Matura ustna 2026 – Zadanie 2 bez paniki

Matura ustna 2026 – Zadanie 2 bez paniki | Stańczyk krok po kroku

Watch on YouTube

Now Playing

Matura ustna 2026 – Zadanie 2 bez paniki | Stańczyk krok po kroku

Transcript

119 segments

0:00

Wyobraź sobie, że siedzisz przed

0:01

komisją. Masz kilka minut na

0:03

przygotowanie. Losujesz zadanie numer

0:05

dwa. Odwracasz kartkę, widzisz obraz,

0:07

nie fragment lalki, nie dziady, obraz. I

0:10

w tym momencie wiele osób czuje jedno.

0:13

Strach, bo obrazu nie da się wykuć na

0:15

pamięć. Nie ma gotowej listy. Nie wiesz,

0:18

co wylosujesz, ale jest coś co możesz

0:20

wiedzieć. Każdy obraz da się

0:22

przeanalizować. Jeśli masz strukturę,

0:25

dzisiaj pokażę ci, jak zrobić to na

0:27

poziomie naprawdę wysokim. Na

0:28

przykładzie obrazu Stańczyk autorstwa

0:31

Jana Matejki. To nie będzie wykład z

0:33

historii sztuki. To będzie instrukcja

0:35

jak zdobyć maksymalną liczbę punktów.

0:37

Zaczynamy od rzeczy najważniejszej.

0:39

Opis. Na pierwszym planie widzimy

0:41

mężczyznę w czerwonym stroju błazna. To

0:44

Stańczyk. Siedzi przy stole, jest

0:45

pochylony. Ma splecione dłonie. Jego

0:48

twarz jest poważna, zamyślona, pełna

0:50

napięcia. Nie ma w niej śladu radości.

0:52

Na stole leży list. W tle trwa bal.

0:55

Widzimy tańczące pary, światło, ruch,

0:57

bogate stroje, otwarte drzwi prowadzące

1:00

do rozświetlonej sali. Pierwszy plan

1:02

jest nieruchomy, tło dynamiczne.

1:04

Pierwszy plan jest ciemniejszy, tło

1:06

jaśniejsze. Już na poziomie kompozycji

1:08

widać wyraźny kontrast i to jest moment,

1:11

w którym przechodzimy do interpretacji.

1:13

Błazen powinien bawić innych, a tutaj

1:15

jako jedyny się nie bawi. Rola społeczna

1:18

i stan wewnętrzny są ze sobą sprzeczne.

1:20

To bardzo ważne. Stańczyk jest błaznem z

1:23

zawodu, ale myślicielem z natury. Ten

1:25

rozdźwięk buduje napięcie. Czerwony

1:27

strój może symbolizować dramat. może

1:29

przywoływać skojarzenia z krwią, z

1:31

odpowiedzialnością, z winą. To kolor

1:34

intensywny, niepokojący. List leżący na

1:37

stole odnosi się do konkretnego

1:38

wydarzenia historycznego. Chodzi o

1:40

wiadomość o utracie Smoleńska w 1514

1:44

roku. To była poważna klęska państwa

1:46

polskiego. Matejko maluje scenę

1:48

historyczną, ale obraz powstaje w

1:50

drugiej połowie XIX wieku w czasie

1:53

zaborów. Polska nie istnieje wtedy na

1:55

mapie Europy, dlatego scena z

1:57

przeszłości jest tak naprawdę

1:58

komentarzem do teraźniejszości artysty.

2:01

Bal w tle może symbolizować elity, ludzi

2:03

zajętych zabawą, oderwanych od realnych

2:06

problemów państwa. Między stańczykiem a

2:08

tańczącymi osobami widać przestrzeń. To

2:10

nie jest przypadek. To dystans. Nie

2:12

tylko fizyczny. To dystans mentalny i

2:14

moralny. Stańczyk widzi zagrożenie,

2:17

rozumie konsekwencje, czuje

2:18

odpowiedzialność. Inni chcą widzieć. I

2:21

tu pojawia się głębszy sens. Obraz

2:23

pokazuje samotność człowieka świadomego.

2:26

Świadomość bywa ciężarem. Im więcej

2:28

rozumiesz, tym trudniej uczestniczyć w

2:31

beztroskiej zabawie. Stańczyk nie jest

2:33

bohaterem heroicznym. Nie walczy, nie

2:35

przemawia. On siedzi, myśli, cierpi. To

2:38

bardzo nowoczesny obraz

2:40

odpowiedzialności. Teraz kontekst

2:42

literacki. Najbardziej naturalne

2:44

połączenie to Wesele Stanisława

2:46

Wyspiańskiego. W dramacie również

2:48

pojawia się postać Stańczyka. nie jako

2:51

błazen historyczny, lecz jako symbol

2:53

sumienia narodowego. Uświadamia

2:55

bohaterom ich bierność, ich brak

2:57

realnego działania. Tak jak na obrazie

2:59

Matejki, tak i w weselu mamy zestawienie

3:01

zabawy z poważnym problemem narodowym. Z

3:03

jednej strony taniec i rozmowy, z

3:05

drugiej świadomość zagrożenia. Stańczyk

3:08

jest tym, który widzi więcej. Jest

3:10

samotny, bo jego świadomość wyprzedza

3:12

innych. Drugim możliwym kontekstem są

3:14

Dziady, część trzecia Adama Mickiewicza.

3:17

Konrad również doświadcza samotności.

3:19

Czuje odpowiedzialność za naród. Ma

3:22

poczucie misji. Próbuje wziąć na siebie

3:24

ciężar losu wspólnoty. Jednostka kontra

3:27

wspólnota, wrażliwość kontra obojętność.

3:30

Świadomość kontra ucieczka. To motywy,

3:33

które łączą obraz z literaturą

3:35

romantyczną. Można też sformułować

3:37

szerszą refleksję. Obraz Matejki

3:39

pokazuje mechanizm powtarzalny w

3:41

historii. Elity często ignorują

3:43

zagrożenie, dopóki nie staje się ono

3:44

nieodwracalne. Społeczeństwo potrafi

3:47

uciekać w rozrywkę, w pozory

3:48

normalności. w iluzje bezpieczeństwa.

3:51

Jednostka, która ostrzega często zostaje

3:53

sama. Jej samotność jest ceną za

3:56

dojrzałość. I teraz najważniejsze. Jeśli

3:58

na maturze zastosujesz tę strukturę:

4:00

opis, kontrast, symbolika, kontekst

4:03

historyczny, kontekst literacki, wniosek

4:06

ogólny, twoja odpowiedź będzie pełna,

4:08

spójna, logiczna, dojrzała. Zadanie

4:11

numer dwa przestanie być zagrożeniem.

4:13

Stanie się momentem, w którym

4:15

pokazujesz, że potrafisz patrzeć

4:16

głębiej. A właśnie za to przyznawane są

4:19

najwyższe oceny. Obraz nie jest pułapką,

4:22

jest szansą, bo jeśli potrafisz myśleć,

4:24

masz wszystko, czego potrzebujesz.

4:28

Yeah.

Interactive Summary

Ask follow-up questions or revisit key timestamps.

W tym filmie przedstawiono, jak analizować obrazy na maturze, wykorzystując jako przykład obraz "Stańczyk" Jana Matejki. Kluczowe jest zrozumienie, że obrazy, w przeciwieństwie do tekstów, nie poddają się łatwemu wykuciu na pamięć. Autor proponuje strukturę analizy: opis, kontrast, symbolika, kontekst historyczny, kontekst literacki i wniosek ogólny. Szczegółowo omówiono obraz Matejki, wskazując na kontrast między postacią błazna a tłem balu, symbolikę koloru czerwonego, znaczenie listu jako odniesienia do utraty Smoleńska oraz interpretację balu jako symbolu elit oderwanych od problemów państwa. Wskazano na paralelę z "Weselem" Wyspiańskiego i "Dziadami cz. III" Mickiewicza, podkreślając motyw samotności człowieka świadomego i odpowiedzialnego. Podkreślono, że taka analiza pozwala na zdobycie maksymalnej liczby punktów na maturze.