HomeVideos

Lenstwo to nie to, co myślisz | Odkrycie, które zmieni twoje życie

Now Playing

Lenstwo to nie to, co myślisz | Odkrycie, które zmieni twoje życie

Transcript

654 segments

0:00

Jak zrozumiałem, dlaczego nie ma czegoś

0:02

takiego jak lenistwo? Opowiem ci dzisiaj

0:04

historię właśnie o lenistwie, o tym

0:07

podejściu, jak ono betonuje ciebie i

0:10

innych w kręgu takiej frustracji.

0:14

Opowiem też trochę o ADHD, ale przede

0:17

wszystkim opowiem trochę o sobie samym i

0:19

jak to zrozumiałem i mam nadzieję, że

0:21

przez tą historię ty też to zrozumiesz.

0:23

No bo na świecie dzieje się naprawdę,

0:25

naprawdę dużo i dużo złego i w tym

0:29

dorastaniu i w dorosłości

0:31

też działo się z pewnością sporo. W moim

0:34

na przykład przypadku działo się to, że

0:37

całe swoje życie nosiłem ze sobą takie

0:41

łatki jak leń, bałagani,

0:44

no nie byłem sfrustrowany, że mając 20

0:46

lat nie wierzyłem w to ADHD. Uważałem,

0:49

że ludzie mają depresję. Czyli w sensie

0:51

ludzie mówią o tej depresji jako

0:53

wymówce.

0:55

Tak uważałem mając 20 parę lat i

0:59

dorastając i rozwijając swoje życie

1:00

zawodowe osiągnąłem często znacznie

1:03

więcej niż moi rówieśnicy, przynajmniej

1:04

w niektórych obszarach i pracowałem

1:06

często zdecydowanie ponad siły, dając

1:09

sobie dowód, że takim toleniem nie

1:10

jestem, a nadal nosiłem te łatki i

1:13

równocześnie te łatki przypominały

1:16

boleśnie o sobie wtedy, kiedy

1:18

przeżywałem największe wypalenie i

1:21

epizody depresyjne w moim życiu. Ale ja

1:23

w to nie wierzyłem.

1:25

Ja myślałem, że ja jestem zły wewnątrz

1:29

siebie i ja powinienem się poprawić i

1:32

naprawić. Te łatki się odzywały. Jestem

1:36

leniem. Jestem do niczego.

1:38

I coś zmieniło moje myślenie. Powolutku.

1:41

To nie była wielka rewolucja i mam

1:43

nadzieję, że wrzucę dzisiaj ten kamyczek

1:45

do ciebie. jedna kluczowa porcja

1:47

informacji ze świata odkryć naukowych na

1:49

temat mózgu, jaką poznałem na studiach,

1:52

a którą potem bardzo głęboko zgłębiłem

1:55

do swojej pracy, do pracy z innymi i

1:57

dzisiaj się z tobą tym podzielę,

2:00

bo ty pewnie też nosisz sporo tych

2:02

rozczarowujących łatek, że jesteś

2:04

impulsywny, żeś leń, żeś nieporządny,

2:06

żeś dobrą matką, złym ojcem,

2:09

złą matką, dobrym ojcem, żeś rozczepany,

2:13

że wszyscy teraz mają wymówkę w postaci

2:15

ADHD albo depresji i mogliby się tylko

2:18

ogarnąć. Gdyby tylko się ogarnęli, gdyby

2:20

tylko pomyśleli o tych rozwiązaniach.

2:23

Takie narracje słyszysz wszędzie przy

2:25

niedzielnym stole urodziny, ale też w

2:28

telewizji. No wszędzie, gdzie nie

2:30

pójdziesz. I to jest porcja wiedzy,

2:32

którą moim zdaniem każdy, każdy jeden

2:36

powinien przyswoić.

2:39

Jeśli podoba ci się to, co tutaj robię,

2:41

subskrybuj, zostaw po sobie ślad,

2:43

komentarz, lajk. nawet rozważ wspieranie

2:45

kanału, które daje ci dostęp do ogromnej

2:47

biblioteki filmów tylko dla

2:50

wspierających. No i oczywiście okażesz

2:52

wdzięczność.

2:54

Więc jak to idzie? Historia zaczyna się

2:57

od takiego naprawdę potężnego trzęsienia

2:59

ziemi. Wyobraź sobie upalny teksański

3:02

poranek. 1 sierpnia, czyli środek lata

3:05

1966,

3:07

Charles Whitman, młody, inteligentny

3:09

chłopak, były żołnierz piechoty

3:11

morskiej, wchodzi na wieżę zegarową

3:13

Uniwersytetu w Austin. Austin, Texas to

3:16

jest stolica stanu. Ma ze sobą arsenał

3:19

broni, broni takiej strzeleckiej,

3:21

długiej do polowania i zapas amunicji.

3:25

Fantazjował od miesięcy o strzelaniu do

3:28

ludzi. Zaraz to rozwinę. I przez

3:30

następne 90 minut z tej wieży urządza

3:33

sobie polowanie, w którym życie odbiera

3:35

16oro

3:37

i rani ponad 40 kolejnych ludzi. Rzecz

3:40

jasna. Tego samego dnia, parę godzin

3:43

wcześniej urządził prawdziwą masakrę. To

3:46

znaczy w nocy i wieczorem poprzedzającym

3:49

urządził masakrę. Pozbawił życia swoją

3:51

matkę i swoją żonę, zostawiając na

3:53

miejscach zbrodni listy. Pisał w nich

3:56

coś, co jest bardzo ważnym

3:57

doświadczeniem.

4:00

nie tylko dla niego, ale doświadczeniem,

4:02

które często my mamy. Cytuję tak trochę

4:07

w biegu. Nie potrafię racjonalnie podać

4:09

żadnego konkretnego powodu, dla którego

4:12

to zrobiłem. Nie wiem, czy kocham te

4:15

dwie kobiety bardziej, czy mniej niż

4:16

przeciętny mężczyzna, ale wiem, że je

4:18

kochałem.

4:20

Ja to powtórzę, bo to musi wybrzmieć, bo

4:23

to mogą być słowa, które padły z twoich

4:26

ust, a na pewno padły z moich. Nie

4:28

potrafię racjonalnie podać żadnego

4:29

konkretnego powodu, dla którego to

4:31

zrobiłem. Nie potrafię racjonalnie,

4:34

rozumiesz? Nie potrafię podać, nie

4:36

potrafię zrozumieć, dlaczego ja sobie to

4:38

robię.

4:40

Ile razy sam sobie to powtarzałem, że

4:42

nie widziałem żadnego racjonalnego

4:43

powodu odwlekania jednej czy innej

4:46

sprawy, obowiązku, czasami prozaicznej

4:48

bzdurki, która wywoływała kosmiczne dla

4:52

mnie konsekwencje. Taka wiecie pierdoła

4:54

odwleczona parę miesięcy, wracała do

4:56

mnie kulą śniegową, która waliła mnie i

4:59

rozkładała na łopatki.

5:02

Zachowaj tą myśl o tym, że nie da się

5:04

tego racjonalnie wyjaśnić. Oczywiście

5:06

mówimy o wielkiej zbrodni, ale próbuję

5:08

jak widzisz przenieść tę myśl do nas

5:11

wszystkich, do nas samych. Wrócimy do

5:13

tej myśli później. W innym liście, który

5:16

zostawił w domu, napisał też coś bardzo

5:18

ważnego, w takim liście pożegnalnym do

5:20

swojego bardzo surowego ojca, z którym

5:23

miał mocno traumatyczną relację. napisał

5:26

tam prośbę o pośmiertną sekcję zwłok,

5:29

którą ojciec uszanował,

5:32

bo chciał, żeby zbadano go, czy coś, co

5:34

to, co on odczuwa od paru miesięcy, tę

5:36

presję do zabijania, takie fantazjowanie

5:39

o strzelaniu do ludzi, która kłębiła się

5:42

w jego głowie razem z regularnymi

5:43

migranami. Czy czy to widać w mózgu?

5:46

Czy jest jakieś wyjaśnienie dla tego

5:48

dziwnego stanu, który on ma?

5:52

Większość z nas słysząc te historię

5:55

Charlesa Whitmana, możecie sobie ją

5:57

doczytać w internecie. Było parę

5:58

dokumentów o tym człowieku. No

6:00

generalnie straszna zbrodnia. Większość

6:03

z nas słysząc tę historię ma ochotę

6:04

splunąć, powiedzieć fuj zwyrodnialec,

6:08

okropny człowiek, bestia.

6:11

No nie tak bez wątpienia popełnił

6:14

zbrodnię i jest winien. Jasne, tu nie ma

6:17

żadnej dyskusji.

6:19

Ale gdy patolog otworzył czaszkę

6:21

Whitmana, znalazł tam coś, co zmieniło

6:23

całą ocenę moralną historii. Dlaczego to

6:26

ważne i co to było? Jest to ważne z

6:29

kluczowego powodu, który cię

6:31

prawdopodobnie wkurzy, zirytuje cię.

6:34

Mnie wkurzył na początku bardzo, ale to

6:37

wkurzenie, ta złość to jest taki

6:39

dysonans poznawczy, no nie na zasadzie,

6:41

że odpakowuje się czasami coś, co jest

6:44

za stanę.

6:46

Pierwszą myślą i pierwszym impulsem

6:47

każdego z nas na wieść o tej tragedii

6:49

jest dokonanie osądu moralnego czynów

6:51

tego człowieka i samego człowieka.

6:55

Czyny były tragiczne, zbrodnicze,

6:58

krwawe, okropne, okrutne. A on był

7:01

zbrodniarzem, jest winny, popełnił

7:03

okropny czyn, jest złym człowiekiem,

7:05

powinien zgnić w więzieniu albo dostać

7:07

najwyższy wymiar kary. Takie są z

7:10

grubsza nasze moralne, przynajmniej te

7:13

moralne osądy w większości ludzi i nie

7:16

ma wątpliwości. Ale czy aby na pewno i

7:18

tutaj trochę cię wkurzę, ale mnie to też

7:21

irytowało na początku, no bo pisał w

7:23

liście, że nie potrafi podać

7:24

racjonalnego powodu swojego

7:26

postępowania. To go oczywiście nie

7:27

wybiela, że nie potrafi podać. No ale

7:31

pojawia się pewne pytanie, to co nim

7:33

kierowało?

7:36

I przez analogię pojawia się też

7:37

pytanie, co kierowało mną, kiedy ja

7:39

odwlekałem, robiłem sobie krzywdę, co

7:41

kieruje tobą, kiedy zachowujesz się w

7:42

sposób irracjonalny. Ja wiem, że ta

7:44

analogia wydaje się bardzo daleko

7:46

wysunięta między seryjnym strzelcem,

7:49

okropną postacią, a twoim życiem, ale

7:52

zostań ze mną, bo coś nas w tym

7:54

wszystkim naprawdę, naprawdę łączy.

7:58

Pomyśl przez chwilę, co kieruje twoim

7:59

nieracjonalnym odwlekaniem.

8:01

No bo nie ma nic racjonalnego

8:04

w niezrobieniu tej czy innej bardzo

8:06

ważnej rzeczy. No nie ma, nie ma nic

8:09

racjonalnego w byciu impulsywnym,

8:11

awanturniczym w domu. Nie ma nic

8:14

racjonalnego w niechęci

8:17

podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

8:19

No nie, bo trzeba zarabiać, trzeba

8:21

mnożyć majątek, trzeba powiększać

8:23

zasoby, trzeba być lepszym człowiekiem.

8:25

A niechęć do wleczenia się z łóżka i

8:28

brak motywacji.

8:30

No właśnie nie ma nic z tym

8:31

racjonalnego.

8:32

No bo na pewno nie dbasz o siebie, kiedy

8:34

robisz coś impulsywnie. Zwłaszcza jak

8:36

jest to nawyk, który ci szkodzi. Jak

8:38

robisz coś kompulsywnie, odruchowo.

8:41

Robisz sobie wtedy albo sobie, albo

8:43

innym krzywdę.

8:45

Może oczywiście w mniejszy sposób niż

8:47

omawiany ekstremalny przypadek, ale

8:49

robisz to i jak to nazwiesz? że jesteś

8:51

leniem, że jest to słabość, że jest to

8:53

wada charakteru, że to jest coś, co

8:55

trzeba zwalczyć, że trzeba zacisnąć

8:57

teraz pośladki, trzeba walić się po

8:59

głowie, zmuszać się do wysiłku z

9:01

zaciśniętymi zębami. Ja robiłem to pół

9:04

swojego życia i powiem ci,

9:07

do dupy to jest,

9:09

do dupy to jest, to nie działa.

9:13

No właśnie nie nazwa, nie nazwij tego

9:15

lenistwem, nie nazwiesz tego. Możesz

9:16

próbować to robić, ale to niczym nie

9:18

pomaga. Bo podobnie jak Charles, ty też

9:20

często nie masz wyboru i stajesz się

9:21

ofiarą pewnego mechanizmu. Tak, Whitman

9:24

był sprawcą bezdyskusyjnie, ale był też

9:28

ofiarą.

9:30

Dlaczego? Co było w tym mózgu? Autopsja

9:33

doprowadziła do odkrycia, które zmieniło

9:35

psychologię i psychiatrię na zawsze.

9:38

Okazało się, że głęboko w mózgu Charlesa

9:41

wykryto nowotwór wielkości dużego

9:42

orzecha. bardzo typowy dla agresywnych

9:45

nowotworów mózgu, tak zwany glejak.

9:47

Rozwinięty jednak był wtedy na tyle, że

9:49

wokół wdał się obszar martwicy.

9:52

Okazało się, że obszar, w którym odbywał

9:54

się największy nacisk i działanie guza,

9:57

zarówno tej martwicy, jak i całej

9:59

opuchlizny i stanu zapalnego dookoła tej

10:01

martwicy, to głównie ciało migdałowate

10:05

oraz płat kory czołowej, czyli ciało

10:07

migdałowate tutaj głęboko w mózgu i płat

10:12

kory czołowej. Co to oznacza?

10:15

No wyobraź sobie taką analogię. Jeśli

10:18

byłby przycisk, za którego pomocą

10:21

moglibyśmy wyłączyć

10:23

funkcjonowanie ciała migdałowatego, tak

10:26

zupełnie klik, nie ma, nie działa,

10:29

to zupełnie przestałbyś odczuwać lęk.

10:31

Dosłownie przestałbyś czuć lęk.

10:34

Prawdopodobnie wyłączyłyby się też inne

10:36

funkcje organizmu, bo ciało migdołowate

10:38

nie tylko za lęk odpowiada, ale głównie

10:40

za lęk.

10:42

A nasze pierwotne odruchy odpowiadające

10:45

za przetrwanie, jak na przykład reakcja,

10:47

walka czy ucieczka, fight or flight,

10:50

reflex, zupełnie przestałyby

10:52

funkcjonować. Nie wystraszyłby cię wtedy

10:55

ani huk wystrzału, ani wchodząca w ekran

10:58

postać z horroru,

11:01

ani też widok alpejskiego orwiska, nic.

11:04

Lęk wysokości nie istniałby. Lęk przed

11:05

jazdą 300 na godzinę w samochodzie

11:08

zupełnie by zniknął. nie czułbyś lęku. I

11:12

jak bardzo przerażające to jest,

11:14

pamiętam taką inną historię analogiczną,

11:17

znaczy podobną

11:19

do osób, które nie odczuwały bólu.

11:22

Jest takie bardzo rzadkie schorzenie

11:23

genetyczne. Dzieci, które nie odczuwają

11:26

bólu zupełnie i zaczynały robić sobie

11:28

krzywdę i eksplorowały swoje ciało

11:31

poprzez nakuwanie palcy, rąk. Jak sobie

11:35

to wyobraziłem, to po prostu ja

11:37

pierniczę, do czego się można posunąć

11:40

nie czując bólu? No więc do czego się

11:43

można posunąć nie czując lęku, no nie. I

11:46

to jest jedna strona Charlesa Whitmana i

11:48

tego i tego nowotworu,

11:51

ale to jest historia bardzo

11:52

przerażająca.

11:54

I z drugiej strony, jeśli

11:55

doprowadzilibyśmy do stanu zapalnego

11:58

ciała migdałowatego, które równocześnie,

12:01

no nie częściowo był uciśnięty i

12:03

wyłączony, a częściowo był w stanie

12:05

zapalnym i naciśnilibyśmy drugi

12:07

przycisk, czasem stan zapalny, czasami

12:10

wyłączenia,

12:12

to aktywowalibyśmy to ciało migdałowate

12:14

ponad miarę i odczuwalibyśmy

12:17

ciągły lęk, ciągłe napady iracjonalnej

12:20

paniki, podejrzliwości, złości.

12:23

frustracji, tak jak miał Charles

12:25

Whhtman, który opisywał w swoich listach

12:28

i pamiętniku,

12:30

że dosłownie miał obsesyjne myśli o

12:33

zabijaniu ludzi.

12:35

Stalibyśmy się zupełnie niestabilnym

12:37

kłębkiem nerwów. Był też paranoiczny,

12:40

podejrzliwy. On zabił swoją matkę i

12:43

swoją żonę, bo chciał je ochronić przed

12:45

złem tego świata. Miał dosłownie, no

12:49

może nie schizofrenię, ale był dosłownie

12:51

paranoikiem, lękowym. paranoikiem

12:54

i przekładał tą paranoję później na

12:57

działanie.

12:59

I analogicznie obszar sąsiadujący, tak

13:02

zwana kora zakrętu obręczy tutaj przy

13:05

płacie czołowym, jeśli zostanie w dużej

13:08

mierze wyłączona na przykład poprzez

13:10

martwicę promieniującą do sąsiedniej od

13:13

sąsiedniego guza, to możemy spodziewać

13:15

się znacznego spadku samokontroli, nie

13:18

panowanie nad odruchami, impulsami,

13:20

podążanie za takimi palącymi, gorącymi

13:23

pasjami, brak zdolności do samoregulacji

13:26

emocji, utrata kontaktu z mechanizmem

13:28

wyciągania refleksji przy popełnianych

13:31

błędach.

13:33

Kojarzy ci się to z czymś?

13:37

Jeszcze raz powtórzę te objawy. Możemy

13:39

spodziewać się znacznego spadku

13:41

samokontroli, nie panowania nad

13:43

odruchami i impulsami, podążanie za

13:46

palącymi pasjami, brak zdolności do

13:48

samoregulacji emocji, utrata kontaktu z

13:51

mechanizmem wyciągania refleksji przy

13:52

popełnionych błędach, tak zwanego

13:54

obszaru hamulcowego. To brzmi jak ADHD

13:57

na sterydach.

13:58

To brzmi jak zaburzenie funkcji

14:00

wykonawczej, bo jest to obszar właśnie

14:02

funkcji wykonawczych, obszar, który

14:04

odpowiada za naszą motywację.

14:07

Psychologia i psychiatria zna przecież

14:09

przypadki ludzi, którzy mieli

14:10

uszkodzenia mózgu w określonych

14:12

częściach i zmieniało im to osobowość.

14:14

Zmieniało ich to nie do poznania, no nie

14:17

zupełnie zmieniało tych ludzi. Byli

14:20

uzależnieni od tego, jak połączony jest

14:22

wewnątrz ich mózg, a u niego mózg był w

14:25

stanie zapalnym.

14:27

W tym obszarze oraz w obszarze

14:29

sąsiadującej kory czołowej odgrywają się

14:31

istotne dla naszego codziennego

14:32

funkcjonowania i motywacji tak zwane

14:35

funkcje wykonawcze,

14:37

których paraliż częściowy lub stopniowy

14:39

jest przyczyną wielu problemów, zaburzeń

14:42

psychicznych, ale też po prostu

14:44

problemów z motywacją,

14:46

bo obszar funkcji wykonawczych właśnie

14:48

odpowiada za skomplikowane

14:50

funkcjonowanie, złożone funkcjonowanie w

14:53

złożonym świecie i motywowanie siebie.

14:56

No i wyobraźcie sobie, że tego samego

14:58

roku 1966

15:00

została powołana komisja medyczna

15:02

złożona z neurochirurgów, psychiatrów,

15:04

patologów i psychologów, by wyjaśnić

15:07

właśnie to zagadnienie, to znaczy

15:08

wykluczyć lub uwzględnić istotność

15:10

choroby nowotworowej Charlesa w

15:12

przebiegu wydarzeń.

15:14

Wówczas wydano bardzo zachowawcze i

15:15

zgodne z ograniczoną na tamten czas

15:17

wiedzą, że i tu cytuję trochę w biegu,

15:21

korelacja między guzem a działaniami

15:23

Whitmana nie może być uznana za pewnik.

15:26

Niemniej gó bez wątpienia mógł

15:27

przyczynić się do ograniczenia jego

15:29

kontroli nad emocjami i działaniami.

15:32

A dzisiaj dzięki dziesiątkom lat badań

15:35

mózgu, w tym testów z obrazowaniem

15:36

metodą rezonansu magnetycznego

15:39

wykazano, że mówimy tutaj o

15:41

bezpośredniej przyczynie jego działań.

15:44

To znaczy, że jego trudna historia z

15:45

dorastania, traumatyczne przeżycia z

15:47

ojcem to zaledwie zasłona dymna

15:51

utrudniająca prawdziwe wytłumaczenie,

15:54

które w dużej mierze było chorobowe.

15:56

Wystarczyło nacisnąć w jednym miejscu w

15:58

mózgu i nagle dostawaliśmy innego

16:01

człowieka.

16:04

I teraz czy ja twierdzę, że jest tu

16:06

pełny determinizm, że wszystko zależy od

16:08

mózgu? No w pewnym sensie tak, ale i

16:12

nie. To znaczy nie jesteśmy niewolnikami

16:14

własnego mózgu, ale czasami jesteśmy.

16:17

I to jest wyjaśnienie. Czasami jesteśmy.

16:20

Pojawia się bardzo ważne pytanie. Skoro

16:22

Charles jest zarówno sprawcą zbrodni,

16:24

też ofiarą swojej choroby, no to jak to

16:26

się ma do twojego odwlekania?

16:30

A no ma się tak, że czasami, czasami,

16:33

podkreślam, nie zawsze, czasami jesteśmy

16:37

ofiarami własnego mózgu.

16:40

No bo trzeba tutaj oddać, że są przecież

16:42

bardzo obszerne badania nad ludźmi,

16:44

którzy byli zbrodniarzami, którzy nie

16:47

mieli guza mózgu, no nie, a dalej

16:49

popełniali te zbrodnie i wynikało to

16:51

choćby właśnie z traumatycznego

16:52

dorastania w bardzo przemocowym domu. I

16:55

to też mogą być przyczyny. Więc ja to

16:58

podkreślę jeszcze raz. Czasami jesteśmy

17:02

ofiarami własnego mózgu. Czasami na

17:04

przykład jesteśmy zakładnikiem tego, że

17:06

specyficzny obszar w naszym mózgu za

17:09

szybko wychwytuje dopaminę do synaps i

17:12

przez to odczuwamy niepokój i

17:13

rozkojarzenie tak charakterystyczne dla

17:15

zaburzenia rozwojowego, jakim jest ADHD.

17:19

Czasami wychwyt zwrotny serotonin jest

17:22

uszkodzony u nas w mózgu i zapadamy na

17:24

jedną z najpopularniejszych obecnie

17:26

chorób psychicznych, jaką jest depresja.

17:28

Aczkolwiek depresja ma kilka źródeł, nie

17:30

tylko wychwyt zwrotny serotoniny jest

17:32

tutaj

17:34

diagnostycznie istotne, więc bardzo

17:36

skomplikowana etiologia tej choroby, ale

17:39

czasami idzie to od mózgu i nie mamy

17:41

wtedy siły ani ochoty zabrać się do

17:44

działania z ludźmi i pracować z nimi.

17:46

Ledwo siły starczy na podniesienie się z

17:48

łóżka i podstawowe funkcjonowanie.

17:51

A ludzie z ADHD bardzo często mają też

17:53

depresję i zaburzenia towarzyszące.

17:56

I to nie wynika z twojego słabego

17:58

charakteru, z jakiejś oceny moralnej.

18:01

Nie ocenia się moralnie złamanej nogi,

18:03

tak samo jak nie ocenia się moralnie

18:05

innego funkcjonowania mózgu, na którego

18:08

nie masz wpływ.

18:10

Więc nie wynika to z twojego słabego

18:12

charakteru, a z tego, że czasem twój

18:14

układ nerwowy po prostu płata figle.

18:18

Genetyka płata figle. Zdarzają się

18:20

wypadki. GZ z martwicą jest wypadkiem.

18:24

Nie musisz mieć tam guza z martwicą, by

18:26

mieć przeciążenie sensoryczne w dużym

18:28

tłumie i potrzebować dnia regeneracji po

18:31

dwóch, trzech godzinach spędzonych na

18:32

przykład na targach w pracy. A znałam

18:34

takie osoby, pracowałem z takimi osobami

18:37

i zawsze myślałem, co z nimi jest nie

18:38

tak, bo są tak skonstruowani.

18:43

My tak często lubimy, ja i my tak często

18:47

lubimy wychodzić z tego założenia, bycia

18:49

kowalem własnego losu, Zosią, samosią,

18:52

to sama naprawi, wszystko zniesie, a jak

18:54

gdzieś nie dowozi, to z pewnością jest

18:56

to personalna porażka, a nie splot

18:58

niefortunnych wydarzeń. Pamiętam lata

19:00

temu w wyniku kolejnej frustracji swoim

19:02

paraliżem wykonawczym i stanem

19:05

depresyjnym leżałem na dywanie,

19:07

patrzyłem się w sufit, zastanawiałem się

19:09

co ja najlepszego sobie robię, czemu ja

19:13

sobie to robię, jaki ja głupi jestem.

19:17

I teraz wiem, że to nie ja sam sobie to

19:20

robiłem, to nie ja stałem za

19:22

wykolejeniem steru na tym okręcie. To

19:25

moje HD. I teraz możesz uroczyście

19:28

zakrzyknąć: "Aha, znowu się chłop

19:30

zasłania swoim ADHD, by być leniem.

19:33

Takie to modne, takie to popularne

19:37

te oceny moralne." No i to jest kluczowe

19:39

właśnie te oceny moralne od razu

19:41

zasłania się i tłumaczy: "A przecież tak

19:44

łatwo ocenić i położyć krzyżyk na

19:46

człowieku. Paradoksalnie." I tu tłumaczę

19:49

tym, w którym pojawiła się ta myśl.

19:51

Najgorzej funkcjonowałem i najgorzej

19:54

funkcjonują inni ludzie.

19:56

w swoim życiu właśnie z tą moralną

19:59

oceną, z tymi łatkami. To, że jestem

20:02

zły, jestem zepsuty, jestem leniwy,

20:05

jestem wadliwy, muszę tylko spiąć

20:07

pośladki i wziąć się za robotę.

20:10

i paradoksalnie najlepiej funkcjonuje w

20:13

swoim życiu poznaniu swojego problemu,

20:17

po nauczeniu się jak temu

20:18

przeciwdziałać, jak sobie z tym radzić,

20:20

jak sięgnąć do profesjonalnego

20:22

narzędziownika

20:24

i zoptymalizować otoczenie pod siebie, a

20:27

nie ja mam się dostosować do otoczenia

20:29

swojego. Dzięki lepszemu zrozumieniu

20:32

nauczyłem się naprawdę akceptować pewne

20:34

moje ograniczenia

20:37

i optymalizować to funkcjonowanie pod

20:39

mój styl działania i styl pracy. Sięgać

20:42

po pomoc, prosić o pomoc, nie twierdzić,

20:44

że jestem złością, sam sobie z tym

20:45

poradzę. Gówno prawda. Nie poradzisz

20:48

sobie. Nie zawsze.

20:50

I odnalazłem się też jako trener w

20:53

którymś momencie.

20:55

Zacząłem nawet nauczać prowadzić ludzi,

20:57

prowadzić również w treningu ADHD, gdy

20:59

już odpowiednio się w temacie

21:00

przeszkoliłem i certyfikowałem.

21:03

I w ADHT nie ma nic z wymówki,

21:07

nie ma też nic super mocy, jak często

21:09

się lubi romantyzować, to ja nie cierpię

21:11

romantyzować tego zaburzenia.

21:14

Nie lubię tego, bo w Adahada jest więcej

21:16

wad niż zalet. Koniec, kropka. Natomiast

21:19

jedno jest pewne. Tkwiąc w świecie

21:22

czarno-białych ocen,

21:25

nigdy się niczego nie nauczysz.

21:27

Impregnujesz się jak taką folią na

21:32

jakąkolwiek lekcję, jakąkolwiek

21:33

refleksję. Nic do ciebie nie dotrze.

21:36

Jeśli tylko będziesz krzyczeć: "Leń,

21:38

leń, leń, zły człowiek".

21:40

Będziesz kręcić się w kółko od lenia, od

21:43

lenia do tytana produktywności. rzecz

21:45

jasna od kogoś prawdziwego doego, od

21:48

ściany do ściana. Przypomnę, że

21:49

dychotomiczne, czyli takie zerojedynkowe

21:51

postrzeganie rzeczywistości jest

21:53

klasycznym i poważnym błędem w myśleniu,

21:55

który prowadzi nam manowce podejmowania

21:57

decyzji. Ja ci proponuję

22:00

decyzję i podejmowanie decyzji w sposób

22:02

zniuansowany, drobiazgowy, szczegółowy,

22:05

dopasowany do ciebie. A żeby pokazać ci,

22:10

bo chcę ci pokazać trochę jeszcze znowu

22:12

wkurzyć jak silne oceny moralnie są

22:15

wpojone w nasze wychowanie i w naszą

22:17

kulturę i jak ciężko się od nich

22:18

odkleić. To na szybko przeanalizuj sobie

22:21

swoje myśli, gdy powiem, że być może, że

22:24

być może uwaga, ludzie otyli też mogą

22:27

być ofiarami swojego mózgu czy ciała.

22:30

Dokładnie przez tę samą analogię. Ludzie

22:32

otyli.

22:35

Ja pamiętam, że jak lata temu zrobiłem

22:37

taki film o tym, że no nie wszyscy

22:39

ludzie otyli, a nawet większość ludzi

22:41

otyłych nie panuje nad tym zupełnie. Ma

22:43

rozpędzony mózg, rozpędzone mechanizmy w

22:45

mózgu, rozpędzone różne kompulsje,

22:48

zajada stres, robi różne rzeczy bardzo

22:50

odruchowo i jest przez te łatki tak

22:53

super ciężko z tego wyjść, tak super

22:56

sobie z tym ciężko poradzić, bo wszyscy

22:58

chodzą dookoła i oceniają charakter tej

23:01

osoby i tą osobę.

23:04

A nie patrząc przez to jako pryzmat

23:06

choroby, pryzmat problemu, pryzmat

23:09

również tej współpracy wewnątrz w głowie

23:11

w takim regulowaniu siebie.

23:14

Jaki mi się hejt zebrał. Jaki mi się

23:16

hejt Ty trener gruba stąd weź mordę

23:19

stól. Takie rzeczy słyszałem. Okropne to

23:22

było.

23:24

Ale skąd możesz wiedzieć, co się w

23:26

głowie kłębi osobie, która jak w tym

23:29

przykładzie z dzisiejszego filmu strzela

23:30

do innych albo co się kłębi pod czaszką

23:33

kogoś, kto całe życie odwleka, kogoś,

23:35

kto nie ma motywacji do niczego, co się

23:37

tam w głowie dzieje, albo że musi

23:39

odchorować spotykania z innymi, albo

23:41

kompulsywnie zajada stres. Skąd możesz

23:45

wiedzieć, co siedzi w głowie tej osoby?

23:49

Bo ja tego nie wiem na pewno, ale wiem

23:52

na pewno coś innego. Jak dociśniesz taką

23:54

osobę albo dociśniesz siebie

23:57

moralną czarno-białą oceną, to utrudnisz

24:00

sobie i innym wychodzenie i pomaganie

24:02

sobie.

24:04

Tak samo jak uwierzysz w te moralne

24:06

recenzje swojej osobowości, utrudnisz

24:09

pomaganie sobie. Popatrz, jak

24:11

zdefiniujesz sobie lenistwo, to jaki

24:13

narzędziownik stoi obok radzenia sobie z

24:16

lenistwem? No spiąć poślady, no nie

24:18

zabrać się za robotę. To jest

24:20

narzędziownik

24:22

na lenistwo, no nie. Tak samo jak na

24:24

odchudzanie jest mz mniej żreć. No po

24:27

byku, super porada. No tak jakby to

24:29

każda osoba o tyła nie wiedziała, nie?

24:31

Więc to są żadne porady. To jest

24:34

robienie sobie drwin i kpin z

24:36

inteligencji wszystkich i siebie i

24:38

innych. To jest żadne wyjaśnienie.

24:42

za to jak masz diagnozę ADHD obok tego

24:45

masz narzędziowniki, masz spektrum

24:48

różnych narzędzi, metod których możesz

24:50

możesz podjąć, żeby pomóc sobie.

24:54

Ja na przykład pracuję w takiej

24:55

modalności, ona się nazywa Akt. To jest

24:58

akceptacja i zaangażowanie. To jest taka

25:00

modalność od pracy

25:02

poznawczo-behawioralnej.

25:04

I pracuję coachingowo tak z ludźmi i

25:06

pracuję też z sobą.

25:08

akceptacja i zaangażowanie. To znaczy,

25:11

że parę rzeczy muszę odpuścić, parę walk

25:14

i wojen wewnętrznych muszę gdzieś

25:16

zostawić na boku, zaakceptować niektóre

25:18

fakty i zaangażować się w rozwiązywanie

25:21

problemów w różny sposób albo

25:23

neutralizację różnych trudności

25:27

i daję radę i uczę tego innych. Więc nie

25:30

musisz nosić tego garba. Możesz go

25:33

zostawić na boku. Możesz podejść do

25:35

siebie z większą wyrozumiałością. możesz

25:38

sięgnąć po faktyczną pomoc, a nie

25:41

biczować się w związku z tym, że twój

25:44

mózg działa trochę w inny sposób

25:47

i dzięki temu odpuszczeniu w jednym

25:50

obszarze możesz wziąć realną

25:52

odpowiedzialność za zmianę.

25:54

To jest bardzo ważne, bo myhadowcy czy

25:58

osoby z różnymi problemami, z depresją

26:00

mają problem z wzięciem

26:01

odpowiedzialności, bo źle ukierunkowują

26:05

swoją energię. Ukierunkowujemy swoją

26:08

energię na walenie siebie po głowie, na

26:11

dokuczanie sobie,

26:13

zamiast na szukanie realnych i

26:15

testowanie realnych rozwiązań i zaufanie

26:17

sobie. My sobie nie ufamy, dowalamy się

26:22

i nie ufamy sobie jeszcze bardziej.

26:24

Więc podejdź do siebie z większą

26:26

wyrozumiałością,

26:28

subskrybuj ten kanał, odwiedź kolejny

26:30

film. Jak ci się to podoba, rozważ

26:33

wspieranie kanału, ale też komentuj

26:35

jakie są twoje doświadczenia z

26:37

lenistwem. A ja dziękuję za twój czas i

26:39

pamiętaj, pozostańciętny.

26:42

Cześć

Interactive Summary

W tym odcinku autor analizuje popularne pojęcie 'lenistwa', podważając jego zasadność poprzez pryzmat wiedzy neurobiologicznej i psychologicznej. Wykorzystując przykład Charlesa Whitmana, wskazuje na to, jak zmiany w strukturze mózgu mogą wpływać na zachowanie, impulsywność i zdolności decyzyjne. Autor sugeruje, że wiele problemów przypisywanych cechom charakteru – takich jak prokrastynacja, brak motywacji czy impulsywność – wynika w rzeczywistości z funkcjonowania układu nerwowego, często powiązanego z ADHD lub depresją. Zamiast biczowania się i oceniania moralnego, autor zachęca do akceptacji ograniczeń, optymalizacji środowiska pod własny styl działania oraz poszukiwania profesjonalnych narzędzi wspierających codzienne funkcjonowanie.

Suggested questions

3 ready-made prompts