludzi może zaatakować najpotężniejsze

mocarstwo świata.

>> Spójrzmy na mapę na stronie 545.

Ona pokazuje te konflikty.

>> Aha. I od razu widać, że jest

niespokojnie, szczególnie w Afryce i na

Bliskim Wschodzie.

>> To nie są wielkie wojny światowe,

>> nie? To mnóstwo lokalnych, często

bardzo, bardzo brutalnych konfliktów.

>> Wojny domowe,

>> wiele z nich tak. Albo konflikty na tle

etnicznym, religijnym.

Przykładem, który pokazuje skalę tego

okrucieństwa jest ludobójstwo w

Ruandzie.

>> Rok 94.

>> Tak. W ciągu zaledwie kilku miesięcy

ekstremiści z plemienia Hutu zamordowali

prawie milion osób z plemienia Tuc.

>> Milion osób.

>> To jest niewyobrażalne.

Zdjęcie na stronie 545

pokazuje uchodźców hutu uciekających po

tych wydarzeniach. To jest obraz

totalnego chaosu.

>> A co jest przyczyną takich wojen? To

tylko wiesz, władza i nienawiść. Często

tak, ale nie tylko. Coraz częściej yyy

wojny toczą się o dostęp do zasobów,

pieniędzy,

>> tak, cennych zasobów. W Sierra Leon była

krwawa wojna domowa o kontrolę nad

kopalniami diamentów.

>> Krwawe diamenty.

>> Dokładnie. Ale w innych regionach ludzie

walczą o coś jeszcze bardziej

podstawowego. O wodę, o żyzną ziemię. I

tu dochodzimy do kolejnego zaskakującego

czynnika. I tu robi się naprawdę

ciekawie, bo gdy myślimy o ociepleniu

klimatu, to mamy przed oczami, nie wiem,

topniejące lodowce,

>> niedźwiedzie polarne.

>> Tak. A okazuje się, że zmiany

klimatyczne mogą też prowadzić do wojen.

Jak to w ogóle możliwe?

>> To jest wiesz bardzo proste i bardzo

brutalne. Globalne ocieplenie prowadzi

do pustynnienia,

>> czyli wysychanie ziemi,

>> tak, ogromnych obszarów. Weźmy przykład

jeziora Czad w Afryce. W ciągu

kilkudziesięciu lat skurczyło się o

ponad 90%.

>> 90% to prawie zniknęło.

>> Właśnie dla milionów ludzi, którzy żyli

z rybołówstwa i rolnictwa wokół niego to

była katastrofa.

>> Stracili wszystko.

>> Wszystko. Muszą szukać nowych miejsc do

życia. A to no to prowadzi do napięć i

walk o te kurczące się zasoby. Konflikty

w Darfurze, Czadzie czy Nigerii są w

dużej mierze podsycane właśnie przez

takie zjawisko.

>> Czyli brak wody staje się bezpośrednią

przyczyną walki. To jak w budynku, w

którym nagle ktoś zakręca główny zawór z

wodą.

>> Świetne porównanie.

>> I zaczyna się walka o każdą kroplę.

>> Dokładnie. Podobno Turcja budując tamy

na Tygrysie i Eufracie wywołała ogromne

napięcia z Syrią i Irakiem,

>> bo leżą w dole rzeki.

>> Właśnie. A według raportów ONZ do 2025

roku nawet 900 milionów ludzi na świecie

może cierpieć z powodu braku dostępu do

wody.

>> To jest gigantyczny problem.

>> Gigantyczny. i będzie napędzał kolejne

konflikty i migracje.

>> To prowadzi nas do kolejnej kwestii, bo

co to wszystko oznacza dla zwykłych

ludzi? Mówiliśmy o wojnach, klimacie,

ale jest jeszcze jeden fundamentalny

problem. Bieda.

>> Tak. I szokujący paradoks, o którym się

wspomina.

>> Jaki?

>> W najbogatszych krajach świata, tej tak

zwanej globalnej północy, ogromnym

problemem jest co? Otyłość.

>> Otyłość.

>> Tak. dotyczy 43% mężczyzn, a w tym samym

czasie w biednych krajach globalnego

południa ludzie umierają z głodu. To

pokazuje jak strasznie nierówno jest to

wszystko rozłożone.

>> A sytuacja kobiet jest tam jeszcze

trudniejsza. Aż 63% analfabetów na

świecie to kobiety.

>> Zarabiają znacznie mniej, nie mają praw

do ziemi. Dlaczego tak jest? Dlaczego te

kraje nie mogą wyjść z tej biedy? No

przyczyny są złożone. Po pierwsze to są

problemy wewnętrzne.

>> Korupcja.

>> Korupcja. Słaby państwa, walki

plemienne, które są ważniejsze niż

państwo. Władza często nie dba o

obywateli, tylko o to, żeby utrzymać się

przy stołku.

>> A do tego dochodzi ogromny przyrost

naturalny.

>> Tak na przykład w niżecznie,

uwaga, ponad siedmioro dzieci.

>> Siedmioro

to jak zapewnić wszystkim edukację i

pracę? No właśnie to jest prawie

niemożliwe.

>> To brzmi jak błędne koło, ale czy bogate

kraje jakoś na to wpływają?

>> Oczywiście, że tak. I to jest druga

strona medalu. Mówi się o

neokolonializmie,

>> czyli

>> czyli o ekonomicznym uzależnieniu.

Biedne kraje sprzedają tanie surowce i

tanią siłę roboczą,

>> a kupują drogie przetworzone produkty z

północ.

>> Dokładnie. są uzależnione od pomocy

międzynarodowej, która często jest

powiązana z politycznymi interesami

tych, którzy jej udzielają.

>> Żeby to sobie lepiej wyobrazić,

posłuchajmy fragmentu, który opisuje los

uchodźców z Sudanu.

>> Tych, którzy przybyli do Hartumu.

>> Tak.

Mieli nadzieję, marzenia, energię.

Miasto miało być dla nich ratunkiem.

A co zastali? Zacytują.

Nie mieli nic. Nie dostali nic.

Miasto wysysało z nich resztkie sił,

nadziei i godności.

>> Straszne.

>> Uzależnieni coraz bardziej od pomocy,

bierni, pełni roszczeń. Tylko ona

dorabiała do jałmużny, jaką od

cudzoziemskich dobrodziejów otrzymywali

ich mężowie.

>> To jest obraz totalnej beznadziei.

>> Totalnej. To była intensywna analiza.

Spróbujmy teraz zebrać te najważniejsze

informacje. Tak do powtórki.

>> Oczywiście. Myślę, że są cztery takie

kluczowe punkty do zapamiętania.

>> Dobrze.

>> Po pierwsze, początek XX wieku to czas

nowych zagrożeń. Miejsce zimnej wojny

zajęły liczne konflikty lokalne i

terroryzm na skalę globalną.

>> Punkt drugi.

>> Po drugie, coraz więcej wojen toczy się

o dostęp do zasobów, zwłaszcza wody. A

zmiany klimatyczne jak pustynienie tylko

nasilają te konflikty.

>> To zmusza ludzi do migracji.

>> Dokładnie. Po trzecie, na świecie

istnieje ogromna przepaść między bogatą

północą a biednym południem,

>> a przyczyny tej biedy są złożone.

>> Tak, to i problemy wewnętrzne, jak

korupcja i zawęzne, czyli to ekonomiczne

uzależnienie.

>> I ostatni punkt. I po czwarte, trzeba

pamiętać, że wszystkie te problemy,

wojna, klimat, bieda, są ze sobą

połączone. To naczynia połączone

>> i tworzą globalne wyzwania, z którymi

będziemy się mierzyć przez lata.

>> A jednym z ich głównych skutków jest

właśnie masowa migracja.

>> Omówiliśmy konflikty, wpływ klimatu i tę

głęboką biedę, która dotyka miliardy

ludzi. To wszystko maluje no dosyć

ponury obraz świata. Ale to rodzi też

bardzo ważne pytanie. W jednym z tekstów

papież Benedykt XV mówi o solidarności,

o prawie każdego człowieka do środków

potrzebnych do godnego życia.

>> Podkreśla, że migranci mają swoje prawa,

a kraje, które ich przyjmują mają

obowiązki.

>> Tak. I teraz zestawmy to z tym

tragicznym losem uchodźców z Hartumu.

Ludzi, którzy stracili wszystko, łącznie

z nadzieją.

>> Stali się biernymi odbiorcami jałmużny.

Właśnie. I pozostaje więc takie otwarte

pytanie do przemyślenia. W świecie, w

którym wszystko jest ze sobą połączone,

jaka jest nasza prawdziwa

odpowiedzialność za drugiego człowieka?

>> Niezależnie od tego, czy mieszka za

ścianą, czy na innym kontynencie?

Yeah.