Matura ustna: Bunt przeciwko porządkowi społecznemu - Tango Sławomira Mrożka
228 segments
Witaj na kanale Maturalne Słuchowisko.
Dziś porozmawiamy o buncie przeciwko
porządkowi społecznemu na podstawie
tanga Sławomira Mrożka.
>> Do tej pory maturzyści przygotowywali
się z kanałem Maturalne słuchowisko do
matury ustnej. Teraz rozszerzyliśmy
ofertę o kurs online. Wszystkie pojęcia,
motywy, konteksty z poszczególnych epok
masz opracowane i wytłumaczone w prosty
sposób. Link w opisie. Zapraszamy.
>> No to zaczynajmy. Bunt przeciwko
porządkowi społecznemu to temat, który
pojawia się w literaturze bardzo często,
bo dotyczy jednego z najważniejszych
pytań w życiu człowieka. Gdzie kończy
się wolność, a zaczyna odpowiedzialność?
Od dzieciństwa uczymy się zasad.
Najpierw w domu, potem w szkole, później
w społeczeństwie. Dzięki nim świat jest
przewidywalny i w miarę bezpieczny.
Jednocześnie każda reguła w pewnym
stopniu nas ogranicza. Dlatego co jakiś
czas rodzi się potrzeba sprzeciwu.
Człowiek chce decydować o sobie, mieć
wpływ na swoje życie i nie zgadzać się
bezrefleksyjnie na wszystko, co zostało
mu narzucone. W wielu utworach
literackich buntownicy są bohaterami
pozytywnymi. Sprzeciwiają się tyranii,
niesprawiedliwości albo zakłamaniu. Ich
bunt jest aktem odwagi i często prowadzi
do wielkich zmian. Jednak literatura
pokazuje też mniej oczywistą stronę
sprzeciwu. Co się dzieje, gdy bunt nie
ma jasno określonego celu? Co jeśli
odrzucenie zasad staje się celem samym w
sobie? Czy całkowita wolność zawsze
oznacza szczęście? A może w świecie bez
reguł zwycięża tylko ten, kto jest
silniejszy lub bardziej bezwzględny?
Sławomir Mrożek w dramacie Tango właśnie
na te pytania próbuje odpowiedzieć.
Tworzy obraz rodziny, w której rodzice
zbuntowali się przeciw tradycyjnym
wartościom tak mocno, że w ich domu nie
zostało nic stałego. Nie ma jasnych ról,
autorytetów ani granic. Panuje pełna
dowolność. W takim świecie dorasta
Artur, który zaczyna czuć lęk i
zagubienie. Paradoksalnie jego bunt
rodzi się nie z nadmiaru zasad, lecz z
ich braku. Chce przywrócić porządek,
stabilność i sens. Jednak nie potrafi
zrobić tego mądrze, bo sam nie zna
zdrowych wzorców. Jego próba kończy się
tragedią. Mrożek pokazuje więc bunt na
kilku poziomach. bunt rodziców przeciw
tradycji, bunt syna przeciw buntowi
rodziców i wreszcie bunt brutalnej siły,
która przejmuje władzę nad wszystkimi.
To przewrotna historia o tym, że bunt
potrafi rodzić kolejny bunt, a wolność
bez granic może doprowadzić do nowej
formy zniewolenia. Bunt przeciwko
porządkowi społecznemu jest sprzeciwem
wobec zasad, lecz tango Sławomira Mrozka
udowadnia, że zarówno całkowite
odrzucenie norm, jak i próba ich
narzucenia za wszelką cenę prowadzą do
chaosu i tragedii. W tym wftangu
Sławomir Mrożek przedstawia bunt bardzo
nietypowej formie jako sprzeciw wobec
braku zasad. Eleonora i Stomil w
młodości odrzucili tradycyjne wartości,
konwenanse i społeczne rolle. Zrobili to
w imię wolności i nowoczesności, chcąc
zerwać z tym, co uznawali za
przestarzałe. Problem w tym, że w tym
buncie poszli tak daleko, iż w ich domu
nie pozostały żadne stałe reguły. Nie ma
jasno określonych obowiązków, autorytetu
rodziców ani granic zachowania. Każdy
robi to, na co ma ochotę. A życie
rodzinne przypomina raczej przypadkową
zbieraninę ludzi niż wspólnotę. W takim
świecie dorasta Artur. Zamiast czuć się
wolny, doświadcza niepewności i
zagubienia. Widzi, że brak zasad nie
daje szczęścia, lecz rodzi chaos i
poczucie bez sensu. Dlatego zaczyna
pragnąć porządku, stabilności i
tradycyjnych wartości. Paradoks polega
na tym, że buntuje się przeciw buntowi
własnych rodziców. Chce przywrócić w
domu normalne relacje, szacunek do
starszych i jasne reguły życia. Nie
potrafi jednak oprzeć się na żadnym
wzorcu, bo nigdy takiego nie poznał.
Artur próbuje więc zaprowadzić porządek
siłą. Chce podporządkować sobie rodzinę
i narzucić wszystkim swoje zasady. Jego
działania wywołują konflikt, który
narasta z każdą sceną dramatu. W końcu
dochodzi do tragedii. Artur zostaje
zabity przez Edka, prostego i brutalnego
człowieka, który przejmuje władzę w
domu. Wprowadza on nowy uład, ale jest
to porządek oparty na przemocy, strachu
i podporządkowaniu. Mrożek pokazuje w
ten sposób, że całkowite odrzucenie norm
społecznych prowadzi do chaosu, a próba
przywrócenia porządku za wszelką cenę
może zakończyć się jeszcze groźniejszym
zniewoleniem. Bunt rodzi kolejny bunt, a
wolność bez granic zamienia się w rządy
siły. Autor stawia więc ważne pytanie o
to, gdzie leży granica między wolnością
a odpowiedzialnością i czy społeczeństwo
może funkcjonować bez jasno określonych
zasad. Motyw buntu przeciwko
obowiązującemu prawu pojawia się także w
tragedii Sofoklesa, Antygona. Bohaterka
zostaje postawiona w sytuacji
granicznej, w której musi wybrać między
posłuszeństwem wobec władzy, a
wiernością własnemu sumieniu. Po
bratobójczej walce synów Edypa nowy
władca TEP, Creon wydaje rozkaz, że Paul
Nakes, uznany za zdrajcę nie może zostać
pochowany. Zakaz ten ma znaczenie
polityczne. Kreon chce pokazać siłę
państwa i udowodnić, że prawo jest
niepodważalne. Dla niego utrzymanie
porządku społecznego jest ważniejsze niż
jednostkowe uczucia. Antygona patrzy na
tę sytuację zupełnie inaczej. Wie, że
według wierzeń starożytnych Greków dusza
zmarłego, który nie został pochowany,
będzie wiecznie błąkać się bez spokoju.
Dla niej ważniejsze od prawa
ustanowionego przez człowieka są prawa
boskie, moralność i więzi rodzinne.
Dlatego decyduje się na bunt. Potajemnie
grzebie ciało brata, choć ma świadomość,
że grozi jej za to śmierć. Jej sprzeciw
nie jest impulsem ani kaprysem. To
przemyślana decyzja wynikająca z
głębokich przekonań. Creon nie może
jednak pozwolić, by ktoś złamał jego
rozkaz. Bez konsekwencji. Skazuje
antygonę na śmierć, by obronić autorytet
władzy i stabilność państwa. W efekcie
bunt bohaterki kończy się tragedią, ale
jednocześnie odsłania bezduszność
porządku, który nie uwzględnia ludzkich
uczuć i moralności. Antygona ginie, lecz
zachowuje wierność swoim wartościom do
końca. Ten przykład pokazuje, że bunt
przeciwko porządkowi społecznemu zawsze
wiąże się z ceną, jaką trzeba zapłacić.
Nawet gdy sprzeciw ma szlachetne i
moralne podstawy, może prowadzić do
cierpienia i śmierci. Historia Antygony
dobrze uzupełnia przesłanie Tanga
Mrożka. W obu utworach bunt jest silnym
aktem sprzeciwu wobec obowiązujących
zasad, ale jego skutki okazują się
tragiczne. Literatura w ten sposób
przypomina, że walka z porządkiem
społecznym bywa konieczna, lecz nigdy
nie jest pozbawiona ryzyka. Bunt jest
nieodłączną częścią ludzkiej natury.
Człowiek od zawsze próbował przekraczać
granice, zadawać pytania i sprzeciwiać
się temu, co uważał za niesprawiedliwe.
Bez buntu nie byłoby postępu ani zmian
społecznych. To właśnie dzięki ludziom,
którzy mieli odwagę powiedzieć nie.
Świat wielokrotnie zmieniał się na
lepsze. Można więc powiedzieć, że bunt
jest dowodem na to, że człowiek myśli
samodzielnie i nie godzi się ślepo na
wszystko, co narzuca mu otoczenie.
Jednocześnie literatura przypomina, że
bunt to potężna siła, z którą trzeba
umieć się obchodzić. Tango Sławomira
Mrożka pokazuje, że odrzucenie
wszystkich zasad w imię wolności
prowadzi do zagubienia i chaosu. W
świecie bez reguł znika poczucie
bezpieczeństwa, odpowiedzialność i
szacunek. Z kolei próba przywrócenia
porządku za pomocą przemocy rodzi nową
formę zniewolenia. Historia Artura uczy,
że nawet dobre intencje mogą zakończyć
się tragedią, jeśli brakuje mądrości i
umiaru. Dlatego bunt przeciwko
porządkowi społecznemu zawsze wymaga
refleksji. Nie wystarczy sprzeciwić się
zasadom. Trzeba jeszcze wiedzieć, co
chce się zbudować w ich miejsce. Wolność
bez granic może stać się samowolą, a
porządek narzucony siłą tyranią.
Prawdziwa dojrzałość polega na
znalezieniu równowagi między jednym a
drugim. Zarówno tango, jak i inne utwory
o buntownikach przypominają, że
społeczeństwo potrzebuje zasad, ale też
ludzi, którzy potrafią je mądrze
kwestionować. Bunt ma sens tylko wtedy,
gdy prowadzi do odpowiedzialnej zmiany,
a nie do zniszczenia wszystkiego, co
daje ludziom oparcie. To właśnie ta
cienka granica między wolnością a
chaosem stanowi najważniejsze przesłanie
dramatu mrożka. Inne konteksty
literackie. W dżumie Alberta Kamila
doktor Ru nie godzi się na apatię wobec
epidemii, która ogarnia miasto Oran.
Mimo że zdaje sobie sprawę z bezsilności
wobec choroby, buntuje się przeciw
cierpieniu i niesprawiedliwości
dotykającej ludzi. Jego sprzeciw ma
wymiar egzystencjalny, ponieważ walczy
nie tylko z chorobą, ale też z
obojętnością wobec śmierci drugiego
człowieka. M.
Ask follow-up questions or revisit key timestamps.
Witaj na kanale Maturalne Słuchowisko. Film omawia bunt przeciwko porządkowi społecznemu na podstawie dramatu Sławomira Mrożka „Tango” oraz tragedii Sofoklesa „Antygona”. Przedstawia, jak potrzeba sprzeciwu rodzi się z ograniczeń narzucanych przez zasady, ale też jak nadmierna wolność i brak reguł prowadzą do chaosu i tragedii. W „Tangu” rodzice odrzucają tradycyjne wartości, tworząc w domu atmosferę dowolności, co prowadzi do zagubienia syna, Artura. Jego bunt przeciwko brakowi zasad kończy się tragicznie, gdy przejmuje władzę brutalna siła. W „Antygonie” bohaterka buntuje się przeciwko prawu ustanowionemu przez władzę na rzecz praw boskich i moralności, co również prowadzi do jej śmierci. Oba utwory pokazują, że bunt, choć może być konieczny i wynikać z głębokich przekonań, zawsze wiąże się z ryzykiem i wymaga mądrości w dążeniu do odpowiedzialnej zmiany, a nie zniszczenia.
Videos recently processed by our community