Teza postawiona w tytule odcinka nie

jest błacha. Od blisko trzech lat Rosja

dokonuje ślimaczych, ale jednak

konsekwentnych postępów na Ukrainie. Od

momentu objęcia przez Donalda Trumpa

fotela prezydenckiego w USA na

niekorzyść Kijowa zmienił się też układ

międzynarodowy, w którym umiarkowanie

sprzyjająca Ukrainie administracja

Bidena, zastąpiona została chaotyczną i

momentami jawnie wrogą Zełeńskiemu

kancelarią Donalda Trumpa. Równolegle

Rosjanie stale przezbrajali kolejne

ustawienia własnej gospodarki na tryb

wojenny, sukcesywnie angażując coraz to

większe siły witalne państwa federalnego

w wysiłek wojenny. Stąd też argumenty za

obroną tezy postawionej w tytule muszą

być równie tradycyjnie by dostrzec to co

najważniejsze należy rozszerzyć

perspektywę i spojrzeć na całość zlotu

ptaka. Masowe uderzenia dalekiego

zasięgu, łamiąca się gospodarka,

niezadowolone społeczeństwo i w końcu

zastygający front, w którym Ukraina

małymi kęsami odgryza się na jeźdźcy.

Istnieją przesłanki stojące za tym, że

wahadło tej wojny ponownie zmienia swoją

trajektorię. Zapraszam na raport lat 20.

Cześć, tu Hubert. Zwykle nie pokazuję

się wam na kanale, ale mam dzisiaj ku

temu dobry powód. Po raz pierwszy od

powstania GTBT stworzyliśmy kilka

własnych autorskich produktów. Koszulki,

bluzy oraz kubek. To nieduża limitowana

seria stworzona z myślą o osobach, które

oglądają nas od dłuższego czasu, lubią

nasze materiały i chciałyby mieć coś

związanego z kanałem. Część wzorów jest

klasyczna. Część jest wzorowana na

estetyce

legendarnych linii lotniczych Panam.

Ubrania powstały w lokalnej

podlubelskiej szwalni z dobrej jakości

materiałów. Seria jest limitowana i nie

planujemy jej wznawiać, także jeśli ktoś

chciałby być częścią pierwszego w

historii dropu GTBT, to zapraszam na

sklepgt gtbt.com.

Każde takie zamówienie realnie pomaga

nam utrzymywać kanał na wysokim poziomie

i pozostawać niezależnym. A i

zapomniałbym dodać, że nagrałem też

ostatnio długie, prawie na dwie godziny

Q&A. pierwsze w historii kanału, w

którym opowiadam trochę o kulisach

powstawania, o ludziach, którzy ten

projekt tworzą, o szczegółach

technicznych i innych rzech, które was

nurtowały. Także jeżeli ktoś miałby chęć

zobaczyć taki materiał, to zapraszam

również na kanał. A teraz przejdźmy do

odcinka.

Przejdziemy przez ten odcinek podążając

logiką przyczynowoskutkową, która

pozwoli nam zidentyfikować kluczowe

determinanty dla obecnego przebiegu tej

wojny.

Uderzenia dalekiego zasięgu. Wysunięta

pięść Ukrainy. Przypomnijmy sobie

pierwsze miesiące tej wojny. Heroiczna

obrona Kijowa i fiansko-rosyjskiego

oblężenia. Przejście z defensywy do

ofensywy i odbicie wielkich połaci

Charkowszczyzny i Hersońszczyzny.

Później przygotowania do ukraińskiej

ofensywy roku 2023,

a następnie bunt Prigorna. Ukraińcy byli

na fali i wiele wskazywało na to, że ta

wojna może szybko się skończyć. i być

może skończyłaby się, gdyby taka była

żelazna wola najważniejszego sojusznika

Ukrainy, Stanów Zjednoczonych Ameryki,

które miały wszystkie karty, aby przy

delikatnym pchnięciu dokończyć dzieła

zniszczenia. Amerykanie jednak obawiali

się spektakularnej klęski Federacji

Rosyjskiej, która mogła przeistoczyć to

nuklearne do niedawna mocarstwo w

bezkresny obszar chaosu i bezprawia. To

w oczach Waszyngtonu była gorsza

perspektywa, której nie usprawiedliwiało

potencjalne szybkie zwycięstwo Ukrainy.

Skąd taki wniosek? Przykładów jest całe

mnóstwo. Chociażby jawne zarządzanie

wojną, stopniowym cedzeniem pomocy

militarnej oraz zakresem nakładanych na

Rosję sankcji. Gdyby Ukraińcy od razu, w

marcu i w kwietniu 2022 roku zaczęli

dostawać to, co kropelkowo spływało do

nich w trakcie kolejnych trzech lat, a

Rosja od razu obłożona była nawet

obecnym stanem dalej niedoskonałych

sankcji, to najpóźniej w drugiej połowie

2023 roku byłoby już najpewniej po

sprawie. Paradoks polega na tym, że

nawet i bez tego mogłoby się udać.

Bowiem najbardziej jaskrawy przykład tej

polityki stanowił wyraźny zakaz

Waszyngtonu dla militarnego

wykorzystania przez Kijów największego

momentu politycznej słabości Rosji

podczas tej wojny, a nawet w ostatnich

dziesięcioleciach rebeli Prigorzyna.

Gdyby Ukraińcy mieli wówczas zielone

światło na zmasowane ataki, włączając w

to terytorium federacji, wówczas

rzeczywistość mogła być całkowicie inna.

Ukraińcy dostali czerwone światło.

Ukraińska kontrofensywa z wielu powodów

okazała się fiaskiem. Prigorzyn spadł z

wysokości 10000 m, a od tego momentu

stroną przeważającą stała się Federacja

Rosyjska. Te zdarzenia, jak i wiele

innych okazały się brutalną, lecz

konieczną lekcją dla kijowskich władz.

Szukajmy wsparcia, zabiegajmy o sprzęt i

funduszy, ale krytycznie ważne jest to,

by nasz los spoczywał w naszych rękach.

Nie zdawajmy się na łaskę pańską, która

na pstrym koniu jeździ i w momencie

próby może okazać się, że pan chce

zrealizować swoje własne, różne od

naszych interesy. Mogliby

retrospektywnie powiedzieć Ukraińcy.

Musieli oni zatem spojrzeć na planszę i

zastanowić się, okej, co musimy zrobić,

jeśli chcemy pokonać Rosję, pozbawić ją

środków do prowadzenia wojny. No dobrze,

a co zapewnia jej podstawę

funkcjonowania? przemysł eksportu

węglowodorów, gazu i przede wszystkim

ropy. Całościowo jego udział według

najbardziej kompleksowych analiz sięga

nawet 60% budżetu federacji. Ale co

możemy zrobić? Najłatwiejsze byłyby

sankcje i będziemy lobować za ich

zacieśnianiem, ale realnie nie mamy na

to większego wpływu. Co za tym możemy

zrobić? Spalić rafinerię. To oczywiście

fikcyjny dialog, ale dobrze oddaje tok

rozumowania ukraińskich decydentów.

Ukraina poprawnie zlokalizowała środek

ciężkości Federacji Rosyjskiej i

postanowiła uderzyć w ten czuły punkt.

Było to wielce rozbudowane

przedsięwzięcie, bo wymagało najpierw

określenia całej strategii dojścia od

konceptu do realizacji. Wymagało

zaprojektowania, stworzenia łańcuchów

logistycznych, a następnie postawienia

masowej produkcji dronów, krótkiego,

średniego i dalekiego zasięgu. Trwało to

latami, jednak w końcu Kijów doszedł do

poziomu pełnej operacyjności. Punktem

przełomowym była jesień 2025 roku, która

przyniosła pierwszą falę zmasowanych

ataków na rosyjskie rafinerie. Wówczas

skala ataków była tak duża, że momentami

procent wyłączenia z użytku rafinerii

wynosił 40% całościowego wolumenu.

Oczywiście Rosjanie w pocie czoła

starali się te wszystkie instalacje

naprawiać i dalej to robią. Jednakże

wówczas wydarzyło się coś krytycznie

istotnego. Ukraińcy przemienili rzekomy

największy atut Federacji Rosyjskiej w

jej największą słabość. To cytat z

września 2025 roku. Rosjanie nawet

posiadając większe zasoby obrony

przeciwlotniczej zwyczajnie nie są w

stanie zabezpieczyć wszystkich

kluczowych obiektów na terenie swojego

państwa. Tym bardziej, że niemal

wszystkie znajdują się w promieniu 1000

km, który Ukraińcy są w stanie okryć

swoim ogniem. Dlatego nawet jeśli Kijów

widzi, że punkt A jest teraz mocniej

obsadzony i atak przyniesie ograniczony

rezultat, to jest w stanie uderzyć w

punkty od B do Z, a Rosjanie będą zawsze

zaskoczeni. Rafinerie, przepompownie,

terminale, zakłady przemysłowe,

militarne, chemiczne, tankowce, bazy i

magazyny. Lista celów jest

nieograniczona włączając w to miasto

cara. Omówmy sobie to w konkrecie na

przykładzie ostatnich dni.

W nocy z 16 na 17 maja Ukraińcy

przeprowadzili największy zmasowany atak

dronowy na stolicę federacji Moskwę.

Rosyjski mon stwierdził, że w ciągu 24

godzin zestrzelono 1054 ukraińskie

drony. Ameroskwy Sergiej Sobianin mówił

o 81 dronach strąconych tylko przez

obronę powietrzną stolicy. Oczywiście

atak nie był wyizolowanym strzałem, ale

częścią większej trwającej miesiącami

kampanii uderzeń dalekiego zasięgu na

państwo rosyjskie. Ostatni raport

wyemitowaliśmy 24 kwietnia i od tego

miejsca teraz zacznijmy aktualizację

naszej listy. 25 kwietnia ukraiński

sztab potwierdził uderzenie w budynki na

terenie arsenału Kedrka należącego do

głównego zarządu

rakietowo-artyleryjskiego Rosji, czyli

Grau w obwodzie swierdowskim. Tego

samego dnia doszło również do jednego z

najbardziej spektakularnych uderzeń tego

okresu. Ukraińskie drony zaatakowały

lotnisko Szagol w obwodzie czelabińskim

około 1700 km od granicy Ukrainy. Według

ukraińskich źródeł uszkodzone zostały

między innymi samoloty SU57 i SU34. Trzy

dni później 28 kwietnia obserwowaliśmy

kolejne uderzenie w rafinerię Tuapse w

kraju krasnodarskim. Ten obieg w

ostatnich tygodniach wielokrotnie stawał

się celem ukraińskich ataków, a po

wcześniejszych uderzeniach już

wstrzymywano produkcję. 29 i 30 kwietnia

to z kolei ataki na infrastrukturę

naftową w Permie i Orsku. W pierwszym

przypadku chodziło o stację

przesyłowo-dypozytorską

Transnieftu pod Permem. Natomiast w

Orsku trafiono w rafinerię Orsk Nefteor

Syntees, jeden z większych rosyjskich

zakładów tego typu. 30 kwietnia uderzyno

także w zakład imienia Swierdłowa w

Dzierżyńsku. To jeden z największych

rosyjskich producentów materiałów

wybuchowych. Według komunikatu zakład

wyposaża między innymi amunicję

artyleryjską, lotniczo głowice

przeciwpancerne i bomby odłamkowące,

które Rosjanie później przerabiają na

bomby szybujące. Tego samego dnia

ukraińskie drony morskie uderzyły

również w rosyjskie jednostki

ochraniające rejon mostu Kerczyńskiego.

Według doniesień trafiony został między

innymi przeciwdywersyjny kuter projektu

21980

gracza Nok, a późniejsze raporty mówiły

o dziewięciu zabitych członkach załogi i

dwóch rannych. To ważne, bo pokazuje, że

Ukraina nie tylko uderza w

infrastrukturę lądową, ale

systematycznie narusza również rosyjską

kontrolę nad zapleczem morskim Krymu.

Kilka dni później nastąpiła kolejna

większa fala. 3 maja Reuters raportował

duży ukraiński atak na port Primorsk nad

Bałtykiem. To jeden z najważniejszych

rosyjskich terminali eksportu rąby.

Według ukraińskiej strony uszkodzenia

objęły infrastrukturę portowo-naftową, a

także jednostki pływające, w tym mały

rosyjski okręt rakietowy klasy Karakurt.

Równolegle zaatakowano także tankowce

floty cieni w porcie Noworosyjsk. W tym

miejscu warto zaznaczyć, że Ukraińcy

prowadzą także kampanię tak zwanych

średnich uderzeń na dystansie około 30

do 180 km za linią frontu. Celem są

radary, systemy obrony przeciwlotniczej,

łączność, magazyny, logistyka i duże

pojazdy. Reuters opisywał, że właśnie te

uderzenia mają coraz większe znaczenie,

bo rozbijają rosyjskie zaplecze

operacyjne i otwierają drogę dla ataków

głębszych na rafinerię, zakłady

przemysłowe i infrastrukturę wojskową.

Przykładowo 5 maja ISW raportowało o

uderzeniach między innymi w systemy

Pancir S1 w obwodzie briańskim, składy

paliw i magazyny materiałowo-techniczne

w okupowanym Dowrzańsku, magazyn

artylerii pod Nowoseliwką, logistykę w

Doniecku, magazyny dronów i amunicji

oraz radar casta 2E w obwodzie

zaporąskim. Warto o tym pamiętać. Za

dużymi medialnymi ciosami w duże zakłady

stoją dziesiątki czy nawet setki ataków

o mniejszej skali. Wróćmy do uderzeń

dalekiego zasięgu. W nocy z 4 na 5 maja

Ukraina uderzyła w rafinerię Kirishi w

obwodzie leningradzkim, jedną z

największych rafinerii w Rosji. Według

ukraińskich i zachodnich źródeł zakład

miał wstrzymać przerób po uszkodzeniu

części instalacji. Tego samego dnia

ukraińskie pociski Flamingo i drony

uderzyły w zakład w Narg w Czeboksarach.

To obiekt szczególnie ciekawy, bo jest

powiązany z rosyjskim kompleksem walki

radioelektronicznej i komponentami

używanymi między innymi w szahedach

iskanderach oraz modułach do bomb

kierowanych. W nocy z 6 na 7 maja doszło

z kolei do bardzo intrygującego ataku na

Morzu Kaspijskim. Ukraiński sztab

generalny ogłosił, że trafiono mały

okręt rakietowy projektu 22800 Karakurt

w rejonie bazy morskiej Kaspijsk w

Dagestanie. Co więcej, nie był to

jednorazowy incydent. W maju 2026 roku

na Kaspiu trafiono aż pięć rosyjskich

jednostek. W nocy z 6 na 7 maja

Karakurta. W nocy z 14 na 15 maja

kolejny mały okręt rakietowy i trałowiec

w bazie flotyli Kaspijskiej w Kaspińsku.

A w nocy z 16 na 17 maja okręt Straży

Granicznej FSB projektu 10410 Sietlak

koło Kaspijska. Wbrew pozorom może

kaspijskie, mimo że zamknięte

geograficznie, również jest istotnym

obszarem dla ukraińskiego teatru

wojennego. Kaspi jest bowiem bezpiecznym

tyłem dla ataków rakietowych, a

Karakurty to platformy odpalania

kalibrów na Ukrainę. Stąd też również

znajdują się wysoko na liście

potencjalnych celów NZU. Idźmy dalej. 8

maja SBU poinformowała, że jej centrum

Alfa ponownie uderzyło w rafinerię

permską i stację przesyłową pod Permem.

Trzeci raz w ciągu dwóch tygodni. Widać

tu charakterystyczną metodę. Ukraina

wraca do tych samych obiektów, próbując

nie tylko wywołać pożar, ale faktycznie

utrudnić lub zatrzymać ich pracę. W tym

samym okresie potwierdzono także

uderzenia w briańskie zakłady chemiczne

w Sielcu. To kolejny element rosyjskiego

kompleksu wojskowo-przemysłowego

powiązany z produkcją materiałów

wybuchowych. 13 maja ukraińskie drony

dosięgły zaś trzech ważnych obiektów

energetycznych. terminalu Taman Taman

Neft Gaz na wybrzeżu Morza Czarnego,

Rafinerii Jarosław Sławniewt oraz

Astrahańskiego Zakładu Przetwarzania

gazu Gazprom. W nocy z 14 na 15 maja

ukraińskie siły systemów bezzałogowych

przeprowadziły masowy rajd, w którym

według dowódcy tej formacji Roberta

Madziara Browdiego, wykonano 55 uderzeń

na 23 rosyjskie cele wojskowe. Wśród

najważniejszych trafień wymieniono

rzadki amfibijny samolot B200,

śmigłowiec morski K27, system OPL TOR

M2, system Pancr S1, a także statek z

amunicją w okupowanym Berdiańsku. W tej

samej nocy ukraińskie drony uderzyły

również w rafinerię Riazin, jedną z

największych w Rosji, o mocy przerobowej

około 17 milionów ton ropy rocznie. To

ważny obiekt, bo produkuje benzynę,

diesel i paliwo lotnicze, a więc paliwa

bezpośrednio istotne dla rosyjskiej

armii. 16 maja doszło do ataku na

niewinomysk azot w kraju stawropolskim.

To jeden z największych rosyjskich

producentów nawozów i chemikaliów, ale w

praktyce również obiekt dualuse, bo

amoniak i azotan amonu są wykorzystywane

w produkcji materiałów wybuchowych i

amunicji artyleryjskiej. Natomiast w

nocy tego dnia nastąpiła wspomniana

wcześniej wielka operacja moskiewska.

Według ukraińskiej strony trafiono

między innymi w moskiewską rafinerię

naftową, stację pomp Solneczno-Gorowska

i Wolodarska oraz zakład półprzewodników

Angstrem w Jelenogradzie. Angstrem jest

szczególnie ważny, bo według SBU

produkuje mikroelektronikę i komponenty

dla rosyjskiego kompleksu

wojskowo-przemysłowego.

Na Krymie uderzono również w lotnisko

Belbek, gdzie celem były elementy

rosyjskiej obrony powietrznej i

infrastruktury lotniskowej. Kolejne dni

to rafinerie Syzrań i Norsi oraz zakład

ponownie Niewinomyski Azot w kraju

staolskim. To wszystko wydarzyło się 20

maja. 22 maja to atak na terminal SES

Haris w Noworosyjsku oraz zakład Metafrx

Chemicals w kraju perymskim. Zaznaczmy,

że mapa widoczna na ekranie pokazuje

tylko główne uderzenia i na pewno jest

niepełna oraz że składają się na nią

ataki tylko z ostatniego miesiąca.

Strategiczny efekt jest taki, że od

początku tego roku Ukraina podwoiła

liczbę uderzeń na rosyjskie rafinerie.

Jak czytamy za agencją Reutersa, cytat:

"Ogółem od stycznia 35 instalacji

destylacji pierwotnej o łącznej

wydajności ponad 390 000 ton metrycznych

dziennie, czyli 2 850 000 baryłek

dziennie. Zostało wyłączonych z

eksploatacji z powodu uszkodzeń

spowodowanych przez drony lub związanych

z tym zakłóceń". Dla porównania w

okresie od stycznia do maja zeszłego

roku wyłączono 12 instalacji o łącznej

wydajności ponad 187 000 ton. No dobrze,

ale ktoś powie, że na Ukrainę spada

równie dużo, jeśli nie więcej środków

powietrznego napadu i będzie miał rację.

bowiem atak na Moskwę był niejako

odwetem za rosyjskie ataki na Kijów z

dni 131 maja, w którym zginęły co

najmniej 24 osoby. Tylko w dniach 13 i

14 maja Rosjanie użyli 1567

dronów i 56 rakiet różnych typów. W nocy

z 23 na 24 maja Rosjanie dokonali

kolejnego wielkiego ataku, tym razem z

użyciem między innymi rakiety Oresznik.

A mimo to błędem byłoby zrównywanie

pozycji obu stron. A kluczowa staje się

tutaj asymetria celów, motywów i

trajektoria trendów. Pierwszy argument

jest oczywisty. Rosja przystępowała do

tej wojny posiadając kolosalną przewagę

w każdej domenie. Sam fakt, że raz wojna

trwa 4ter lata, a dwa po tych czterech

latach ofiara jest w stanie dokonać

saturacyjnego ataku na Moskwę i dzień w

dzień bombardować całe państwo jest

całkowicie kompromitujący dla Kremla. Po

drugie, atak tysiąca dronów na Kijów i

atak tysiąca dronów na Moskwę nie może

być wyceniany tak samo. Ukraina jest

stroną walczącą o przetrwanie. Robi

wszystko, by nie dać się zniszczyć, by

tysiące poległych nie oddało swojego

życia na darmo. Rosja jest stroną

atakującą. Każdy taki atak ma skłonić

ofiarę do kapitulacji, ale alternatywa

dla ofiary, to jest poddanie się, jest

znacznie gorsza. Dlatego też rosyjskie

ataki mimo tragedii niewinnych ofiar nie

zmieniają drastycznie balansu wojny. W

przeciwieństwie do ataków ukraińskich,

których przez długie miesiące wojny nie

było wcale, a teraz nie dość, że się

pojawiły, to stają się nową szarą

codziennością. W końcu po trzecie

kampania dalekich uderzeń byłaby dla

Kremla łatwiejsza do wytłumaczenia,

gdyby dało się ją wprost powiązać z

aktywnością NATO. Oto cytat. Tępi

Ukraińcy jedynie naciskają guzik i leci.

A Rosję atakuje cały zachód. Fakty są

jednak inne. Ukraińcy sami

zaprojektowali, wyprodukowali i wysyłają

wszystkie te drony. Owszem, z pewnością

mogą liczyć na pomoc techniczną,

komponentową, geolokalizacyjną czy

finansową, choćby ze strony Unii. Jednak

nikt im nie odbierze tego sukcesu. A

zatem Ukraina zmieniła sytuację niemal

całkowitej rosyjskiej dominacji w

domenie ataków z powietrza, szczególnie

dalekiego zasięgu w niemalże uderzeniowy

parytet. To olbrzymi sukces. Wysunięta

pięść Ukrainy sięgnęła rosyjskiego

policzka i teraz wymierza mu regularne

ciosy. Żaden z nich pojedynczo nie jest

ciosem nokautującym. Jednak skumulowany

efekt coraz bardziej osłabia szczękę

rosyjskiego kolosa.

Dwa. Ekonomiczna zapaść. Przeniesienie

środka ciężkości wojny na zwykłych

Rosjan. Gospodarczych indykatorów za

tym, że jest źle jest całe mnóstwo. Sam

fakt, że ponad 40% budżetu federalnego

musi iść na wojnę, mówi sam za siebie.

Sam budżet też jest coraz trudniejszy do

modelowania, ponieważ jego główna

składowa wpływy z ropy sukcesywnie od pi

lat nurkuje, podążając za spadającą ceną

ropy, utrudnieniami sankcyjnymi oraz od

kilku miesięcy za, cytat ukraińskimi

sankcjami uderzeniowymi. W efekcie

deficyt krajowy za pierwsze cztery

miesiące tego roku zdążył już

przekroczyć roczny cel o 50%. Oczywiście

wojna z Iranem spadła Kremlowi jak manna

z nieba i zapewnia nieoczekiwany wzrost

wpływów. Według Reutersa wpływy za maj z

tego tytułu mają być wyższe o blisko 40%

rok do roku. To sporo, ale po pierwsze

za pierwsze ctery miesiące wpływy te

dalej są niższe o 1/3 rok do roku. I po

drugie, tak jak mówiliśmy w poprzednich

odcinkach, by ten efekt zasługiwał na

miano strukturalnego. Ceny ropy

musiałyby się utrzymywać na wysokim

pułapie przez rok albo i dłużej. Póki co

Moskwa ku swojej uciesze otrzymała

kolejne, trzecie już miesięczne

wyłączenie spod amerykańskich sankcji.

Strukturalna zapaść ekonomiczna widoczna

jest jednak dzisiaj w każdym obszarze

funkcjonowania państwa. Trendy te na

bieżąco śledzi Jewgien i Strebin.

Spójrzmy teraz na kilka przygotowanych

przez niego wykresów bazujących na

oficjalnych danych rosyjskiego

ministerstwa finansów. Pierwszy wykres

przedstawia wolumen rosyjskich obligacji

federalnych OFZ w obiegu. Innymi słowy,

dług zaciągany przez rosyjski rząd na

rynku krajowym w Rublach. Jego skokowy

wzrost rozpoczął się w 2023 roku. Dla

porównania tu możemy zaobserwować tempo

przyrostu w kolejnych latach. Każdy

kolejny rok oznacza przyspieszenie

emisji. Rosjanie widząc trudną sytuację

gospodarczą zaczynają bardziej ufać

swojej skarpecie niż bankom. Na tym

wykresie widzimy tempo wypłaty środków z

rosyjskich banków przez Rosjan. 2024

skończył się na plusie. 25 to 800

miliardów rubli na minusie. W 26 wypłaty

przekroczyły ten próg już w maju.

Jednocześnie banki zmuszone są

utrzymywać płynność pożyczając gotówkę

od banku centralnego przez tak zwane

repo. Co widzimy tutaj? Generalnie

chodzi o to, że Rosja emituje coraz

więcej obligacji, żeby finansować

deficyt i wojnę. Banki kupują te

obligacje, więc zmieniają płynne ruble

na papiery skarbowe. Potem jednak

brakuje im gotówki, więc zastawiają te

same obligacje w banku Rosji i biorą rą.

Ale gdy system się nie spina, banki

zaczynają mieć dziurę płynnościową. Przy

wysokich stopach procentowych, obecnie

14,5%

odzwierciedlającą realną inflację,

kredyt jest drogi. Firmy i gospodarstwa

mają coraz większy problem z rolowaniem

długu, a banki ostrożniej pożyczają

sobie nawzajem. Wtedy bank Rosji musi

być hurtowym dawcą płynności. To jest

niebezpieczne, bo taki mechanizm zamyka

gospodarkę w pętli wojennego

finansowania. Państwo pożycza coraz

więcej. Banki kupują dług państwa, przez

co tracą płynność, a potem bank

centralny musi im tę płynność

dostarczać. Formalnie system działa, ale

działa coraz bardziej dlatego, że jeden

państwowy zapis księgowy jest zamieniany

w kolejny. Bankom nie opłaca się

pożyczać konsumentom, skoro mają wysoko

oprocentowane obligacje. To zmniejsza

popyt, inwestycje, miejsca pracy i tak

dalej. Po drugie, rośnie koszt obsługi

długu, bardzo drogiego długu. Dla

porównania stopa w Polsce to obecnie

3,75%.

Banki uzależniają się od państwa, a w

praktyce system bankowy zaczyna

przypominać zamknięty obieg Ministerstwa

Finansów. Problemy budżetowe, kryzys

sektora bankowego oraz dostosowanie

wszystkiego pod wojnę naturalnie kładzie

się cieniem na całej gospodarce państwa

moskiewskiego. Oprócz wspomnianego

deficytu, który jest największy od 1996

roku, rosyjska gospodarka po raz

pierwszy od trzech lat zanotowała

kwartalny spadek PKB o 3%. 12 maja

wicepremier Aleksander Nowak ogłosił

obniżenie prognozy wzrostu PKB na cały

ten rok z 1,3%

do 0,4.

Władze same przyznają, że kraj jest w

stak Francji. To między innymi dlatego,

że zyski rosyjskich firm w styczniu i

lutym tego roku spadły aż o 33% rok do

roku, a to generuje wzrost

niewypłacalności firm wobec fiskusa i

kontrahentów. Skala niewypłacalności

sięga 100 miliardów dolarów. Jest

najwyższa od kryzysu roku 2008. Rosyjska

gospodarka zaczyna przypominać łańcuch

firm, które formalnie działają, ale

realnie coraz częściej wiszą sobie

nawzajem pieniądze. Jedna firma nie

płaci drugiej, druga trzeciej, a trzecia

fiskusowi. Widać to dobrze na

konkretnych sektorach. Zapaści doznaje

sektor budowlany notując spadki 30% rok

do roku. A to dlatego, że sprzedaż

mieszkań notuje podobne spadki. Sektor

węglowy. Straty netto rosyjskich

kompanii węglowych wzrosły pięciokrotnie

rok do roku do poziomu 300 milionów

dolarów. Udział nierentownych spółek

sięgnął 61% wobec 53% rok wcześniej. 62

przedsiębiorstwa są na minusie, z czego

20 już zatrzymało wydobycie. W

metalurgii zysk sever stali spadł

370okrotnie,

praktycznie do zera. Jeszcze gorzej

przędzie NLMK, największy producent

stali w Rosji, który zaraportował za

pierwszy kwartał stratę netto blisko 6

miliardów rubli, prawie pięć razy więcej

niż rok wcześniej. W segmencie

motoryzacyjnym sprzedaż Avto, producenta

Łady spadła o ponad 60%. Dyrektor

sprzedaży ATOZ Dmitri Kostromin

powiedział cytat: "Moim zdaniem są to

prawdopodobnie najgorsze styczeń i luty

w ostatnich 20 latach." Statystyk.

Producent ciężarówek Kamas raportuje

podobne wyniki. Ogólnie sprzedaż nowych

aut osobowych w Rosji spadła w zeszłym

roku o blisko 16% po dwóch latach

odbicia. Dobrym barometrem mobilności

całej gospodarki jest kolej. Pokazuje

realny ruch węgla, stali, ropy,

materiałów budowlanych. Tymczasem

Reuters podał, że w lutym tego roku

przewozy kolejowe spadły o 3% rok do

roku, a w całym zeszłym roku wolumen

ładunków spadł o blisko 6% do

najniższego poziomu od 16 lat. Spadki

dotknęły między innymi węgiel,

metalurgię, budownictwo i sektor

naftowy. I znowu ktoś oskarży nas o

cherry picking, bo takie zestawienie

moglibyśmy również skompilować o

Ukrainie. Owszem, ale ponownie Ukraina

broni się przed śmiercią. Więc jej

trudna sytuacja gospodarcza jest równie

zaskakująca co śnieg w zimie.

społeczeństwo to akceptuje, bo nie ma

wyboru. Po drugie i być może ważniejsze,

strona ekonomiczna póki co nie stanowi

środka ciężkości wrażliwości wojennej

Ukrainy. A to dlatego, że ekonomicznie

Ukraina polega na własnej gospodarce

wojennej oraz na pomocy Unii

Europejskiej i państw sojuszniczych. To

dalej trudna sytuacja, ale daje

ekonomiczny buforijowi

zarządzić krajowym budżetem. Dla Unii,

mimo że ta geopolitycznie pozostaje

miałka, ta forma pomocy stanowi wygodne

rozwiązanie. Efektem są wiadomości takie

jak te o pożyczce wysokości bagatela 90

miliardów euro. To całkiem sporo, mimo

że dla Unii w skali jej całościowej

gospodarki są to orzeszki, konkretnie

pół% jednorocznego PKB Unii. A

pamiętajmy również o wsparciu krajów

takich jak Norwegia, Australia, Japonia

czy Kanada. Póki jest wola Zachodu do

utrzymywania Ukrainy, ekonomia nie

będzie stanowiła czynnika, który Kijów

pogrąży. Natomiast Moskwę może.

Moglibyśmy iść tak dalej, punkt po

punkcie. Gospodarka to system naczyń

połączonych i gdy jej tryby zaczynają

się zacinać, efekty rozlewają się we

wszystkie zakamarki funkcjonowania

państwa. A jeśli załamuje się

gospodarka, to nie tylko coraz trudniej

jest ci sfinansować wojnę, ale irytujesz

również tych, od których twoja władza

zależy, zwykłych Rosjan.

Społeczny marazm. Apatyczne

społeczeństwo znużone płaceniem za wojnę

o nic.

Część osób łudziła się, że to właśnie

rosyjskie społeczeństwo będzie tym

czynnikiem, który zatrzyma rosyjską

inwazję na Ukrainę jeszcze w 2022 roku.

I mimo pewnej ruchawki protestów na

ulicach grupy odważnych osób, Ruch nie

osiągnął masy krytycznej, a władze łatwo

ustawiły wszystkich do pionu. Natomiast

całe społeczeństwo przeszło w stan

domyślny. Apati. A co my możemy? A wina

leży po obu stronach? A po co na to się

rozszerzało? A zachód też bombardował.

tradycyjne formułki, które zna każdy z

nas. I owszem, o ile z perspektywy czasu

zryw wydawał się złudnym marzeniem, tak

nie można nie doceniać wagi przenoszenia

ciężaru wojny na terytorium Rosji.

Zarówno w wymiarze fizycznym, bomb i

dronów spadających na rosyjskie miasta i

zakłady, które zaczynają na wschód

transferować rzeczywistość, którą

Ukraińcy znają od lat, ale także w

wymiarze ekonomicznym. Rosja nigdy nie

stanowiła Eldorado. Życie tam,

szczególnie poza Moskwą, jest trudne.

Jednak do niedawna kontrakt społeczny

wydawał się stabilny i ludzie

akceptowali warunki przedstawione przez

władzę. Jednak Kreml sukcesywnie od

wielu miesięcy ten kontrakt zmienia,

obciążając ludzi kosztami wojny.

Oczywiście przyjmowanie takiego rachunku

jest kwestią indywidualną i zależy od

stopnia indoktrynacji czy poglądów

politycznych danej jednostki. Jednak

trend jest jednoznacznie negatywny. Co

zresztą pokazują publicznie dostępne

badania. Instytut FIOM w kwietniu

odnotował wśród Rosjan największy od

8śmiu lat wzrost niezadowolenia z

polityki wewnętrznej, zagranicznej i

gospodarczej Putina. Niespełnione

nadzieje na zakończenie wojny, blokady

internetowe oraz pogarszająca się

sytuacja gospodarcza wywołały w

rosyjskim społeczeństwie największy od

ośmiu lat wzrost niezadowolenia z

polityki rządu. Według wom odsetek

obywateli, którzy są ogólnie

niezadowoleni z polityki wewnętrznej

kraju osiągnął pod koniec kwietnia 36%

co stanowi najwyższy poziom od grudnia

2021 roku. Po raz pierwszy od początku

wojny liczba obywateli, którzy są

ogólnie niezadowoleni z polityki

wewnętrznej 36%, przewyższyła liczbę

osób ogólnie zadowolonych, 33%. W

rosyjskim społeczeństwie narasta

zmęczenie społeczne związane z wojną,

potęgowane przez niepewność co do

przyszłości. Zauważa socjolog Olek

Żurawlew. Oczywiście sprawa z rosyjskim

społeczeństwem jest trochę jak z tym

słynnym memem. Nie boli go to nasz

najtwardszy elektorat. Rosjanie dla

imperializmu swojego kraju są w stanie

znieść wiele. Ale czy wszystko?

Moglibyśmy po drodze zrobić jeszcze

kilka przystanków, w tym między innymi

nieuniknioną i postępującą wasalizację

Rosji przez Chiny, która została de

facto podkreślona podczas niedawnego

szczytu. Czy nieuniknioną zapaść

rosyjskiego modus operandii opartego na

paliwach kopalnych wraz z przechodzeniem

ludzkiej cywilizacji na odnawialne

źródła energii z naciskiem na słońce,

samochody elektryczne czy baterie.

Skupmy się jednak na naszym tu i teraz,

bowiem finalny efekt wymienionych

dotychczas czynników widzimy na planszy

najistotniejszej, froncie wojennym.

Front ostatecznym weryfikatorem.

Kampania północna wspomniana na początku

tego odcinka była punktem przełomowym

pierwszego etapu wojny. Marek Kozubel na

łamach książki Kijów Czernichów Sumy

2022 Klęska rosyjskiego blitzkigu.

Cytuję w tym miejscu byłego szefa CIA

Billa Bernsa, który mówił cytat: "Czysta

niekompetencja rosyjskiej operacji

wojskowej stała się jasna. Dowódcy

jednostek tak naprawdę nie rozumieli

jakie są ich cele. Kozubel dodaje też,

że zdaniem Joshua Rownera mieliśmy do

czynienia z nieudolnością Putina jako

stratega. Według niego w ostatnich

dekadach rosyjski tyran dopuścił się

szeregu błędów. Co istotne, nie uczył

się na nich i nie wyciągał potrzebnych

wniosków. Swoją drogą książkę Kijów

Czernichów Sumy 2022 autorstwa Marka

Kozubela serdecznie polecam. Tę książkę

jak i inne tytuły wydawnictwa nabędziesz

przez link w opisie z 35% rabatem po

użyciu kodu GTBT. Jednakże jak sam autor

wspomina cytat, Ukraińcy musieli jednak

stale przełamywać kolejne sztuczne

bariery formowane przez niezdecydowanych

europejskich i amerykańskich partnerów,

którzy często szukali byle pretekstu, by

wsparcie ograniczyć lub nie przekazywać

pewnych rodzajów uzbrojenia. I właśnie

między innymi dlatego przez większość

okresu od załamania ukraińskiej

kontrofensywy w 2023 roku mapa wojny

niemal nieprzerwanie pracowała na

korzyść Rosji. Kreml niemal miesiąc w

miesiąc odnotowywał dodatni bilans

terytorialny. Czerwony kolor posuwał się

powoli, ale konsekwentnie. Od momentu

niepowodzenia drugiej ukraińskiej

kontrofensywy Kreml mozolnie szedł do

przodu, momentami osiągając znaczące

przyrosty, choćby w momencie ofensywy

harkowskiej czy naporu drugiej połowy

zeszłego roku. Padały Wuchłedar, Poksk,

Julia i Pole. Choć zyski były względnie

powolne, sam trend był dla Kijowa mocno

niepokojący. Postępy Rosjan robiły się

coraz bardziej zauważalne, a przewaga

skali ludzkiej, przemysłowej czy

ekonomicznej rysowała coraz gorsze

perspektywy przed Kijowem. Tymczasem rok

2026 przyniósł dość raptowne zatrzymanie

tego trendu, co widzimy na tym wykresie

The Economist bazującym na danych ISW.

Do grudnia 2025 roku Rosja zdobyła Hulia

i pole. Węzeł logistyczny 80 km na

wschód od Wielkiego Zaporoża. Z

południowym frontem w dużej mierze

pozbawionym lasów lub fortyfikacji

miejskich droga w kierunku Zaporoża

wydawała się otwarta. W efekcie 29

grudnia zeszłego roku rosyjskie

dowództwo ogłosiło plany połączenia osi

Oriiv i Hulia Pole, aby ruszyć na

twierdzę Zaporoża. Jednak początek roku

przyniósł zmianę trajektorii. Wahadło

zaczęło się odwracać pod koniec stycznia

tego roku, kiedy Ukraina ruszyła z

kontratakami na osiandriwki i

Juliajpola. Nie była to wielka ofensywa

w stylu Charkowa 2022 roku. Raczej seria

zaplanowanych punktowych operacji, w

których ukraińskie oddziały zaczęły

odcinać wysunięte rosyjskie kliny,

czyścić szare strefy i odbijać kolejne

miejscowości. Operacja zbiegła się w

czasie z ograniczeniem rosyjskiego

dostępu do Starlinka na Ukrainie, co

według części analiz miało pogorszyć

rosyjską łączność i świadomość

sytuacyjną. Kijów miał też przesunąć na

południe bardziej doświadczone formacje

szturmowe, by wzmocnić oś J H J Huliaj

pole oexandrifka. Spójrzmy na liczby za

pierwsze cztery miesiące tego roku.

Styczeń był jeszcze okresem rosyjskiego

pchnięcia, które siłą inercji przełożyło

się na około 319 km² zysku terenowego

Moskwy. W lutym Rosja nadal była stroną

dominującą, ale jej bilans spadł do

około 123 km². W marcu front praktycznie

zamarł, a rosyjskie zyski stopniały do

zaledwie 23 km kw. Kwiecień był

natomiast miesiącem odwrócenia trendu.

Rosja straciła netto około 116 km²

kontrolowanego terytorium. Wygląda na

to, że w maju ten trend zostanie

podtrzymany i Ukraińcy znowu odzyskają

około 100 km kw terytorium. W całym

zeszłym roku Rosjanie zyskiwali średnio

około 10 km² dziennie. W pierwszych

czterech miesiącach tego roku ta średnia

spadła do niespełna 3 km kw. A jeśli

wyłączymy styczeń, ostatni miesiąc

rosyjskiej inercji, front jest

zasadniczo martwy. Od lutego do kwietnia

Rosja zyskała netto zaledwie około 30

km², czyli 0,34

km² dziennie. Jak to interpretować?

Ukraińskie kontrataki nie były duże, ale

systemowe. Co więcej, były prowadzone

według nowego modelu. Reuters

charakteryzował go jako model, w którym

drony są ściśle zintegrowane z piechotą

i grupami szturmowymi. W efekcie

Ukraińcy szybciej wykrywają rosyjskie

pozycje, niszczą małe grupy, izolują

wysunięte punkty, a następnie wchodzą

piechotą, by fizycznie odzyskać teren.

Znaczenie miała także utrata części

rosyjskich możliwości komunikacyjnych,

tym problemy z dostępem do Starlinka,

który zasilał działania dronowe i

łączność na niższych szczeblach, a nawet

zablokowanie przez Kreml dostępu do

komunikatora Telegram. Telegram przez

lata był dla rosyjskiego aparatu

wojskowego, mil blogerów i oddziałów

frontowych jednym z podstawowych

narzędzi nieformalnej komunikacji. Gdy

państwo zaczęło go coraz mocniej

ograniczać i kontrolować, rosyjski

system wymiany informacji mógł stać się

wolniejszy i mniej elastyczny. Do tego

dochodzą konsekwentne ukraińskie ataki

na bezpośrednie rosyjskie zaplecze,

magazyny, radary, systemy obrony

powietrznej, punkty łączności oraz

uderzenia dalekiego zasięgu w głębokie

źródła rosyjskiej siły, rafinerie,

zakłady chemiczne, przemysł zbrojeniowy

i infrastrukturę logistyczną. Jednym

słowem efekty punktu pierwszego z naszej

listy. A nie wspomnieliśmy w dodatku o

narastającej kampanii odcinania Krymu.

Most Kerczeński jest systematycznie

wyłączany z ruchu. Krym regularnie

ostrzeliwany. A ostatnio wybuchł tam

kryzys paliwowy, który wymagał

reglamentacji paliwa. Jak mawiał klasyk,

wojna to system, a Ukraińcy skrupulatnie

próbują trafać w każde potencjalnie

wąskie gardło tego systemu. Kiedy te

czynniki zaczynają się nakładać, drony,

piechota, problemy z łącznością,

uderzenia krótkiego, średniego i

dalekiego zasięgu, sabotaż logistyczny,

presja na przemysł i gospodarkę, to

efekt zaczyna być widoczny również na

najbardziej czytelnej warstwie tej

wojny. Na mapie Ukraina wyhamowała

rosyjski nabór. Pas fortec, czyli

Słowiańsk, Kramatorsk, Konstantynówka i

Druszkiwka wciąż się trzyma mimo

zintensyfikowanych rosyjskich szturmów.

Na północnym Donbasie w rejonie Łyman,

Słowiańsk i Dibrowa widać z kolei

lokalną ukraińską aktywność ofensywną.

Ukraińcy punktowo cofali rosyjskie grupy

w rejonach leśnych i przydrożnych,

szczególnie tam, gdzie Rosjanie

próbowali infiltracji. To oczywiście nie

jest wielka rekonkwista, ale też nikt

takiej nie oczekuje. Ważniejsze jest

przełamanie negatywnych trendów i

swoisty powrót do wojny na własnych

zasadach, na sile opartej o własne

zasoby wspartej przez europejską

gospodarkę. No dobrze, ale co nam to

mówi? Wszystko sprowadza się do

interpretacji trendów, ale nikt nie

posiada kryształowej kuli. Natomiast

powstaje w tym momencie pytanie, na kogo

rzecz czas w tym momencie rzeczywiście

pracuje? Dla kogo obecne trendy są

bardziej dotkliwe i zabójcze? Jeśli by

postawić to pytanie jeszcze 6 miesięcy

temu, odpowiedź byłaby jasna. To Ukraina

potrzebowałaby zatrzymać tę wojnę

natychmiast. Ale teraz nie chodzi o to,

że Kijów nie chce, by ta wojna się

skończyła. Taki jest przecież cel

obrony. Ale kluczowe są warunki, na

jakich miałoby się to skończyć. Czy

przyjęcie oddania obecnie okupowanych

terytoriów Rosji, zniesienie z Kremla

sankcji, zgoda na ograniczenie

ukraińskich sił zbrojnych, czy

akceptacja wszystkich tych warunków,

które przecież były bardzo realne

podczas rozmów pokojowych sprzed roku,

byłaby w tym momencie dla Ukrainy

koniecznością. Odpowiedź na to pytanie

może z każdym dniem postępu tychże

trendów przychylać Kijów do odpowiedzi

nie, bo przecież akceptacja pokoju na

niekorzystnych warunkach może tylko

stanowić gest wyciągniętej dłoni do

zmęczonego przeciwnika. Jednocześnie

Ukraina pozostając w wojennym ciągu,

nagle musiałaby się odnaleźć sytuacji, w

której nic nie jest rozstrzygnięte.

Miecz Damoklesa dalej nad nią wisi, a

jej masowa odbudowa i przyciąganie

zagranicznych inwestorów pozostawałaby

wątpliwa. Mówiąc wprost, gdyby dziś

Putin zgodził się na pokój, Kijów mógłby

poczuć pokusę odmowy. Choć nie oszukujmy

się, dalej mógłby być do tego pokoju

zmuszony, choćby groźbą całkowitego

zniesienia sankcji z Rosji przez USA,

bardziej prawdopodobne lub zatrzymaniem

wsparcia unijnego, mniej prawdopodobne.

Samym sukcesem jest jednak odwrócenie

trendu i zastanawianie się nad faktem,

której stronie pokój za wszelką cenę

jest bardziej potrzebny. Ponadto realny

układ sił mógłby i powinien oznaczać

lepsze warunki dla Kijowa. Na przykład

wysokie reparacje wojenne jako

niezbywalny warunek pokoju. Symbolem

obecnej sytuacji była ostatnia parada

zwycięstwa, którą rokrocznie z pompą i

przepychem Kreml organizuje w Moskwie.

Zwyczajowo był to pokaz siły militarnej

Federacji Rosyjskiej. Potężne systemy

rakiet balistycznych, tysiące sztuk

sprzętu wojskowego, lotnictwo i obrona

przeciwlotnicza. Wraz z trwaniem wojny

kolejne edycje wyglądały coraz

skromniej. Ratowano się wyciąganiem z

magazynów czołgów pasujących do

rekonstrukcji historycznej. W tym roku

sprzętów nie było żadnych. Puszczono

jedynie film na Telebimie. Zresztą po

paradzie Putin dość niespodziewanie

powiedział, że wojna na Ukrainie zbliża

się do końca. Oczywiście moskiewski car

słynie dość luźnego podejścia do

mówienia prawdy, jednak tutaj być może

faktycznie przemycił ziarenko prawdy.

Nie jest wykluczone, że Moskwa w rzeczy

samej utwierdza się w przekonaniu, że

kontynuacja tej wojny coraz bardziej

Moskwie ciąży. Pytanie jednak, czy

Ukraina oraz Zachód odda Moskwie ten

pokój bezkarnie. Obecne trendy

zwiastują, że niekoniecznie tak być

musi, a wojna na naszej wschodniej

rubieży jeszcze nie raz nas zaskoczy.

Partnerami kanału są XTB, aplikacja

inwestycyjna, Infact, faktury,

księgowość i XF w jednej aplikacji KFD,

polski producent suplementów diety i

żywności funkcjonalnej. Oponeo.pl. Zmień

opony na lepsze w 24 godziny.

Dziękujemy także naszym patronom,

których wsparcie umożliwia nam

tłumaczenie treści na wiele języków.

Niezmiennie również zachęcam do

wspierania akcji Paczki dla Ukrainy.