Często słyszymy, prawda, o tym, jak

człowiek szkodzi planecie.

Zanieczyszczenie powietrza, wody,

niszczenie siedlisk. No łatwo pomyśleć,

że tylko psujemy.

>> Tak, ten negatywny obraz jest bardzo

obecny, ale na szczęście to nie jest

cała prawda, bo równocześnie wiesz,

podejmujemy też działania, które mają

coś naprawić, chronić.

>> No właśnie. I dzisiaj chcielibyśmy

przyjrzeć się dwóm takim ważnym sprawom.

rewitalizacji,

czyli jakby leczeniu tych zniszczonych

czy zaniedbanych miejsc, no i działaniom

proekologicznym, czyli co robić, żeby

mniej szkodzić na co dzień.

>> Świetnie. To spróbujmy to, jak mówisz,

rozłożyć na czynniki pierwsze. Zobaczmy,

co się za tym kryje.

>> Chcesz to dobrze zapamiętać? Testy,

quizy i infografiki. Link w opisie. Ucz

się mądrzej, nie dłużej.

>> Może zacznijmy od tej rewitalizacji. Co

to właściwie jest? Bo brzmi trochę

mądrze.

>> No tak, brzmi, ale to jest coś więcej

niż tylko remont. Znacznie więcej.

Rewitalizacja to taki szeroko zakrojony

proces ożywiania obszarów, które są no

zdegradowane w kryzysie. W kryzysie. Co

to znaczy, że obszar jest zdegradowany?

Jakie tam są problemy? Wiesz, to są

miejsca, gdzie nagromadziło się wiele

problemów na raz i one często są ze sobą

powiązane. Mówimy o problemach

społecznych, na przykład duże

bezrobocie, ubóstwo, może wysoka

przestępczość, ludzie się nie angażują w

życie lokalne.

>> Aha. Do tego dochodzą problemy

gospodarcze, mało firm, niska

przedsiębiorczość, środowiskowe, czyli

na przykład zanieczyszczenie

przekraczające normy, jakieś odpady

szkodliwe, no i przestrzenne,

techniczne,

>> czyli,

>> czyli na przykład złe stan budynków,

stare instalacje, które zużywają mnóstwo

energii, albo słaby dostęp do sklepów,

przychodni, no wiesz, takich

podstawowych usług. To wszystko razem

tworzy taką trudną sytuację. Czyli to

nie jest tylko jak myślałam odmalowanie

budynku czy posadzenie drzewek.

>> Absolutnie nie. To znaczy to też jest

ważne. Estetyka ma znaczenie, ale

rewitalizacja idzie znacznie głębiej.

Chodzi o kompleksową poprawę

przestrzeni, gospodarki, środowiska, no

i relacji między ludźmi.

>> Relacji między ludźmi.

>> Tak, bo bardzo ważnym elementem jest

angażowanie mieszkańców, lokalnych

władz. to wspólne działanie, zmiana,

która jest widoczna na zewnątrz, ale też

taka zmiana w społeczności, jakby

budowanie na nowo. To brzmi naprawdę

ambitnie. A czy są różne rodzaje

rewitalizacji? Bo chyba inaczej

podchodzi się do starej fabryki, a

inaczej do osiedla z wielkiej płyty.

>> Dokładnie. Mówi się o kilku głównych

typach. Na przykład rewitalizacja miast

i przedmieść. To może dotyczyć takich

obszarów, które się dynamicznie

zmieniają, albo właśnie jakiś

opuszczonych części miasta, gdzie

narastają problemy społeczne. Mhm.

>> Ciekawym przykładem jest tak zwana

rewitalizacja sąsiedzka prowadzona na

przykład w Detroit. Tam skupiono się na

odbudowie więzi. Organizowano warsztaty,

żeby ludzie się poznali, zżyli, wspólnie

zaczęli dbać o otoczenie, na przykład o

zieleń,

>> czyli budowanie wspólnoty.

>> Właśnie. A inny bardzo ważny typ to

rewitalizacja terenów poprzemysłowych,

pokoleniowych, powojskowych, czyli

miejsc po fabrykach, starych dworcach,

koszarach.

>> O, to brzmi znajomo. Mamy w Polsce takie

miejsca

>> oczywiście. I świetnym przykładem jest

Manufaktura w Łodzi. To przecież teren

po ogromnej XIXwiecznej fabryce

włókienniczej Izraela Poznańskiego.

Działała prawie do końca 20 wieku, a

potem

>> budynki niszczały, choć zabytkowe.

>> Pamiętam, to był taki trochę zapomniany

kawałek miasta. No właśnie.

Rewitalizacja przekształciła to miejsce

w centrum handlowo-usługowo-kulturalne,

ale co ważne, zrobiono to z szacunkiem

dla historii. Zachowano te stare ceglane

mury industrialny klimat, a nowe budynki

wkomponowano w całość. To naprawdę robi

wrażenie.

>> Faktycznie to przykład, że można dać

drugie życie takim miejscom.

>> Tak. I pokazuje, że rewitalizacja to nie

tylko usuwanie problemów, ale tworzenie

nowej wartości. Mówi się też o

rewitalizacji blokowisk czy powojennej

zabudowy, bo one też często wymagają

takiego kompleksowego spojrzenia.

Dobrze, czyli rewitalizacja to takie

trochę leczenie ran z przeszłości,

naprawianie tego, co zaniedbaliśmy, ale

to od razu nasuwa pytanie, co robić,

żeby tych ran w przyszłości było jak

najmniej. Jak działać na bieżąco? I tu

chyba wchodzimy w temat działań

proekologicznych. Tak,

>> dokładnie. Tak, działania proekologiczne

to właśnie ten drugi filar. To wszystko

co robimy, żeby zmniejszać nasz

negatywny wpływ na środowisko na

bieżąco,

>> czyli ograniczanie zanieczyszczeń,

>> tak, ale też ograniczanie zużycia

zasobów wody, energii, surowców, mniej

odpadów, ochrona przyrody. To dotyczy

właściwie każdej dziedziny naszego

życia.

>> Okej, to może przejdźmy po kolei.

Zacznijmy od rolnictwa. Często się mówi,

że rolnictwo ma duży wpływ na

środowisko. Jak ono może być bardziej no

zielone?

>> W rolnictwie widać kilka ważnych

kierunków. Po pierwsze hodowla zwierząt.

Coraz większą wagę przykłada się do

dobrostanu zwierząt. Na przykład

odchodzi się od chowu klatkowego kur na

rzecz chowu na wolnym wybiegu.

>> To chyba dobrze.

>> Zdecydowanie. A rolnictwo ekologiczne

idzie jeszcze dalej. Tam zwierzęta mają

dużo przestrzeni i dostęp do pastwisk. W

ogóle rolnictwo ekologiczne jest coraz

popularniejsze. Najwięcej takich

gospodarstw jest w Australii, ale

procentowo największą ziemię zajmują w

Europie, na przykład w Austrii, Estonii,

Włoszech.

>> A jeśli chodzi o uprawę roślin,

>> tu kluczowe jest ograniczanie nawozów

sztucznych na rzecz naturalnych, jak

obornik czy kompost i odchodzenie od

monokultur, czyli siania ciągle tego

samego na jednym polu.

>> A zamiast tego

>> płodozmian, czyli zmiana uprawianych

roślin co sezon. To poprawia jakość

gleby, zmniejsza potrzebę nawożenia, no

i jest lepsze dla bioróżnorodności.

>> Aha. Coś jeszcze w rolnictwie?

>> Tak, ważna rzecz to wykorzystanie

odpadów rolniczych, na przykład do

produkcji biogazu.

>> Biogazu,

>> tak, to odnawialne źródło energii. Można

nim ogrzewać gospodarstwo albo

produkować prąd. W Niemczech czy Francji

to już jest robione na dużą skalę.

>> Brzmi sensownie. A co z przemysłem? Bo

to chyba jest postrzegane jako takie

największe źródło problemów. Przemysł ma

ogromny potencjał do poprawy. To prawda

i wiele firm już z tego korzysta. Jednym

z kluczowych działań jest oszczędzanie

wody. Wprowadza się systemy powtórnego

wykorzystania wody, a takim ideałem jest

obieg zamknięty.

>> Obieg zamknięty

>> to znaczy, że woda użyta w procesie

produkcyjnym jest oczyszczana i wraca do

obiegu zamiast być wylewana jako ścieg.

To ogromnie zmniejsza pobór świeżej

wody.

>> Rozumiem. A poza wodą? Drugi absolutnie

kluczowy temat to recykling.

>> No właśnie recykling. Wszyscy o nim

mówią, segregujemy śmieci, ale czy to

naprawdę ma aż takie znaczenie,

zwłaszcza w przemyśle? Czasem się

wydaje, że to taka kropla w morzu.

>> Wiesz co, może się tak wydawać z

perspektywy jednego domu, ale w skali

przemysłowej recykling to gigant i co

jest fascynujące to skala korzyści.

Weźmy takie aluminium. Wyprodukowanie

puszki z aluminium z recyklingu zużywa

aż o 95%

mniej energii niż zrobienie jej od zera

z rudy.

>> 95%

niesamowite,

>> prawda? Podobnie jest z miedzią,

cynkiem, ołowiem, papierem, szkłem. Te

oszczędności energii to ogromna redukcja

emisji CO2 i innych zanieczyszczeń. Plus

mniej śmieci na wysypiskach i mniejsza

potrzeba wydobywania nowych surowców. A

co konkretnie przemysł poddaje

recyklingowi poza tym co my wrzucamy do

koszy?

>> O bardzo wiele rzeczy. Na przykład żużel

schód, czyli ten kamienisty odpad, albo

skały płonne z kopalni. Kiedyś to były

hałdy, problem, a dziś często

wykorzystuje się je w budownictwie dróg

albo do produkcji materiałów

budowlanych.

>> Czyli odpad staje się surowcem.

>> Dokładnie. Oczywiście recykling tworzyw

sztucznych szkła, tekstyliów, metali to

też olbrzymia gałąź przemysłu. I co

ważne, coraz częściej myśli się o tym

już na etapie projektowania produktu,

żeby łatwo go było potem przetworzyć.

>> Ekoprojektowanie, tak,

>> tak jest. Szczególnie opakowań. No i

rośnie produkcja rzeczy z materiałów z

recyklingu, a równolegle idzie trend na

efektywność energetyczną. Coraz

oszczędniejsze AGD, żarówki, piece,

środki transportu.

>> No właśnie transport. A co z usługami?

Transport, handel, turystyka. Tam też

można działać proekologicznie.

>> Oczywiście i to bardzo wyraźnie widać. W

transporcie miejskim mamy rewolucję

elektryczną. Autobusy na prąd.

>> Tak, coraz więcej ich widać w miastach

>> i słusznie, bo zmniejszają hałas i

emisję spalin w centrach. Liderem są

Chiny. Miasto Shenen ma ponoć całą

flotę. Ponad 16000 autobusów

elektrycznych.

>> Niewiary wobne,

>> ale Europa też szybko nadrabia. Parzyż,

Ateny, Madryt planują wymianę taboru na

elektryczny chyba do 2025.

No i rowery, ścieżki rowerowe, systemy

wypożyczalni rowerów, hulajnóg, miasta

jak Kopenhaga, Amsterdam, ale też Wiedeń

czy nawet Bogota stają się coraz

bardziej przyjazne rowerzystom.

>> To prawda. Widać ten trend. A handel, co

sklepy mogą robić?

>> Na przykład prowadzać opłaty za torby

foliowe. To naprawdę zadziałało, prawda?

Mniej tych foliówek się wala.

>> Faktycznie.

>> Poza tym coraz więcej sklepów stawia na

lokalnych dostawców. To skraca

transport, zmniejsza ślad zęglowy.

>> A turystyka, bo masowa turystyka chyba

też ma swoje za uszami.

>> Oj, tak. Dlatego rośnie popularność

takich alternatywnych form jak

ekoturystyka czy agroturystyka. One

mniej obciążają środowisko. Szczególnie

w cennych przyrodniczo miejscach dąży

się do zrównoważonych rozwiązań. Pojazdy

elektryczne, energia ze słońca czy

wiatru, minimalizacja odpadów. Czyli

ogólnie działania proekologiczne

przenikają już właściwie wszędzie. Duże

firmy, miaste, całe branże coś robią.

Ale wiesz, często pojawia się to

pytanie: "No dobrze, ale co ja jako

jedna osoba mogę? Czy moje małe wybory

mają jakieś znaczenie?" To jest bardzo

ważne pytanie i odpowiedź brzmi tak

zdecydowanie mają. Wiesz, w gospodarce

rynkowej my konsumenci mamy ogromną

siłę. Każdy nasz zakup to jest jakby

głos.

>> Głosowanie portfelem. Dokładnie.

Wybierając produkty bardziej

ekologiczne, lokalne albo po prostu

trwansze, wysyłamy sygnał do firm. Tego

chcemy i firmy na to reagują. Realnie

wpływamy na to, co jest na półkach.

Jakie to mogą być wybory takie na co

dzień?

>> Kupowanie produktów lokalnych i

sezonowych, jeśli mamy możliwość z

rolnictwa ekologicznego, wybieranie

rzeczy z materiałów naturalnych, z

recyklingu albo takich, które łatwo

będzie potem przetworzyć. Mhm.

inwestowanie w energooszczędne żarówki,

sprzęt AGD, no i może najważniejsze

świadome ograniczanie konsumpcji.

Zastanowienie się czy ja naprawdę tego

potrzebuję, czy to nie jest kolejny

gadżet, który zaraz wyląduje w

szufladzie. To trudne czasem

>> wiem, ale warto próbować. Poza tym

korzystanie z transportu publicznego,

roweru, chodzenie pieszo zamiast auta,

zwłaszcza w mieście. Okej, czyli zakupy

i transport, a takie codzienne nawyki w

domu

>> też są kluczowe. Oszczędzanie wody i

energii. I tu warto sobie uświadomić

kilka liczb, bo one naprawdę dają do

myślenia. Wiesz ile wody potrzeba, żeby

wyprodukować jednego smartfona?

>> Pewnie dużo.

>> Aż 12000 lit.

>> Co niemożliwe.

>> A jednak. A para dżinów 100 000 lit.

Zwykły t-shirt, tabliczka czekolady,

papier. Wszystko to ma swój ukryty ślad

wodny. Jak sobie to uświadomimy, to może

łatwiej będzie nam rzadziej wymieniać

telefon albo zastanowić się nad kolejną

parą spodni.

>> Rzeczywiście 12000 lit na telefon to

zmienia perspektywę,

>> prawda? Inne proste działania to

oczywiście segregowanie śmieci. To już

chyba standard. Używanie torem

wielokrotnego użytku, naprawianie rzeczy

zamiast wyrzucania, oddawanie

niepotrzebnych, ale sprawnych ubrań czy

sprzętów komuś, kto ich potrzebuje.

>> Tak, takie drugie życie dla rzeczy

>> właśnie. Można też brać udział w różnych

akcjach. Dzień ziemi, sadzenie drzew,

sprzątanie okolicy, zbiórki

elektrośmieci, no i ciągłe uczenie się,

poszerzanie wiedzy, wrażliwości,

odwiedzanie parków narodowych,

rezerwatów, obserwowanie przyrody. Im

więcej wiemy, tym mądrzejsze decyzje

podejmujemy.

>> Świetnie. Myślę, że mamy teraz dużo

jaśniejszy obraz tego wszystkiego. To

może na koniec zbierzmy takie

najważniejsze punkty do zapamiętania.

Takie podsumowanie.

>> Jasne, spróbujmy. Po pierwsze,

>> rewitalizacja. Pamiętajmy, że to jest

kompleksowy proces ożywiania

zdegradowanych obszarów, który łączy

działania społeczne, gospodarcze,

przestrzenne i środowiskowe. To nie

tylko remonty.

>> Okej. Gdzie stosujemy rewitalizację?

>> Głównie w miastach, na przedwieściach,

na terenach po przemyśle, kolei, w

wojsku, ale też na przykład na starych

osiedlach mieszkaniowych.

>> Dobrze.

>> Działania proekologiczne to są te

wszystkie sposoby, żebyśmy jako ludzie

mniej negatywnie wpływali na środowisko

i mądrzej korzystali z zasobów.

>> Przykłady działań proekologicznych.

Mówiliśmy o rolnictwie ekologicznym,

recyklingu w przemyśle, oszczędzaniu

wody, energii, o autobusach

elektrycznych, rowerach, odpowiedzialnej

turystyce.

>> Tak. I po piąte, chyba najważniejsze,

nasza rola w tym wszystkim. Pamiętajmy,

że nasze indywidualne wybory, co

kupujemy, jak żyjemy na co dzień, jak

oszczędzamy wodę, energię, czy

segregujemy śmieci mają realny wpływ. To

my kształtujemy popyt i możemy wspierać

bardziej odpowiedzialne rozwiązania.

Super, dziękuję za to podsumowanie. To

naprawdę porządkuje wiedzę. Widać

wyraźnie jak możemy działać na tych

dwóch frontach. Z jednej strony

naprawiać to co zepsuliśmy w przeszłości

przez rewitalizację, a z drugiej strony

budować lepszą, teraźniejszą i

przyszłość przez te działania

proekologiczne.

>> Dokładnie. I to może prowadzić do takiej

jeszcze jednej głębszej refleksji na

koniec. Bo widzimy te wszystkie

pozytywne zmiany. Recykling się rozwija,

mamy auta elektryczne, odnawialną

energię. To wszystko są kroki w dobrą

stronę bez wątpienia.

>> No tak,

>> ale czy te wszystkie technologie i

systemy wystarczą, jeśli fundamentalnie

nie zmienimy naszego podejścia do

konsumpcji? Czy prawdziwa trwała zmiana

nie wymaga jednak, żebyśmy zaczęli się

zastanawiać ile rzeczy naprawdę

potrzebujemy, jak długo ich używamy i co

się z nimi dzieje na końcu? Czy ten

model kupuj, używaj, wyrzuci jest do

utrzymania na dłuższą metę?

>> To jest mocne pytanie.

>> No właśnie. Myślę, że warto się nad tym

zastanowić tak indywidualnie i jako

społeczeństwo. To pytanie zostawiam

otwarte.