HomeVideos

Trucizna idiotów czy toksyna szpiegów?

Now Playing

Trucizna idiotów czy toksyna szpiegów?

Transcript

542 segments

0:00

Czy to najbardziej podstępna i

0:01

tajemnicza trucizna na Ziemi? Czy może

0:04

toksyna idiotów rozpropagowana przez

0:06

serial, która zabiła więcej domorosłych

0:09

trucicieli niż ich ofiar? Bohaterem

0:12

dzisiejszego odcinka będzie substancja,

0:14

którą dość powszechnie znajdziemy w

0:16

naszych ogródkach, która jest toksyczna

0:18

w bardzo ciekawy sposób. Do tego ma na

0:20

koncie spektakularną akcję szpiegowską.

0:23

Jest też przedziwny wątek zombie, a

0:26

pewna staruszka bardzo chciała ją

0:28

sprawdzić na sąsiadach. Moi drodzy, oto

0:31

odcinek o rycynie. Ja się nazywam Karol

0:33

Bielski. To jest odwrócona lekcja.

0:35

Zaczynamy. Rozdział pierwszy. Śmierć w

0:38

gazecie.

0:43

Sierpień, rok 1978.

0:46

Władimir Kostow, bułgarski dziennikarz,

0:48

który uciekł na zachód, czuje nagłe

0:50

ukłucie w plecach. Nic wielkiego. Jakby

0:53

ktoś przypadkiem drasnął go parasolem w

0:55

tłumie. Nie odwraca się nawet, by

0:56

sprawdzić, któż to był. Tłum, ścisk, ty

0:59

potrącasz kogoś, ktoś potrąca ciebie.

1:01

Nic nadzwyczajnego. Wieczór tego samego

1:03

dnia Kostow dostaje gorączki. Czuje się

1:05

fatalnie. Jakaś infekcja, może grypa?

1:07

Przecież nikt nie wiązałby lekkiego

1:09

ukłucia w metrze z nagłą chorobą. Po

1:12

dwóch dniach gorączka mija. Władimir

1:15

Kostow wraca do zdrowia. Mija 10

1:17

kolejnych dni. Jak co dzień Kostof

1:19

otwiera gazetę, a to co tam przeczytał

1:22

mrozi mu krew w żyłach prasa rozpisuje

1:24

się o świeżo wykrytej szpiegowskiej

1:27

aferze. W Londynie na moście Waterlu

1:29

inny bułgarski dysydent Georgi Markow

1:32

zmarł w męczarniach. Też przez ukłucie

1:35

też widział parasol. Jednak autopsja

1:38

markowa wykazała niesamowitą rzecz. To

1:40

nie było zwyczajne zabójstwo. To był

1:42

majsters sztyk w wykonaniu radzieckich

1:44

służb. Podczas autopsji lekarze

1:46

wyciągnęli z jego uda mikroskopijną

1:48

kuleczkę. To był dowód zaawansowanej

1:51

inżynierii materiałowej tamtych lat.

1:53

Stop platyny iydu, twardy, odporny na

1:56

korozję. Średnica około 1,5 mm główka od

2:00

szpilki. Ale spójrzcie na szczegóły. W

2:02

tej kuleczce wywiercono dwa otwory o

2:04

średnicy 35 mm. W środku znajdowała się

2:08

Rycyna, bohater dzisiejszej opowieści. A

2:11

teraz najważniejsze. Otwory były

2:12

zalepione specjalnym woskiem.

2:15

Inżynierowie KGB, a konkretnie z

2:17

niesławnego laboratorium 12, wyliczyli

2:20

to perfekcyjnie. Wosk miał rozpuścić się

2:23

dokładnie w temperaturze ludzkiego

2:24

ciała, czyli 36,6. Gdy parasolem

2:28

wstrzyknięto Markowi kulkę z rycyną,

2:30

wystarczyło odczekać kilka godzin czy

2:32

kilka dni i można gasić światło. Mimo

2:35

tak doskonałej formy aplikacji trucizny

2:38

kulkę odnaleziono, a prasa opisała to z

2:41

niezłymi szczegółami. Markowa nie udało

2:43

się uratować. Dlaczego więc Kostof

2:45

przeżył? Gdy przypomniał sobie o tym

2:47

incydencie w metrze, pędzi do lekarza.

2:49

Prześwietlenie ujawnia coś, co wygląda

2:51

jak guzek pod skórą na plecach. Chirurg

2:54

wyjmuje malutką platynowo-irydową kulkę.

2:58

Kosto żyje, bo mechanizm zawiódł. Wosk,

3:01

który miał uwolnić truciznę, nie

3:03

roztopił się jak zaplanowano, tylko

3:05

część rycyny została uwolniona. To

3:07

właśnie ta historia. Historia cudem

3:10

ocalałego Kostowa i martwego Markowa,

3:12

stworzyła mit Parasola z Rycyną. Wtedy

3:15

powstały podwaliny dla filmowych

3:17

gadżetów szpiegowskich. Wszystkie te

3:18

wybuchające długopisy naszpikowane

3:20

technologiami zegarki i tak dalej.

3:22

Rycyna zyskała legendę trucizny

3:25

doskonałej, czystej, szpiegowskiej,

3:27

zabijającej. Bez śladu. Źle mówię, bo to

3:30

tylko atak na Markowa można uznać za

3:32

sukces. Pomimo tej pracy inżynierów,

3:34

szpiegów, fachowców, najdoskonalsza

3:37

akcja z rycyną to ledwie 50%

3:41

skuteczność. A cała reszta to już nie są

3:43

thrillery szpiegowskie, to komedie

3:45

pomyłek. Borycyna to w rzeczywistości

3:48

toksyna idiotów. Substancja, która

3:50

częściej wysyła do piachu tych, którzy

3:52

próbują ją przygotowywać niż ich

3:54

domniemane ofiary. Zanim jednak opowiem

3:56

wam o Heisenbergu sprzedmieścia i o tym,

3:58

dlaczego FBI monitoruje zakupy w

4:00

sklepach ogrodniczych, zajrzyjmy w głąb

4:03

komórki, bo to co rycyna robi z ludzkim

4:05

organizmem jest naprawdę fascynujące.

4:08

Przekonajmy się jak taka mała cząsteczka

4:10

potrafi zaatakować na najbardziej

4:12

podstawowym poziomie i dlaczego

4:13

amatorzy, którzy próbują ją okiełznać,

4:16

tak potwornie się mylą. Rozdział drugi.

4:19

Biochemiczny haker.

4:24

Zanim przejdziemy dalej, jeszcze dwa

4:25

słowa od partnera odcinka, a jest on

4:27

wyjątkowy. Jeszcze nigdy się tak nie

4:30

pomyliłem, jeśli chodzi o jakiś produkt.

4:32

Wcale nie byłem przekonany i nie

4:33

sądziłem, że to może działać, aż nie

4:35

spróbowałem. To rozwiązanie realnie i

4:37

bardzo mierzalnie wprowadziło zmianę w

4:40

moim życiu. Mowa o tym małym koledze,

4:43

poznajcie scroli, to urządzenie, które

4:45

odciąga mnie od bezmyślnego scrollowania

4:47

telefonu, a przyznam, że miewam z tym

4:49

sporo kłopotów. Niektórzy wpadają w

4:51

czarną dziurę Tiktoka, inni Instagrama.

4:54

Ja znikam w YouTube Studio i

4:56

statystykach YouTubea. Montuję film,

4:58

piszę scenariusz, jestem skoncentrowany

5:00

i nagle jakby tak trochę bezwiednie

5:02

chwytam za telefon i oglądam statystyki.

5:05

Ale ładnie rosną subskrypcje. O, ten

5:06

film się ogląda, a tamten nie. I ucieka

5:09

parę minut. Jeszcze kilka zanim wrócę do

5:10

pełnej koncentracji i tak kilkanaście

5:13

razy w ciągu dnia pracy. Jestem pewien,

5:15

że też to znacie, tylko że od oglądania

5:17

słupków wyświetlenia nie rosną, a

5:19

właśnie to odciąga mnie od roboty.

5:21

Próbowałem blokad w telefonie, ale

5:23

przycisk ignoruj limit był zbyt kuszący.

5:25

To było za proste. W apce scroli włączam

5:28

tryb skupienie i wcześniej wybrane

5:30

aplikacje są dla mnie niedostępne.

5:32

Oczywiście mogę kliknąć zakończ

5:34

skupienie i teraz magia. muszę po tego

5:36

koleżkę sięgnąć i przytknąć go do

5:39

telefonu. A jeśli przypięty jest przy

5:41

kluczach przedpokoju, to zamiast po

5:43

niego iść wracam do pracy. To jest takie

5:46

proste, a jednocześnie takie skuteczne i

5:48

nie ukrywam, pomaga. Czasem się trochę

5:51

wkurzam, ale jestem wydajniejszy.

5:53

Szybciej kończę zadania i finalnie po

5:56

pracy mniej się stresuję. Żeby było

5:58

jeszcze ciekawiej, scroli, to polski

6:00

startup z 10 tysiącami zadowolonych

6:02

klientów. Wspierajmy rodzime inicjatywy

6:05

i scrollujmy mniej. Kup scrolli z linka

6:07

w opisie i zyskaj najcenniejszy zasób.

6:10

Więcej czasu to świetna inwestycja i

6:12

mówię to jako początkowy sceptyk, a

6:15

obecnie aktywny użytkownik. Wracamy do

6:18

materiału. Rycyna jest kapryśna. To nie

6:20

jest arszenik, który po prostu mieszasz

6:22

z herbatką i podajesz wrogowi. Pochodzi

6:24

z rącznika pospolitego. Piękna roślina,

6:27

okazałe liście, kolczaste owoce. Wielu z

6:29

nas mają w ogródkach albo widujemy w

6:31

parkach jako ozdobę. Ale wewnątrz nasion

6:34

kryje się białko, które zatrzymuje

6:36

produkcję innych białek. Taka podstępna

6:39

bestia. Rycyna składa się z dwóch

6:41

części. Łańcuch B to taki wytrych. Jego

6:44

jedynym zadaniem jest oszukać błony

6:47

komórkowej receptory na nich. Przykleja

6:49

się do powierzchni i mówi: "Hej, jestem

6:51

przyjacielem. Wpuść mnie do środka". I

6:53

komórka w procesie zwanym endoczą z

6:56

otwartymi ramionami wpuszcza ją do

6:57

wnętrza. Kiedy rycyna jest już w

6:59

komórce, do akcji wchodzi łańcuch. A to

7:02

jest właściwy egzekutor. W każdej

7:04

komórce pracują tysiące małych fabryk,

7:07

rybosomów. Taka błyskawiczna powtórka z

7:09

biologii. W jądrze komórkowym mamy DNA,

7:11

instrukcje do budowy białek. Z tej

7:13

instrukcji, by z niej skorzystać,

7:15

informacja genetyczna przepisywana jest

7:17

na RNA, które opuszcza jądro komórkowe,

7:20

tak zwane MRNA.

7:22

To mRNA staje się matrycą do budowy

7:25

białek, ale potrzebujemy aparatury

7:27

odczytującej te instrukcje i

7:28

zarządzającej całym procesem. Tą

7:30

aparaturą są właśnie rybosomy. To one

7:33

budują białka, a białka są podstawą

7:35

życia. Tu nie ma dyskusji. Żadna inna

7:36

grupa substancji nie pełni tak wielu

7:38

różnorodnych ról w organizmach jak

7:40

właśnie białka. Od hemoglobiny po

7:42

kolagen, enzymy trawienne, skurcze

7:44

mięśni. No słowem daj mi proces w

7:46

organizmie, a powiem ci jakie białka

7:48

biorą w nim udział. Łańcuch ayycyny

7:50

wchodzi do rybosomu i wyrywa jeden

7:53

malutki trybik maszyny, jedną zasadę

7:56

azotową, konkretnie adeninę z RNA

7:58

rybosomu, bo rybosomy też są zbudowane z

8:01

RNA, tak zwanego rybosomowego czy

8:03

rybosomalnego RNA. Fabryka wówczas

8:05

staje, ale rycyna nie zostaje tam na

8:08

miejscu, nie zużywa się, ona przechodzi

8:10

do następnego rybosomu i następnego.

8:12

Jedna cząsteczka rycyny potrafi

8:14

unieczynić setki, jeśli nie tysiące

8:16

rybosomów na minutę. To jest sabotaż

8:19

totalny. Komórka nie potrafi się

8:20

naprawić. Procesy zatrzymują się, nie ma

8:22

nowych białek. Komórka po prostu umiera.

8:25

I najważniejsze, skoro to takie

8:27

skuteczne, to dlaczego nie słyszymy o

8:29

masowych zatruciach? Bo rycyna ma

8:31

gigantyczną wadę, jest wybredna. Nasiona

8:34

rącznika są twarde, ich łupinę trudno

8:36

uszkodzić, więc niełatwo wydostać z nich

8:38

rycynę. Przypadkowe połknięcie może

8:40

okazać się nie tak groźne, bo nasiono

8:43

mogłoby przejść nietknięte przez układ

8:45

pokarmowy, choć to różnie bywa i nie

8:47

polecam eksperymentów. Jak to mówią,

8:49

dbajmy o nasze rybos. Nie, nikt tak nie

8:52

mówi. Prawdziwa zabawa zaczyna się

8:54

jednak, gdy ktoś zaczyna ją uwalniać w

8:56

domowej kuchni. Często ktoś taki staje

8:59

się pierwszą ofiarą. Rycyna nie lubi

9:02

amatorów. Wystarczy, że podczas mielenia

9:04

nasion, często w domowym młynku do kawy,

9:07

powstaje pył. unosi się w powietrzu, a

9:09

domorosły szpiek zaczyna go wdychać.

9:12

Łańcuch B przykleja się do komórek w

9:13

drogach oddechowych i płucach. Zanim

9:16

spakuje przesyłkę dla swojej ofiary,

9:18

rybosom w jego komórkach przestaje

9:20

działać. Jeden, drugi, trzeci. Kaszel

9:22

duszności. To nie jest czysta śmierć z

9:25

filmów szpiegowskich. To wielogodzinne

9:27

duszenie się, gorączka, ból, a żeby było

9:29

jeszcze ciekawiej, nie ma narycynę

9:32

skutecznego antidotum. I to jest moment,

9:34

w którym popkultura, a konkretnie pewien

9:35

nauczyciel chemii z Nowego Meksyku,

9:38

zrobił nam wszystkim wodę z mózgu.

9:40

Rozdział trzeci. Efekt Heisenberga.

9:46

Pamiętacie ten moment? Walter White,

9:48

genialny chemik, wyciąga paczkę

9:50

papierosów. W jednym z nich zamiast

9:52

tytoniu ukryta jest fiolka z białym

9:54

proszkiem. Rycyna. W serialu to broń

9:58

ostateczna, cicha, elegancka i co

10:00

najważniejsze nie do wykrycia. Problem w

10:02

tym, że to co działa na ekranie w

10:05

prawdziwym życiu jest przepisem na

10:07

dożywocie albo wizytę na OJomie. Po

10:09

premierze Breaking Bad internet oszalał.

10:11

Statystyki wyszukiwań hasła rycyna i

10:13

nasiona rącznika wystrzeliły w kosmos.

10:16

Nagle każdy domorosły mściciel i

10:18

internetowy szeryf pomyślał: "Hej, skoro

10:20

nauczyciel chemii to zrobił, to ja też

10:22

potrafię". I zaczyna się festiwal

10:25

ludzkiej głupoty. Mit niewykrywalności.

10:28

W serialu słyszymy, że rycyna imituje

10:30

objawy grypy albo ataku serca i znika z

10:32

organizmu. No niestety bzdura. Owszem,

10:34

objawy są niespecyficzne, przypominają

10:37

wiele różnych dolegliwości. I owszem,

10:39

rycyna to białko, które z czasem ulega

10:41

rozkładowi, ale nowoczesna toksykologia

10:43

nawet nie szuka samej rycyny. W

10:45

podejrzanych przypadkach toksykologia

10:46

może szukać rycyiny związku

10:49

towarzyszącego nasionom rącznika, który

10:51

jest trwalszy. Rycynina jest po prostu

10:53

stabilniejsza. Zostaje w organizmie, w

10:55

moczu, we krwi. Jeśli lekarz poczuje

10:57

cień podejrzenia, jeden test

10:58

laboratoryjny i zbrodnia doskonała

11:00

zmienia się w dowód rzeczowy. Numer

11:02

jeden. Po drugie, logistyka. Walter

11:05

White był postacią fikcyjną, która

11:07

potrafiła sobie zorganizować sterylne,

11:09

dobrze wyposażone laboratorium. Domowi

11:11

naśladowcy robią to w garażach, używając

11:13

młynów do kawy i rozpuszczalników do

11:15

farb. I w efekcie zamiast zabójczego

11:18

pyłu otrzymują mazistą, brudną papkę,

11:20

która ma ułamek mocy oryginału. Ale to

11:23

wystarczy, by narobić sobie kłopotów. W

11:26

2013 roku aktorka telewizyjna Shanon

11:29

Richardson wysłała listy z rycyną do

11:31

prezydenta Obamy i burmistrza

11:33

Bloomberga. Naoglądała się serialu i

11:36

wpadła na genialny plan. Chciała wrobić

11:38

swojego męża, z którym była w trakcie

11:41

rozwodu. Całej historii smaczku dodaje

11:43

fakt, że Shanon grała w innym znanym

11:46

serialu The Walking Dead. Jeśli są wśród

11:49

was fani tego popkulturowego fenomenu,

11:51

mogą się zastanawiać, ale kogoś tam,

11:53

kogo ona grała, bo w sumie jakoś tak nie

11:54

kojarzę. Otóż moi drodzy, ona grała tam

11:57

zombie. I jak to się skończyło? Służby

12:00

namierzyły ją w kilka dni. Pomińmy fakt,

12:02

że rycyna w listach prawie nigdy nie

12:04

działa jako skuteczna broń. Zresztą nie

12:06

wiadomo czy naprawdę chciała zrobić

12:08

komuś krzywdę czy tylko wrobić małżonka.

12:11

Ale w sieci nic nie ginie, bo widzicie

12:13

rycyna ma jeszcze jedną cechę, o której

12:15

serial nie wspominał. Ona nie tylko

12:17

zabija komórki, ona przyciąga służby

12:19

specjalne jak magnez. Dziś kupno

12:21

większej ilości nasion i zestawu od

12:23

czynników chemicznych to jak zapalenie

12:25

neonu nad swoim domem z napisem: "Tu

12:28

mieszka podejrzany". Agencje do

12:30

zwalczania terroryzmu z różnych krajów

12:32

monitorują takie zakupy już od lat. Więc

12:34

jeśli myślisz, że jesteś sprytniejszy od

12:36

systemu, bo obejrzałeś pięć sezonów

12:37

serialu, cóż, rycyna prawdopodobnie

12:40

zweryfikuje to szybciej i brutalniej niż

12:43

ci się wydaje. Rozdział czwarty.

12:45

Rycynowa babcia.

12:50

Jeśli myślicie, że rycyna to domena

12:52

brodatych terrorystów albo agentów KGB w

12:55

Prochowcach, poznajcie Betty Miller. Rok

12:59

2017, Vermont, Stany Zjednoczone. Betty

13:01

ma 75 lat. Mieszka w Wake Robin,

13:04

luksusowym spokojnym domu seniora.

13:07

Biblioteka, wspólne kolacje, joga,

13:09

origami i zajęcia z ogrodnictwa.

13:12

Sielanka. Ale Betty to staruszka ciekawa

13:14

świata. ma interesujące hobby,

13:16

inspirowana thrillerami czy powieściami

13:18

szpiegowskimi, jak sama przyznała, była

13:20

zafascynowana tematem. Zadawała sobie

13:23

pytanie, czy to naprawdę działa.

13:26

Postanowiła przeprowadzić osobliwy

13:28

eksperyment. W ogrodzie domu spokojnej

13:30

starości rósł rącznik pospolity.

13:33

Przedsiębiorcza staruszka zbiera więc

13:35

nasiona w swoim apartamencie między

13:37

szafką z lekami, a gdzieś z zestawem do

13:40

herbaty urządza laboratorium. Mieli

13:42

nasiona, ekstrahuje toksynę. kropka w

13:44

kropkę z recepturami, które znalazła w

13:46

Internecie. To tyle z teorii. Czas na

13:50

badania terenowe. Zaczyna więc dodawać

13:52

swój domowy proszek do jedzenia i

13:54

napojów innych mieszkańców domu

13:56

spokojnej starości. I w tym momencie

13:58

chyba należy wykreślić słowo spokojnej

14:01

innych mieszkańców domu starości. W

14:04

każdym razie przez kilka tygodni

14:07

niektóre źródła mówią, że pół roku Betty

14:10

Miller systematycznie podtruwa swoich

14:12

sąsiadów. Pewnie myślicie, że musiało

14:14

być mnóstwo ofiar. Otóż nie. Ofiary

14:17

Betty narzekały na nudności, na

14:19

gorączkę, na dziwne samopoczucie, na

14:21

ciężką grypę, ale nikt nie umarł, bo

14:24

domowa rycyna Betty była słabo

14:26

oczyszczona i zawierała niewielkie

14:27

stężenie samej rycyny. Na tyle niskie,

14:29

że organizmy seniorów, teoretycznie

14:31

przecież słabsze, po prostu ją

14:33

zwalczyły. Osobowość Betty nie mogła

14:36

tego znieść. To wszystko do kitu. z

14:38

braku efektów po prostu się znudziła.

14:40

Sama poszła do lekarza i najzwyczajniej

14:42

w świecie pochwaliła się swoim

14:44

eksperymentem. Powiedziała, że chciała

14:46

sprawdzić skuteczność swojej trucizny,

14:48

zanim użyje jej na kimś, kogo naprawdę

14:50

nie lubi. W gruncie rzeczy była z siebie

14:52

zadowolona, że przeprowadziła tak

14:54

obszerne badania i mimo słabych efektów

14:56

dowiedziała się czegoś o świecie.

14:59

Widzicie, nieudane badania też pchają

15:01

ludzkość do przodu. Służbę, które weszły

15:04

do jej mieszkania, znalazły rycynę

15:06

wszędzie, w słoikach, na meblach, na

15:07

ubraniach. Betty stała się żywym dowodem

15:10

na wszystko, o czym dziś mówimy. Po

15:12

pierwsze, rycyny amatora to najczęściej

15:14

śmieciowa substancja, a nie broń. Po

15:16

drugie, rycyna nie wybiera. Betty

15:18

przebywając w oparach własnej produkcji

15:20

ryzykowała życie bardziej niż sąsiadki

15:22

pijące zatrutą herbatkę. Rzeczywistość

15:24

pokazała nam staruszkę z Vermont, która

15:26

próbowała być Heisenbergiem, a skończyła

15:28

jako kuriozumą w aktach FBI. Rozdział

15:31

piąty. Rycynowy ekstremista.

15:37

Ten temat to nie zawsze zabawna

15:38

anegdotka. Teraz posłuchajcie o czymś,

15:40

co sprawiło, że europejskim służbom na

15:42

chwilę przestało być do śmiechu.

15:44

Czerwiec 2018 roku, kolonia Niemcy.

15:48

Siflach Ha, obywatel Tunezji, postanawia

15:51

przeprowadzić operację, o której będzie

15:53

mówiła Europa właściwie. Chciał

15:55

wstrząsnąć całym światem. Samochód

15:57

pułapka to dla niego za mało. Chce

15:59

stworzyć bombę rycynową. zamierzał

16:01

wyekstrahować substancję, dużo

16:03

substancji i zmieszać ją z materiałem

16:05

wybuchowym oraz stalowymi kulkami.

16:07

Trochę jak parasolka markowa, tylko

16:09

głośno, masowo i z setkami ofiar. Sif

16:12

Allachha zrobił jednak jeden kardynalny

16:15

błąd. Założył, że internet jest

16:16

anonimowy. Zaczął zamawiać nasiona

16:19

najpierw 10, potem 100, aż aż dobił do

16:22

3300 sztuk. Kupił młynki do kawy i

16:25

odczynniki.

16:26

Wszystko na Amazonie i eBayu. Nie

16:28

wiedział jednak, że już w 2018.

16:31

Algorytmy wielkich platform handlowych

16:32

są zaprogramowane tak, by wyłapywać

16:34

zakupowe anomalie. Kupno 3000 nasion

16:37

rącznika. Przez kogoś kto nie jest

16:39

zawodowym botanikiem, właścicielem

16:41

plantacji, to dla systemu odpowiednik

16:43

odpalenia racy w ciemnym pokoju. Systemy

16:45

Amazona natychmiast oflagowały zakupy.

16:48

Informacja trafia do wywiadu, a stamtąd

16:50

do jednostki GSG9 niemieckich

16:52

antyterrorystów. Zanim nasz niedoszły

16:54

mściciel zdążył wyekstrahować choćby

16:56

miligram czystej toksyny, do jego drzwi

16:59

zapukał taran ręczny. W jego mieszkaniu

17:01

znaleziono nasiona i składniki do budowy

17:04

urządzenia. Eksperci orzekli, gdyby mu

17:06

się udało, byłoby mnóstwo ofiar, ale mu

17:09

się nie udało, bo powtórzę, rycyna nie

17:11

jest niewykrywalna, jest widoczna już na

17:14

etapie zakupów. Rozdział szósty. Smutna

17:16

prawda.

17:20

A wiecie kto najczęściej ulega

17:22

zatruciom? To nie są wrogowie rosyjskich

17:25

służb. To nie są nielubiany politycy. To

17:27

dzieci. Ładne marmurkowe nasionka, które

17:30

wyglądają jak fasolka, rośliny o

17:32

pięknych liściach rosnąca tuż obok

17:34

huśtawki. To jest proszenie się o

17:37

katastrofę. Dlatego mimo, że w

17:39

niektórych fragmentach tego filmu

17:40

utrzymywałem swobodny, trochę ironiczny

17:42

ton, tutaj musimy się na chwilę

17:44

zatrzymać, bo temat jest poważny. Zawsze

17:46

w ogóle mnie zastanawia, jaki geniusz

17:48

zła projektując zieleń miejską obsadza

17:50

place zabaw na przykład toksycznymi

17:52

cisami. Z rocznikiem jest podobnie,

17:54

ładny, ozdobny. Warto wiedzieć jakie

17:57

niespodzianki kryją się za tą rośliną.

17:59

Wystarczy chwila nieuwagi. Dziecko

18:01

znajduje nasionko, jest twarde,

18:02

błyszczące, ciekawe. Jeśli połknie w

18:04

całości, jest szansa, że nic się nie

18:06

stanie. Ale jeśli przegryzie, uwalnia

18:09

rycynę do organizmu. W różnych nasionach

18:12

jest różna zawartość, dlatego nie da się

18:14

oszacować dawki śmiertelnej liczonej w

18:16

połkniętych nasionach, a to czyni ją

18:18

nieprzewidywalną. I tu kończy się zabawa

18:21

w szpiegów, a zaczyna walka o życie na

18:23

ojomie, bo rycyna nie ma wyłącznika, nie

18:25

ma odtrutki, którą podaje się i wszystko

18:28

mija. Lekarze mogą jedynie płukać

18:30

żołądek, podawać węgiel aktywny i

18:31

czekać, podtrzymywać funkcje życiowe,

18:33

mieć nadzieję, że organizm wytrzyma

18:36

proces niszczenia rybosomów i komórek.

18:38

Więc zanim kupicie nasiona rącznika, bo

18:40

ładnie wyglądają przy płocie, albo zanim

18:42

pozwolicie dziecku bawić się kolczastymi

18:44

kulkami, przypomnijcie sobie tę

18:47

odwróconą lekcję. Rozdział siódmy.

18:49

Trucizna lekiem.

18:54

Czy to możliwe, by tak dziwna i

18:57

toksyczna trucizna stała się naszą

18:59

nadzieją? Witamy w świecie immunotoksyn.

19:02

Naukowcy zadali sobie jedno pytanie, w

19:03

sumie genialne. Skoro rycyna tak

19:06

bezbłędnie potrafi zabijać komórki, to

19:08

czy moglibyśmy ją zmusić, by zabijała

19:11

tylko konkretne, tylko te komórki, które

19:14

nam zagrażają? komórki nowotworowe.

19:18

Pamiętacie łańcuch B, ten wytrych, który

19:20

oszukuje komórkę. Badacze go odcinają.

19:23

Zamiast tego do zabójczego łańcucha A

19:25

doczepiają coś innego. Przeciwciało

19:27

monoklonalne, taki biochemiczny GPS.

19:30

Takie przeciwciało ignoruje zdrowe

19:32

tkanki, nie dotyka płuc, nie rusza serca

19:34

żadnych innych narządów, szuka tylko

19:36

jednego konkretnego białka występującego

19:39

wyłącznie na powierzchni komórek raka,

19:41

na przykład w niektórych chłoniakach.

19:43

Mamy więc toksynę, precyzyjnie niszczącą

19:46

komórkę, ale tylko gdy dostaje się do

19:49

środka tej komórki. Cała zabawa polega

19:52

więc na zbudowaniu takiego mechanizmu,

19:54

by dostawała się tylko do niepożądanych

19:56

komórek. Gdy taka naprowadzana komórkowa

19:59

rakieta trafia w cel, łańcuch A wchodzi

20:02

do środka i robi to, co potrafi

20:03

najlepiej. Wyłącza rybosomy fabryki

20:05

białek, które się zatrzymują. Komórka

20:08

nowotwora umiera od środka, a zdrowe

20:10

sąsiednie komórki nawet nie wiedzą, że

20:11

coś się wydarzyło. To jest potęga nauki.

20:14

Coś, co w rękach amatora jest przepisem

20:16

na tragedię, w rękach onkologa może stać

20:18

się precyzyjnym narzędziem walki o

20:20

życie. Leki oparte na recynie są w fazie

20:22

badań klinicznych i pokazują dobre

20:25

wyniki tam, gdzie tradycyjna

20:28

chemioterapia zawodzi. Wydaje się, że

20:30

może to być przyszłość walki z

20:32

nowotworami i to jest chyba

20:34

najważniejsza lekcja z dzisiejszego

20:36

odcinka. Rycena nie jest zła sama w

20:38

sobie. To tylko białko skuteczne. Ale

20:41

zło zaczyna się tam, gdzie pojawia się

20:43

nienawiść, głupota albo naiwna wiara w

20:45

serialowe mity. Dziękuję za najwyższy

20:48

dowód uznania dla mojej pracy. A więc

20:49

pozostanie ze mną do końca. Życzę wam

20:52

dobrego dnia, rozsądniejszych i mniej

20:54

ciekawych świata sąsiadów. I cóż, do

20:58

następnego razu.

Interactive Summary

Odcinek omawia rycynę, niezwykle toksyczną substancję pochodzącą z rącznika pospolitego. Autor analizuje jej działanie na poziomie komórkowym, gdzie blokuje rybosomy, uniemożliwiając syntezę białek, co prowadzi do śmierci komórki. Film dekonstruuje mity związane z rycyną jako 'idealną trucizną' – często powielane w popkulturze, np. w serialu 'Breaking Bad' – wskazując, że jej przygotowanie jest niebezpieczne głównie dla samego sprawcy, a jej użycie jest łatwo wykrywalne przez służby bezpieczeństwa. W materiale przytoczono przykłady szpiegowskich zamachów oraz amatorskich prób jej wykorzystania, podkreślając jednocześnie, że w medycynie trwają badania nad wykorzystaniem rycyny jako precyzyjnego narzędzia w zwalczaniu nowotworów.

Suggested questions

3 ready-made prompts