W 1940 roku w jaskiniach Jananu Mao Dong

spisywał dyrektywy taktyki walki z

Kłomintangiem. Pisał nie o otwartej

wojnie, lecz o umiarze. O sztuce długiej

rywalizacji, w której z przeciwnikiem

trzeba jednocześnie walczyć i

współpracować, a 1000 drobnych ciosów

rozkłada go pewniej niż jedno wielkie

uderzenie. 86 lat później w pekińskim

Jong Nan High polityczny spadkobierca

Mao Sijin Ping witał amerykańskiego

prezydenta Donalda Trumpa z tym samym

podręcznikiem w tylnej kieszeni. Choć

Amerykanie zdawali się tego nie

zauważać. A istotnie było to wydarzenie

wysokiej rangi, ponieważ w Peki

nieprzywódcy dwóch największych

światowych mocarstw spotkali się po raz

pierwszy od 2017 roku, a zatem od czasu

pierwszej kadencji Trumpa. To sprawiało,

że w tygodniach poprzedzających

spotkanie wyraźnie oczekiwano, że

rozmowy Trumpa z si doprowadzą do

przełomu w relacjach

amerykańsko-chińskich. Tym bardziej, że

pojawił się w tej relacji jeden wspólny

punkt, co do którego oba mocarstwa

zdawały się być zgodne. Cieśnina Ormus

musi zostać odblokowana, a ropa naftowa

musi dalej pompować serce światowej

gospodarki. Chińczycy przyjęli Trumpa z

wielkim przepychem. Salwa honorowa z 21

dział na placu Tianon Man, państwowy

bankiet w wielkiej hali ludu oraz rzadki

przywilej rozmów w John Gang Hai,

zamkniętym kompleksie, w którym pracuje

kierownictwo komunistycznej partii Chin.

Amerykański prezydent nie szczędził

ciepłych słów pod adresem Shin Pinga,

nazywając go swoim przyjacielem. Shi z

kolei zapewniał, że wielkie odrodzenie

narodu chińskiego i uczynienie Ameryki

znów wielką maga mogą iść ze sobą w par.

A jednak James Palmer na łamach Foreign

Policy szczyt Trump określił banalny.

Dlaczego? Przyjrzyjmy się uważniej

rozmowom Trumpa z Shijin Pingiem. Ich

przebieg dobrze oddaje bowiem to, jak

każda z mocarstw rozumie dziś własną

pozycję, jak postrzega rywala i jakimi

narzędziami chce prowadzić rywalizację w

nadchodzących latach. Z tych obserwacji

wyłania się obraz nowej architektury

rywalizacji amerykańsko-chińskiej.

Zapraszam na raport lat 20.

>> [muzyka]

[muzyka]

>> Ten odcinek sponsorowany jest przez

GTBT.

Miło mi ogłosić, że stworzyliśmy swój

własny merch, a mówiąc po ludzku

zaprojektowaliśmy i wyprodukowaliśmy

kilka własnych produktów, a konkretnie

trzy koszulki, dwie bluzy i kubek. Do

wyboru są wzory bardziej klasyczne, jak

i kilka nowych motywów graficznych

inspirowanych legendarnymi liniami

lotniczymi Panam. Dbamy o naszą

niezależność, a takie inicjatywy

pozwalają nam utrzymywać kanał na dobrym

poziomie. Dlatego jeśli ktoś chciałby

nas wesprzeć i jednocześnie nabyć

ciekawy produkt, to zapraszam. Ich

produkcja nie będzie wznawiana, więc

będą to rzeczy dość unikatowe. Zachęcam

by sprawdzić całą kolekcję na sklep

gtbt.com.

Co więcej z tej okazji przygotowaliśmy

również małą niespodziankę. W ostatnich

dniach na naszym kanale pojawiło się

pierwsze w historii kanału Q&A. Jako że

jest to materiał trochę inny od naszych

zwyczajowych wstawek, YouTube trochę

ucina zasięgi. Dlatego jeśli ktoś

chciałby usłyszeć historię powstawania

GTBT i wejść nieco za kulisy, to

zapraszam. A teraz przejdźmy do odcinka.

Amerykanie przyjechali do Pekinu robić

biznes i było to widać na każdym etapie

wizyty, zaczynając od samego składu

amerykańskiej delegacji. Choć formalnie

na jej czele stał oczywiście prezydent

Trump, to na poziomie dyplomatycznym

wizyta koordynowana była przez

sekretarza skarbu Scotta Besenta, a nie,

jak to bywało wcześniej przez sekretarza

stanu Marco Rubio. I nic dziwnego. Trump

przyjechał do Pekinu nie po to, aby

dzielić z Chińczykami świat na nowe

strefy wpływów, lecz z nadzieją, że

Chińczycy podpiszą umowy na dostawy

samolotów od Beinga, dostawy wołowiny i

soi od amerykańskich farmerów czy

dostawy chipów od Nvidii. Transakcyjny

charakter wizyty podkreślał fakt, że w

Pekinie towarzyszyło Trumpowi kilkunastu

prezesów największych amerykańskich

firm. Elon Musk z Tesley, Tim Cook z

Apple, Jensen Huang z Nvidie i Kelly

Orberg z Beinga. Zdjęcia chińskich

biznesmenów witających się z maskiem czy

Kookiem miały dowodzić, że amerykańskie

firmy wciąż są dla Pekinu nie do

zastąpienia, a amerykańska hegemonia

gospodarcza jest niepodważalna. Pekin

patrzył na wizytę Trumpa z zupełnie

innej perspektywy. W tygodniach

poprzedzających szczyt chińskie media

państwowe podkreślały słabość pozycji

negocjacyjnej Trumpa, wskazując na

spadające poparcie amerykańskiego

prezydenta, przedłużającą się wojnę z

Iranem i blokadę Ciesiny Ormus oraz

wyroki sądów, które uchyliły część ceł

nałożonych rok wcześniej. Z perspektywy

Chińczyków Trump przyjeżdżał do Pekinu

nie jako wielki amerykański biznesmen,

lecz raczej jako biedny suplikant. który

musi prosić Chiny o pomoc w zażegnaniu

kryzysów, do których doprowadziła jego

chaotyczna polityka. Strona chińska była

tym pewniejsza swego, że była mocno

podbudowana porozumieniem zawartym w

październiku zeszłego roku w Busan przy

okazji szczytu Apec, Forum Współpracy

Gospodarczej Azji i Pacyfiku. Wówczas

Chiny blokując eksport metali ziemadkich

i minerałów krytycznych, surowców

niezbędnych dla amerykańskiego przemysłu

obronnego i półprzewodnikowego, zmusiły

Trumpa do wycofania części ceł

nałożonych wiosną zeszłego roku oraz do

rezygnacji z niektórych instrumentów

kontroli eksportu wobec chińskich

podmiotów. Z perspektywy Pekinu Busan

był więc dowodem, że Chiny dysponują

realnymi narzędziami nacisku na

największą gospodarkę świata. A Trump

mimo wszystkich swoich gróźb musi się z

nimi liczyć. Teraz Pekin chciał iść o

krok dalej i wykorzystać wizytę Trumpa

do czegoś jeszcze poważniejszego niż

domknięcie kontraktów handlowych. Pechin

chciał zdefiniować na nowo całą

amerykańsko-chińską relację. Robił to

jednak w sposób łatwy do przeoczenia.

Część zachodniej prasy skupiła się

przede wszystkim na ceremoniale i

serdeczności gospodarzy. Na zdjęciach

Trumpa i Shi spacerujących po Xwiecznej

świątyni nieba. na bankietach, na

zdjęciach chińskich miliarderów

wymieniających uściski dłoni z maskiem.

Na zachodzie pekińską wizytę opisywano

raczej jako odwilcz niż jako próbę

przemodelowania relacji między dwoma

supermocarstwami. Tymczasem Shin Ping

mimo uprzejmości wobec amerykańskich

gości na każdym kroku podkreślał własną

podmiotowość i swoje czerwone linie.

Najpełniej widać to w oficjalnym

komunikacie opublikowanym przez Pekin po

zakończeniu rozmów. Shi ogłosił, że

uzgodnił z Trumpem cytat nową wizję

budowy konstruktywnych stosunków

amerykańsko-chińskich opartych na

stabilności strategicznej. Choć

sformułowanie konstruktywna stabilność

strategiczna może wydawać się typową

ozdobą komunikatu prasowego, to w

chińskim aparacie partyjnym takie

sformułowania mają jednak niezwykle

istotne znaczenie. Nazywa się je Tifa.

Są to autoryzowane formuły, które po

opublikowaniu w oficjalnym komunikacie

stają się obowiązujące dla członków

komunistycznej partii Chin, mediów

państwowych i aparatu dyplomatycznego.

Shi opisywał konstruktywną stabilność

strategiczną za pomocą czterech filarów.

pozytywnej stabilności opartej na

współpracy, zdrowej stabilności z

umiarkowaną rywalizacją, trwałej

stabilności z różnicami możliwymi do

opanowania oraz przewidywalnego pokoju z

gwarancjami. Najbardziej znaczący jest

ten drugi filar. To pierwsze oficjalne

przyznanie przez Pekin, że w relacji

amerykańsko-chińskiej istnieje element

rywalizacji. Za prezydentury Joe Bidena

strona chińska kategorycznie odrzucała

amerykańską narrację o rywalizacji jako

wymyśloną przez imperialistów w

Waszyngtonie. Teraz Pekin akceptuje, że

rywalizacja istnieje, ale wpisuje ją w

ramę, którą sam chce zdefiniować. I

właśnie tutaj kryje się główna pułapka

pojęciowa. Zachodni czytelnik komunikatu

odruchowo skojarzy stabilność

strategiczną z dobrze znanym pojęciem z

czasów zimnej wojny, z gorącymi liniami

między Moskwą a Waszyngtonem, traktatami

rozbrojeniowymi typu Smart czy

mechanizmami zapobiegającymi

przypadkowej eskalacji. To skojarzenie

naprowadza na fałszywy trąb. Chińska

formuła sięga bowiem do zupełnie innego

rezerwuar ideowego. Proponowana przez

Chińczyków formuła to bezpośrednie

nawiązanie do koncepcji Maozedonga z

1940 roku sformułowanej w dyrektywach o

taktyce walki z Quomintangiem. Mao

opisał nie o otwartym konflikcie, lecz

właśnie o sytuacji podobnej do

dzisiejszej, gdy trzeba równocześnie z

kimś rywalizować i współpracować. Istotę

myśli Mao najlepiej oddaje słowo umiar.

Umiar sprawia, że długą walkę da się

prowadzić bez wojny totalnej, bez

katastrofy. Maoistowski umiar rozkłada

konfrontację na lata. Kładzie nacisk na

powolne, lecz systematyczne podkopywanie

pozycji przeciwnika i jednoczesne

wzmacnianie własnej potęgi. Według tej

koncepcji 1000 mniejszych ciosów jest

skuteczniejszych niż stawianie

wszystkiego na jedną kartę i próba

znokautowania przeciwnika jednym

uderzeniem. Przekładając to na sytuację

obecną, chińska konstruktywna stabilność

strategiczna nie jest propozycją

zawieszenia broni. To raczej próba

zarządzania schyłkiem Ameryki. Pekin

jest przekonany nie tylko, że jest już

mocarstwem równej rangi co Ameryka, ale

że sama Ameryka weszła już w okres

schyłku swojej potęgi. Pekin chce teraz

wyznaczyć tempo i warunki ostatniego

etapu amerykańsko-chińskiej rywalizacji.

Jednocześnie zrobić to w taki sposób,

aby uniknąć bezpośredniego konfliktu

zbrojnego. Chińskie komentarze nie

zbudziły niepokoju wśród amerykańskiej

delegacji, która zdaje się nie do końca

rozumieć chińską perspektywę i błędnie

utożsamiać ją z koncepcjami rodem z

zimnej wojny. Doszło nawet do tego, że

Marco Rubio w rozmowie z amerykańskimi

mediami wskazał wprost, że Waszyngton

akceptuje chińską formułę strategicznej

stabilności. Natomiast prezydent Trump

stwierdził, że chińskie komentarze

dotyczące schyłku Ameryki są słuszną

krytyką wobec polityki jego poprzednika,

prezydenta Bidena. Chińska koncepcja

konstruktywnej stabilności strategicznej

szybko wlewa się również do najbardziej

spornego aspektu relacji

amerykańsko-chińskich, a mianowicie

sprawy Tajwan.

Na pokładzie Air Force One będąc już w

drodze powrotnej do domu, Donald Trump

wyjawił dziennikarzom, że jednym z

tematów, który omawiał z Siedzin Pingiem

były dostawy amerykańskiego uzbrojenia

dla Tajwan. to jawne naruszenie tak

zwanych sześciu zapewnień, czyli

dokumentu z 1982

roku z czasów administracji prezydenta

Ronalda Regana, który stanowił jeden z

fundamentów amerykańskiej polityki wobec

Tajwanu. Drugie z tych zapewnień brzmi,

że Stany Zjednoczone nie będą

konsultować z Pekinem dostaw broni dla

Taipej. Trump postanowił zignorować tę

zasadę, gdyż jak stwierdził cytat lata

80 to było dawno, bardzo dawno. Słowa

amerykańskiego prezydenta od razu

wywołały alarm na Tajwanie, bo wyspa

cały czas czeka na decyzję Trumpa

dotyczącą nowego pakietu uzbrojenia

wartego 14 miliardów dolarów. Tajwański

parlament zatwierdził już 25 miliardów

dolarów specjalnego finansowania na

zakupy z USA, a Trump miał autoryzować

ten pakiet jeszcze przed wyjazdem do

Pekinu. Jednak finalnie nie zrobił tego,

uznając, że wykorzysta kwestię

uzbrojenia jako kartę przetargową w

rozmowach z Shijin Pingiem. Teraz

Tajwańczycy obawiają się, że Trump

będzie dłużej zwlekał z decyzją o

pakiecie uzbrojenia, tak aby utrzymać

dobre relacje z SH przed jego rewizytą w

białym Domu zaplanowaną na 24 września.

Choć całkowite anulowanie dostaw

uzbrojenia dla Tajwanu nie wchodzi w

grę, to dla Pekinu dużym sukcesem już

jest samo wytworzenie wrażenia, że

amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa

dla Tajwanu nie są wcale pewne, a losy

tej wyspy są przedmiotem targu między

Chinami a Ameryką. Podkopuje to bowiem

całą politykę bezpieczeństwa Taipei.

Sijping doskonale wie, że nawet

niewielka zmiana retoryczna ze strony

Trumpa, na przykład przejście od obecnej

formuły pod tytułem nie popieramy

niepodległości Tajwanu no na przykład

sprzeciwiamy się niepodległości Tajwanu

mogłaby rozsadzić tajwański konsensus

polityczny i osłabić pozycję tych

polityków na wyspie, którzy stawiają na

ścisły sojusz z Waszyngtonem. W ten

sposób po Ukrainie, Unii Europejskiej i

Islamskiej Republice Iranu. Teraz

tajwańscy stratedzy mają okazję do

studiowania tajników trampologii.

Chińczycy skupili się zotem na kwestiach

strategicznych i podczas rozmów z

Trumpem postawili na redefinicję relacji

w duchu konstruktywnej stabilności

strategicznej. Amerykański prezydent

postawił zaś na bieżące kwestie

handlowe, a zatem przynajmniej w teorii,

kwestie, gdzie osiągnięcie porozumienia

wydawało się łatwiejsze. No właśnie

wydawało się, bo finalnie choć Trumpowi

udało się zawrzeć kilka detali, to lista

sukcesów, z jaką wracał z Pekinu, była

dość skromna. Chińczycy złożyli

zamówienie na 200 beingów, to jednak

znacznie mniej niż zakładano, bo przed

wizytą mówiło się o zakupie 500

samolotów. W efekcie w dniu zakończenia

wizyty Trumpa w Pekinie akcje Beinga

spadły o blisko 5%. Pozostałe ustalenia

również nie wykraczają poza standardowy

pakiet handlowy. Pekin zobowiązał się do

zakupu co najmniej 10 miliardów dolarów

amerykańskich produktów rolnych, głównie

soi i wołowiny, oraz wznowił licencje

dla amerykańskich rzeźni na eksport

wołowiny do Chin. To szczególnie istotne

dla amerykańskich farmerów, których

głosów administracja Trumpa będzie

potrzebować w listopadowych wyborach

midterms do Kongresu. Uzgodniono też

powołanie wspólnego organu mającego

obniżyć cła na towary warte około 30

miliardów dolarów. Scott Bessent

zapowiedział dodatkowo

amerykańsko-chiński protokół do spraw

bezpieczeństwa sztucznej inteligencji,

mający uniemożliwiać prywatnym podmiotom

dostęp do najsilniejszych modeli AI. Bez

przełomu skończyły się natomiast rozmowy

w sprawie dostępów chipów Nvidi do

chińskiego rynku. Prezes NVD Jensen

Huang przyleciał z Trumpem do Pekinu z

nadzieją na ożywienie zamówień na układy

H200. Trump początkowo blokował ich

eksport do Chin, jednak finalnie

pozwolił na ich sprzedaż Chińczykom w

grudniu zeszłego roku. Od tamtego

momentu chiński rząd nie wydał żadnemu

krajowemu nabywcy zielonego światła na

zakup układów od Nvidi. W ten sposób

Pekin chce zmusić rodzime firmy do

korzystania z krajowych rozwiązań takich

jak na przykład chipy Huawei, widząc

ogromne zagrożenie w uzależnieniu się od

amerykańskiej technologii. Bez przełomu

zakończyły się również rozmowy w sprawie

Iranu. Trump liczył na pomoc SH w

wywarciu presji na Teheran w sprawie

odblokowania cieśniny Ormus, ale uzyskał

jedynie ogólnikowe zapewnienia, że

cieśnina powinna być otwarta i że Iran

nie powinien pobierać opłat od statków,

które chcą ją przekroczyć. Konkretnych

zobowiązań Pekin unikał, bo

amerykańsko-irańska wojna jest dla Chin

strategicznie korzystna. Podkopuje ona

bowiem pozycję USA w arabskich

monarchiach zatoki perskiej i

przyspiesza upadek amerykańskiej

hegemonii. Wojna z Iranem idealnie

wpisuje się zatem w chińską koncepcję

konstruktywnej stabilności

strategicznej. I nic dziwnego, że Pekin

nawet za cenę strat gospodarczych, bo

przecież blokada Ormuzu uderza również w

Chiny, największego na świecie importera

energii, jest gotów wspierać Teheran

wywiadowczo, wojskowo i gospodarczo w

konfrontacji z USA. Dobrze widać tutaj

podstawową różnicę, jaką obie strony

reprezentowały podczas szczytu w

Pekinie. Chińscy gospodarze myśleli w

kategoriach strategicznych, kierując

dyskusję w kierunku konstruktywnej

stabilności strategicznej. Trump myślał

natomiast w kategoriach stricte

handlowych, skupionych na bardzo krótkim

horyzoncie czasowym, w zasadzie

niewybiegającym poza listopadowe wybory

[muzyka] Mitters.

A jednak choć podczas pekińskiego

szczytu to Chińczycy byli zdecydowanie

stroną dominującą i kilkukrotnie udało

im się wciągnąć Trumpa w swoją grę, to

ciężko wskazać na nich jako na

jednoznacznych zwycięzców. Choć

koncepcja konstruktywnej stabilności

strategicznej jest intelektualnie

ciekawa, to Pekin może się przeliczyć,

jeśli myśli, że Trump od tak zaakceptuje

zasady narzucone mu przez Chińczyków.

Trump nie czuje się związany żadnymi

formułami, ani własnymi, ani cudzymi, a

już na pewno nie partyjnym leksykonem

komunistycznej partii Chin, którego

politycznego znaczenia i tak nie

rozumie. Ponadto chińska koncepcja ma

jedną zasadniczą wadę. Nawet bowiem

zakładając, że chińska diagnoza Ameryki

jako upadającego mocarstwa jest

prawidłowa, to równie otwartą kwestią

pozostaje kondycja chińskiego

pretendenta. Twarde dane pokazują

bowiem, że Chiny również mają swoje za

uszami. Chińska gospodarka tkwi w

deflacji według deflatora PKB od blisko

trzech lat. A oficjalny wzrost PKB na

poziomie 5% w zeszłym roku niezależni

analitycy z ośrodka Rodium Group

kwestionują i szacują w rzeczywistości

na poniżej 3%. A przypomnijmy, że

średnio państwo środka dalej jest

znacznie biedniejsze niż USA czy Unia

Europejska. Sercem problemu pozostaje

trwający od 2021 roku kryzys na rynku

nieruchomości, który jeszcze niedawno

odpowiadał za 1/4 chińskiego PKB. To

wzmacnia uzależnienie od eksportu, które

wbrew planom Pekinu jest dziś większe

niż 5 lat temu. W zeszłym roku eksport

odpowiadał za 1/3 chińskiego wzrostu. To

najwyższy udział od 1997

roku, a nadwyżka handlowa sięgnęła

rekordowego poziomu 1,2 biliona dolarów.

Demografia działa równie nieubłaganie.

Od 2022 roku po raz pierwszy od czasów

Wielkiego Skoku populacja Chin mocno

spada, a dziść wynosi już poniżej

jednego dziecka na kobietę. Teraz to

Indie, nie Chiny są najludniejszym

państwem świata, a według różnych

prognoz, w tym ONZ, ludność państwa

środka w najbliższych dekadach zredukuje

się o setki milionów osób. Chińskie

problemy widać również w siłach

zbrojnych. Chińska armia

ludowo-wyzwoleńcza nie prowadziła

pełnoskalowej wojny od konfliktu z

Wietnamem w 1979

roku, a trwająca od 2023 roku fala

czystek objęła już ponad 100 wyższych

oficerów Chińskiej Arabii. Pekin

zafiksowany na obrazie słabnącej Ameryki

zdaje się tracić z oczu wątłe podstawy

własnej potęgi. Chińska diagnoza

amerykańskiego schyłku może być w pewnej

części trafna, ale formuła

konstruktywnej stabilności strategicznej

opiera się na założeniu, które

niekoniecznie się broni. Mao istowski

umiar jako strategia długiej,

kalibrowanej rywalizacji wymaga bowiem

tego, żeby czas grał na korzyść Pekinu.

Tymczasem stan chińskiej gospodarki i

demografii każe wątpić, czy rzeczywiście

tak jest. Pekin nie jest zresztą jedynym

graczem, który przecenia fundamenty

swojej potęgi. To samo robi Waszyngton.

Szampowska wiara, że amerykańska

technologia wciąż pozostaje

niedościgiona, co widoczne było w

zaproszeniu Kółka, Maska i Huanga do

udziału w delegacji lecącej do Pekinu

jest mocnym założeniem, które dziś jest

wprost kwestionowane. Chińczycy już dziś

dominują w technologii akumulatorów,

robotyce, zielonych technologiach i

zaawansowanej produkcji przemysłowej. A

w obszarze najnowocześniejszych chipów

luka, którą Stany próbują podtrzymać

kontrolami eksportowymi, zaczyna się

powoli domykać. Paradoksalnie

amerykańskie sankcje zdają się wręcz

przyspieszać chińskie wysiłki w kierunku

samowystarczalności.

Jak w soczewce napięcia na linii Pekin

Waszyngton zbiera firma Apple, która

przenosząc gro produkcji do Chin

poniekąd wpadła w sidła komunistycznej

partii Chin. Właśnie o tym traktuje

książka Apple w Chinach. autorstwa

Patrika McGee. Książka momentalnie

uznana została za jedną z

najważniejszych pozycji mówiących o

strategicznej rywalizacji nie tylko na

poziomie geopolityki, ale także

technologii. Dzięki prześwitom Apple w

Chinach dostępna jest teraz także po

polsku, a z kodem GTBT nabędziesz

książkę i inne pozycje wydawnictwa z 35%

rabatem. Teraz wróćmy do odcinka.

Amerykańska hegemonia wojskowa również

jest coraz częściej kwestionowana, czego

dowodem jest przedłużająca się wojna z

Iranem. Mimo lat sankcji dysponowaniu

niezwykle ograniczonym arsenałem

zbrojnym, skupionym głównie wokół tanich

dronów i pocisków balistycznych,

Irańczycy zadali bardzo kosztowne straty

arabskim sojusznikom Ameryki, a blokując

cieśninę Ormus wzięli na zakładnika

światową gospodarkę. Wątpliwości

dotyczące amerykańskiej potęgi mnoży

również polityka zagraniczna Donalda

Trumpa. Choć tu obraz jest bardziej

skomplikowany niż mogłoby się na

pierwszy rzut oka wydawać. Administracja

Trumpa słusznie rozpoznała, że

dotychczasowy model amerykańskiej

hegemonii, w którym Waszyngton

dostarczał gwarancji bezpieczeństwa, a

sojusznicy spokojnie robili interesy z

chińskim i rosyjskim [muzyka] rywalem,

był nie do utrzymania. Problem polega

jednak na tym, że prezydent Trump

zdecydował się nie tyle na reformę ładu

międzynarodowego, których Stany

Zjednoczone, które Stany Zjednoczone

same de facto zbudowały po 1945 roku i w

którym nadal mimo wszystko zachowują

uprzywilejowaną pozycję co na całkowity

demontaż Starego Ładu. Ulubiona teza

Trumpa, że Ameryka jest ciągle

oszukiwana i wykorzystywana przez

sojuszników, doprowadziła do polityki, w

której Waszyngton próbuje zachować

korzyści płynące ze światowej hegemonii,

ale jednocześnie odrzuca koszty, jakie

są związane z tą hegemonią. masowe

nakładanie ceł na partnerów,

kwestionowanie zobowiązań sojuszniczych

w obrębie NATO, deklarowanie chęci

zbrojnego przejęcia terytoriów

należących do sojuszników, jak na

przykład Grenlandia, łączone jest z

żądaniami respektowania amerykańskiego

prymatu, preferencyjnego dostępu

amerykańskich firm do globalnych rynków,

zachowania uprzywilejowanej pozycji

dolara i przestrzegania amerykańskich

sankcji. Wszystko to sprawia, że Stany

Zjednoczone na arenie międzynarodowej

postrzegane są coraz częściej nie jako

światowy hegemon i wzór do naśladowania,

lecz jako światowy disraptor,

niszczyciel, który łamie stare zasady,

ale też nie proponuje nic trwałego w ich

miejsce. Nawet sympatycy Trumpa mają

coraz więcej problemów z tłumaczeniem

jego kolejnych posunięć, czego

najlepszym dowodem jest chociażby atak

na Iran, który stoi w jawnej

sprzeczności z nową amerykańską polityką

bezpieczeństwa narodowego, którą

administracja opublikowała zaledwie pod

koniec zeszłego roku. Choć Trump

deklaruje, że jego celem jest od nowa i

wzmocnienie amerykańskiego imperium, to

ciężko nie odnieść wrażenia, że o ile

Trump skutecznie zdiagnozował kondycję

imperium, to dobrał nieodpowiednią

kurację leczniczą, która zamiast

odbudować jego status, zapewnia mu

terapię wstrząsonową. Otwartym pozostaje

jednak pytanie, czy ma to w ogóle

jakiekolwiek znaczenie, a konkretnie to

amerykańskie, jak i chińskie

przecenianie własnych sił, jak i

niedocenianie przeciwnika. Kilka lat

temu w mediach rywalizację

amerykańsko-chińską porównywano do nowej

zimnej wojny. Z perspektywy czasu to

określenie wydaje się błędne, gdyż nie

oddaje w pełni stopnia skomplikowania

współczesnej geopolityki. Świat nie

dzieli się na dwa wyraźne bloki, którymi

Chiny i Ameryka mogłyby rządzić. BRIs,

chińska alternatywa wobec instytucji

zachodnich, pozostaje de facto klubem

dyskusyjnym, do którego choć stale

dołączają nowi członkowie, to robią to

ze względu na politykę hedżową niż

jednoznaczne zajęcie opcji pro

chińskiej. Po stronie amerykańskiej

obraz jest podobny. Dawni sojusznicy USA

dywersyfikują swoje relacje. Państwa

globalnego południa po cichu rozbudowują

własne ośrodki decyzyjne, a europejskie

stolice coraz głośniej mówią o autonomii

strategicznej. Nowa architektura

rywalizacji amerykańsko-chińskiej jest

realna i będzie kształtować politykę

światową w nadchodzących latach, ale

jest też prawdopodobnie ostatnim wielkim

aktem dwubiegunowego myślenia o porządku

globalnym. Przyszłość leży raczej w

multipolarności, średnich potęgach oraz

regionalnych blokach gospodarczych i

wojskowych. Świat jest większy niż

piątka. Powtarza od lat Rechep Type

Erdogan atakując monopol stałych

członków Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Pekiński szczyt pokazał, że dziś świat

jest większy nawet niż dwójka. Z Pekinu

obaj rozmówcy wracali przekonani, że gra

toczy się na ich warunkach. Jeden licząc

kontrakty, drugi szlifując formułę

konstruktywnej stabilności

strategicznej. być może jednak

najważniejsza rewolucja naszych czasów

polega na tym, że obie te diagnozy są

równie nietrafione, a nowy ład globalny

jest znacznie szerszy niż definicje

kalibrowane przez Waszyngton i Pekin.

Partnerami kanału są oponeo.pl. Zmień

opony na lepsze w 24 godziny. Aplikacja

inwestycyjna XTB KFD. Polski producent

suplementów diety i żywności

funkcjonalnej. a także infakt,

zakładanie działalności za 0 zł,

księgowość i aplikacja do prowadzenia

firmy.

Dziękujemy także naszym patronom,

których wsparcie umożliwia nam

tłumaczenie treści na wiele języków.

Niezmiennie również zachęcam do

wspierania akcji Paczki dla Ukrainy.