Witajcie na odwróconej lekcji jeśli

jesteście w pierwszej klasie liceum i

chcecie zrozumieć biologię na poziomie

podstawowym to trafiliście w dobre

miejsce zaczynamy Witajcie

dziś zanurzymy się w świat komórek

eukariotycznych jednostek z których

zbudowane są rośliny zwierzęta i grzyby

dowiemy się jaka jest budowa takiej

komórki eukariotycznej jakie pełni

funkcje i dlaczego jej elementy są takie

kluczowe dla istnienia życia Zacznijmy

od

budowy komórki eukariotyczne są znacznie

bardziej złożone niż prokariotyczne tym

co je wyróżnia jest fakt że ich materiał

genetyczny a więc DNA znajduje się w

wyodrębnionym jądrze komórkowym To jądro

to centrum dowodzenia komórki ale o tym

za chwilę na początek zajrzyjmy do

wnętrza komórki eukariotycznej i

Sprawdźmy Jakie struktury możemy tam

rozpoznać będzie to szó

gdy przyjdzie analizować preparaty

mikroskopowe fotografie czy schematy

najpierw wyjaśnijmy różnic między

cytoplazmą A cytozolem bo te terminy

będą się tam pojawiać cytoplazma to całe

wnętrze komórki ta zawartość którą

otacza błona komórkowa a więc obejmuje

organelle jak i tą galaretkę w której

one są zanurzone czyli cytozol właśnie

czyli ten cytozol to płynny składnik

cytoplazmy w którym zanurzone są tead

w cytozolu Zachodzi bardzo dużo ważnych

procesów

chemicznych No dobra elementy komórki

błona komórkowa oczywiście otacza

komórkę oddzielając ją od środowiska

zewnętrznego jej rolą jest kontrolowanie

tego co wchodzi do komórki i co z niej

wychodzi błona komórkowa jest

półprzepuszczalna Co oznacza że pozwala

na swobodny transport niektórych

cząsteczek niektórych substancji ale

oczywiście nie

wszystkich ocyl już wspomnieliśmy to

wszystko co znajduje się wewnątrz

komórki łącznie z organellami i

cytozolem z wyjątkiem jądra komórkowego

on jest niejako wyróżnione to to jądro z

cytoplazmy ale to już jest drobiazg to w

cytoplazmie odbywa się większość reakcji

chemicznych niezbędnych dla życia

komórki jądro komórkowe najważniejsze

organellum w którym przechowywane jest

DNA więc materiał genetyczny jądro

kontroluje wszystkie procesy zachodzące

w komórce szczególnie syntezę białek Co

oznacza że reguluje większość aktywności

komórk jądro to centrum dowodzenia

komórki jest zazwyczaj dobrze widoczne

jako największa struktura w komórce

często w centrum w jego wnętrzu można

dostrzec ciemniejsze obszary takie jak

jąderko Gdzie są produkowane

rybosomy dalej mitochondria elektrownie

komórkowe ich głównym zadaniem jest

uwalnianie energii w postaci

ATP którą to energię komórka

wykorzystuje właściwie do wszystkich

procesów życiowych mit mają własne DNA i

mogą się dzielić co jest rzadką cechą

wśród organelli w komórkach które

potrzebują dużo energii na przykład w

komórkach mięśniowych znajdziemy dużo

więcej

mitochondriów mają owalny kształt mogą

być widoczne Jako małe ziarenka rozsiane

po cytoplazmie Dzięki specjalnym barwnik

można zobaczyć ich wewnętrzne struktury

takie charakterystyczne grzebienie to

właśnie na nich zachodzi produkcja ATP

rybosomy są małe ale bardzo ważne odpowi

dają za syntezę białek możemy porównać

je do fabryk w których właśnie te białka

powstają a powstają Na podstawie

informacji zawartych w DNA rybosomy mogą

być swobodnie unoszone w cytozolu lub

związane z siateczką śródplazmatyczną

tworząc tak zwaną szorstką siateczkę

śródplazmatyczną są bardzo małe i trudne

dostrzeżenia w zwykłym mikroskopie ale

można je zobaczyć jako kropki na

powierzchni wspomnianej szorstkiej

siateczki aparat Golgiego to sortownia i

wysyłkowe komórki to tam będą

modyfikowane pakowane i wysyłane dalej

białka a także lipidy wytwarzane w

siateczce śródplazmatycznej aparat

Golgiego składa się z wielu

spłaszczonych pęcherzyków gdzie

przetwarzane są wspomniane cząsteczki

zanim trafią w swoje ostateczne miejsca

aparat Golgiego przypomina stos

spłaszczonych woreczków lub dysków i w

preparatach mikroskopowych jest widoczny

dosyć blisko jądra ponieważ tam odbywa

się transport białek

A co z przystosowaniami różnych bardzo

charakterystycznych komórek do pełnienia

określonych funkcji No są takie komórki

w organizmach eukariotycznych które są

wyspecjalizowane do bardzo konkretnych

zadań i wpływa to na ich budowę i

działanie Oto kilka przykładów neuron

komórka nerwowa wyspecjalizowana do

przewodzenia impulsów elektrycznych

długie wypustki zwane dendrytami jaks

sonami które umożliwiają przesyłanie

sygnałów na duże odległości dzięki temu

neurony mogą

różnych części ciała i przekazywać

informac erytrocyty czerwone krwinki

transportują tlen w organizmie są

pozbawione jądra co zwiększa ich

elastyczność i powierzchnię dla wiązania

tlenu z hemoglobiną dzięki temu mogą

łatwo przemieszczać się w naczyniach

krwionośnych i dostarczać tlen wszędzie

gdzie go potrzeba plemniki kolejne

wyspecjalizowane tym razem komórki

rozrodcze wydłużony kształt specjalne

struktury umożliwiające poruszanie się

czyli Wici mają też akrosom który

ułatwia wniknięcie do komórki jajowej

podczas zapłodnienia włókna

mięśniowe zdolność kurczenia się dzięki

obecności filamentów czy takich takich

włókienek aktyny i miozyny włókna

mięśniowe są długie i wielojądrzaste

pozwala im generować sporo siły No i

wykonywać ruch pręciki to Komórki

receptorowe w siatkówce oka

wyspecjalizowane do wykrywania światła

dzięki obecności pigmentu rodopsyny

pręciki reagują na niskie natężenie

światła co pozwala widzieć w słabym

oświetleniu choć mało precyzyjnie tu

bardziej mówimy o widzeniu konturów i

ruchu porównajmy sobie jeszcze komórkę

roślinną zwierzęcą i

grzybową komórka roślinna wyposażona w

dodatkowe struktury takie jak ściana

komórkowa która nadaje sztywność i

chroni przed uszkodzeniami mechanicznymi

rośliny mają również chloroplasty które

przeprowadzają fotosyntezę a więc proces

odżywiania na taki roślinny sposób w

wyjące promienie słoneczne kolejna

charakterystyczna cecha roślinnej to

wodniczka Centralna taka duża wypełniona

płynem struktura która reguluje

gospodarkę wodną komórki i magazynuje

substancje komórka zwierzęca nie ma

ściany komórkowej ani chloroplastów i to

odróżnia ją od tej roślinnej ale na

przykład komórki zwierzęce mają lizosomy

jeśli chodzi o komórkę grzybową to

troszkę ona łączy te światy roślinne i

zwierzęcy A to dlatego że na przykład ma

ścianę komórkową podobnie jak komórka

roślinna Ale z czegoś innego bo z

chityny komórka roślinna była zbudowana

z celulozy z drugiej strony podobnie jak

komórka zwierzęca nie ma tej jednej

centralnej wakuoli czy wodniczki a

raczej mniejsze pęcherzyki No i komórka

Grzybowa również nie posiada

chloroplastów bo przecież grzyby są

cudzożywne podsumujmy

komórka nazywana jest Podstawową

jednostką materii ożywionej ponieważ

jest najmniejszą strukturą która posiada

wszystkie cechy charakterystyczne dla

życia oznacza to że Każdy organizm od

najprostszych jednokomórkowy takich jak

bakterie po złożone wielokomórkowce Jak

rośliny czy zwierzęta jest zbudowany z

tego samego materiału a więc z takich

cegiełek czyli komórek a więc każda

komórka pełni

wszystkie czynności życiowe czyli

oddychanie odżywianie wzrost rozmnażanie

wydalanie czy reakcja na bodźce jeśli

podoba wam się ten materiał to

koniecznie zajrzyjcie do pełnej wersji

kursu który znajdziecie w linku poniżej

w opisie w kursie znajdziecie wszystkie

lekcje bez reklam a do tego mnóstwo

dodatkowych materiałów rozbudowane

notatki notatki graficzne testy Zadania

praktyczne doświadczenia to kompletny

przewodnik pod całej biologii klasy

pierwszej poziomu podstawowego w cenie

zaledwie kilku korepetycji idealny żeby

skutecznie przygotować się do egzaminów

i sprawdzianów Sprawdźcie sami to

inwestycja która się opłac

Dobra dzięki serdeczne że wytrzymaliście

tu ze mną i do następnego razu