Merhabalar uzun bir çok uzun bir aradan

sonra bir kez daha YouTube kanalımda

karşınızdayız İki gün üç gün sonra

hemen Hemen herkesin tarihsel bir

nitelik taşıdığı konusunda hemfikir

bulunduğu bir seçime gideceğiz

Önümüzdeki seçimlerin ardından

Türkiye'deki ekonominin durumu nedir

Türkiye ekonomisinin bugünkü durumunda

ne tür müdahaleler gerekir

değerlendirmeleri nasıl yapmak lazım

vergi kur faiz konularında ne tür

tedbirler düşünülüyor özellikle iktidara

talip olan

Muhalefet partileri açısından Bunları

konuşmak üzere

Sayın Kerim Rotayı gelecek partisinden

davet ettim bugün yaşadığımız yaşamakta

olduğumuz kriz

2001 krizinden ne bakımlardan farklı

Dolayısıyla o krizde uygulanan

Politikalar bugünkü krizden çıkmak için

de geçerli Politikalar mı değillerse

nedir beklememiz gereken Teşekkürler

hocam ben 2001 kriziyle bugün arasındaki

farkı hem yerel Hem uluslararası ölçekte

çok farklı olarak nitelendiriyorum

yerel anlamda 2001 krizi daha çok bir

borç sürdürülebilirliği ve bankacılık

krizi olarak karşımıza çıkmıştı ve Ondan

sonrasında da tabii ki bunun

Restorasyonu için topluma çok büyük bir

maliyet yüklenilmiş yüklenmişti bugün

Geldiğimiz noktada ise bu borç

sürülebilirliği veya bankacılık krizinin

dışında aslında bir Ödemeler dengesi

sorununun ucuna kadar geldik Bir döviz

rezervleri eksikliği ortada ama belki

daha da önemlisi bir gelir ve servet

dağılımı bozukluğuyla da çeşitlendi o

yüzden hem çözümlerinin hem de yapılacak

verilecek aksiyonların çok değişik

olması lazım uluslararası anlamda ise

değişikliği şu 2001 özellikle 11 Eylül

saldırılarını Sonrasında bütün dünyada

daha önce Alışık olmadığımız daha düşük

Amerikan doları faizi ve uluslararası

ölçekte Faizler ve bütün dünyada

gelişim ülkelerde adlandırdığımız

ülkelere Tabiri caizse Nur yağması ile

sonuçlanan bir dönem

Bugün de tabii ki Merkez bankaları

bilançolarına baktığımızda çok büyüdü

Merkez bankaları bile açıyorlar ama

paranın seçiciliği de önemli ölçüde

artmış durumda ve Faizler de daha yüksek

bir de o dönemde aynı zamanda Çin'in de

özellikle Dünya Ticaret Örgütü'ne

girdiği için çok hızlı büyüdüğü bir

dönemdi değil mi Yani o da Taşıyıcı oldu

o dönemde de Sanki dünyada daha önce hiç

var olmayan Çin'in uluslararası piyasaya

entegrasyonuyla beraber muazzam bir

üretimde verimlilik ve ithalatın bütün

dünyada en başta Abd olmak üzere bir

anda açılarak Ee mal ve hizmet

piyasalarının liberalleşmesinin aslında

bir 10 yılı oldu şimdi bu Onların çoğu o

hikayelerin çoğu bitmiş vaziyette

Dolayısıyla bizim

iktidara geldiğimizde yapmamız gereken

en önemli şeylerden bir tanesi bir kere

öncelikle Türkiye'nin

içinde bulunduğu itibar açığından bir an

önce Kurtarmak bu itibar açığı özellikle

kullanıyorum çünkü gerek bizim

Türkiye'nin risk birimlerine

baktığımızda gerekse kurumların

itibarlarını ve kurumların dünyadaki

bilindiklerine baktığımızda çok büyük

bir erozyon var öncelikle bu itibar

açının giderilmesi gerekiyor itibar

açığının giderilmesiyle beraber bu

Ödemeler dengesi krizine düştük

Düşeceğiz noktasından da Türkiye'nin bir

an önce çıkması gerekiyor ondan

sonrasındaki uygulamalarla da

Türkiye'nin gelir ve servet dağılımını

artık daha fazla bozulmasına izin

vermemesi Hatta düzeltmeye başlaması

gerekiyor Bunu nasıl yapacağınızı

düşünüyorsunuz Yani gece kontrolden

çıkmış

ne yapılacak hocam şeyde haklısınız yani

bütçe bundan 2 sene önce yıllık %12

civarında milli gelirin açık veren bütçe

Muhtemelen bu sene %6-7 ile açığına

gelmiş olacak ancak Türkiye'nin boşluk

oranları hala kontrol edilebilir

seviyede Türkiye'nin kısa vadede

yapacağı şeyler çok sınırlı ama Orta

vadeli bir planı mutlaka ortaya koyması

gerekiyor nedir bunların Orta vadeli

planda Türkiye'nin bütçe dengelerini

tekrar yerine gelmesi

rezer pozisyonunun hem Merkez Bankası

Hem uluslararası rezer pozisyonunun

tekrar güçlendirilmesi ve Türkiye'nin

hem kayıt yaşadıkları mücadele ile hem

de vergi gelirlerinin

özellikle

doğrudan doğrudan'a kayması da önemli

bir vergi reformunu mutlaka ortaya

koyması gerekiyor Peki bu rezervişin

nasıl halletmeyi düşünüyorsunuz yani

Sayın Kılıçdaroğlu'nun 300 milyar dolar

gelir demesi var birlikte çalışacağınız

ümit ediyorum ya da ekonomiden sorumlu

olacak Sayın Bilge Yılmaz da bir sermaye

akışı olacağını Düşünüyor bu sermaye

akışı yalnızca itibarın geri gelmesi ya

da güven verecek bir kadr onun

oluşmasıyla mı ilgilidir yoksa

Türkiye'nin bu sermaye çekebilmek için

yapması gereken Elzem bir takım adımları

var mı Biz bu 300 milyar dolar veya

Türkiye'ye para çekmenin 3 tane önemli

adımı oluyor hocam yani bu üç önemli

adımdan bir tanesi tamamen itibaren

giderilmesi ile alakalı ve bu portföy

yatırımları diye adlandırıyoruz

Türkiye'de Ee 2014 yılında Türk Lirası

varlıklara yatırım yapmış yabancıların

portföy yatırımları 200 milyara doğru

bulmuştu

Yani bu 200 milyar doların içerisinde

hem hisse senetleri var hem tahviller

vardı hem de swap yoluyla yapılmış bu

yatırımlar 200 milyar doları bulmuştu

Bugün 25 milyar dolara düşmüş durumda

[Müzik]

işte fabrika veya bir Teknoloji Merkezi

kurmak isteyen bir yabancıyı düşünün

önce oradaki belediyeye güvenmeniz lazım

belediye başkanına güvenmeniz lazım

sonrasında yerel hükümete Sonrasında da

Eğer bir sorun yaşarsanız hukukla

başınızın derde girdiğinde bu konu sizi

koruyacağını haklıysanız koruyacağına

dair inancınız olması lazım hukukunun en

çok gerekli olan kısmı üçüncü aşaması

Türkiye Maalesef bu üçüncü aşamayı hiç

beceremedi

gümrük birliğine girdiğimiz tarihten bu

yana neredeyse 30 yıl geçti bu 3 aşamada

hiç başarılı olamadık burada

Türkiye'nin Bence neredeyse 5 sene üst

üste bir istikrar ve başarı hikayesi

yazamamasını çok etkisi var bunu

yapabilmiş olsaydık üçüncü aşamada

gelirdi o yüzden biz zannediyorum bu

hükümette yani 5 sene sürmesini

umduğumuz

Sayın Kılıçdaroğlu'nun başkanlığındaki

hükümette ilk iki aşamayı kolaylıkla

yapabiliriz diye düşünüyorum ama üçüncü

aşamayı yapmak için Türkiye'nin daha

kalıcı bir potansiyeli ortaya koyması

gerekiyor

Peki Mesela şimdi vergi konusunda daha

eşitlikçi doğrudan vergileri ağırlık

veren belki servetin vergilendirilmesini

daha makul düzeylere çıkarmaktan

bahsettiniz Peki Kur ve faizde ne tür

bir politika izleyeceksiniz Çünkü

sıradan vatandaş açısından galiba en

önemlileri de bu ikisi yani doğrudan

doğayla vergilerden doğurduğuna geçerken

de mutlaka bir plan dahilinde geçmek

gerekiyor bir hedefler koymak gerekiyor

Şu anda 70 30 gibi bir dengemiz var

bunun 50-50'ye Hangi sürede geleceğini

bizim şeffaf bir şekilde ortaya koymamız

gerekiyor Kuru ve faiz tarafında ise

aslında bu kadar uzun vadeli planlar

yapmaya gerek yok oradaki hedefler çok

net bir şekilde Orta vadeli programının

açıklanmasıyla ortaya konur hedefimiz

Tabii ki iki senede tekrar tek Hani ile

enflasyona geri dönmek bunun da çıktısı

tek haneli veya düşük tek haneli faize

gelmektir Peki bu ciddi bir istikrar

programı anlamına geliyor ım

olacağını söylüyorsunuz ya da Milli

Yılmaz da bunları söylüyor Peki genelde

bu tür programlarda alt gelir

düzeyindeki vatandaşlar sıkıntının

yükünü en fazla çekenler olur onlar için

bir şey düşünüyor musunuz Üstelik de

hani

gerçekçi olacaksak 10 ay sonunda yerel

seçimlere gideceğiz Ne tür bir plan var

kafanızda Türkiye'de bizce yani bence

reel ücretlerin mutlaka yükselmesi

gerekiyor reel ücretler yükselmeden bu

gelir vesaire dağılımındaki bozulmanın

önüne geçmek mümkün değil Türkiye'de

önemli bir zamandır yaklaşık 4-5 senedir

ya eğer ücretler düşüyor İşin kötüsü

reel ücretlerin düşmediği dönemlerde

bile fakirleşme çok artıyor Bu da belki

de enflasyon rakamlarının yanlış

olmasından da kaynaklanıyor olabilir en

en

şüpheli kısmı o

Dolayısıyla Burada mutlaka ki vergi

politikalarının değişmesi gerekiyor

Türkiye'nin kaynaklarının allikasyonunda

farklı şekilde yapılması gerekiyor bir

örnek vereyim Türkiye'de

2023 yılında vergi bütçesi Türkiye'nin 5

trilyon lira ama 4 trilyon lira vergi

toplanacak aradaki bir trilyon vergi

istisnaları ve teşviklerine ayrılmış

vaziyette yani bu hemen hemen vergi

gelirlerinin topladığımız belgelerin

%25'ine denk gelen bir tutar Oysa 2006

yılında bir %6'sıydı ne zaman biz bir

yüzde 6'dan

%25'e çıktık bu aradaki %19 ne kadar bir

büyüklük diye baktığımızda bu %19'luk

büyüklük yaklaşık yıllık 35 ila 40

milyar dolar arasında bir büyüklüğe denk

geliyor Yani bu büyüklükte bir tutarı

Biz birilerine vergi istisnası teşvik

olarak veriyoruz ve bunları ne etki

analizine Herhangi birimiz biliyoruz ne

de hangi şirketlere veya hangi

yatırımlara bu teşvikler verildi

hiçbirini Takibi de maalesef yok

Dolayısıyla Türkiye Aslında belki

toplayabilen vergi yatırımların teşvik

eden bir ülke ama çıktıları iyi değil

Şimdi siz Yani buradan Şu soru geldi

aklıma Siz rakam Lara baktığınız zaman

kafanızda

enkaz diye nitelendireceksek enkazın

boyutları konusunda bir fikir var peki

fiilen işin başına geçtiğinizde

tablonun daha da kötü çıkması ihtimali

sizi kaygılandırıyor mu Tabii ki yani

çeşitli soru işaretlerinin olduğu

kurumlar var Merkez Bankası TÜİK Hatta

bankacılık sistemi ile ilgili Bazı

sorunların olabileceğini şimdiden

hissediyoruz

iktidara devraldığımızda da hani çok

kısa bir süre içinde bu bence haftalar

içinde olmalı bu net tabloyu

vatandaşların önüne mutlaka ki Ee

paylaşılması gerekiyor Mesela benim En

çok korktuğum şey Şükrü yanlış ise

aradaki pompa aradaki farkın

nasıl ödeneceği yönünde çünkü hani

Devletin memurlarına bunu ödemesi yine

nispeten daha kolay olabilir ama Özel

sektör bunu nasıl yapacak hangi

şartlarda yapacak 3 sene boyunca %10

Kusura bakmayın size eksik zam vermiş

değil kim bunu telafi edecek Ee

sözleşmeler nasıl bağlanacak ev sahibi

kiracı anlaşmazlıklara nasıl yansıyacak

bu büyük bir sorun olarak karşımıza

çıkabilir o yüzden

Ee bizim bunları çok şeffaf bir şekilde

ortaya koyup Ondan sonra bir toplumsal

uzlaşı da mutlaka arıyor olmamız

gerekecek Ee bu bir zamanlar ekonomik

sosyal konsey vardı o tür bir işim var

aklınızda Evet ekonomik sosyal Konusu

ise zaten Sayın kılıçdaroğlu'nda net bir

şekilde söyledi hayata geçecek ve ee

fonksiyonel hale gelecek burada bir

toplumsal uzlaşıyı bize enflasyonla

mücadelede mutlaka yaratmak zorundayız

peki Yani çok herhalde yöneltilen bir

eleştiri değilse bile kuşku 6 partiyi

işte hep birlikte yöneteceksiniz

ekonomi konusunda Her kafadan bir ses mi

çıkar yoksa belirli bir mutabakat var mı

ilk atılacak adımlar konusunda bir kendi

aranızda karara vardınız mı Bunları

biliyor musunuz ve aktörler belli mi

Evet aslında partilerin ekonomi

takımlarına baktığınızda şöyle bir net

bir resim ortaya çıkıyor hocam

partilerin ekonomi takımlarında böyle

hayatı siyasetle geçmiş bir insan pek

kalma yok aslında dikkat edersiniz yani

Deva parasından İbrahim Çanakçı bakın

Bana bakın iyi partiden Bilge Yılmaz'a

bakın Cumhuriyet Halk parasından Selin

hanıma bakın genellikle Akademi kökenli

ya iş hayatı kökenli veya devlet de

Bürokrasi kökenli insanlar bu işin

patronu olmuş durumlar partiler için

söylüyor O yüzden siyasi liderlere de

şöyle bir görev düşüyor Bence biraz

evvel yerel seçimler var demiştiniz

yerel seçimlere 9-10 ay var gibi

görünüyor Yani Türkiye'nin bırakın 9-10

ay 9-10 saat kaybedecek bile bir vakti

ekonomide Bence kalmadı O yüzden ne

yapılacaksa artık bu ekiplerin biraz da

tek roktart ve ekip gibi yaklaşıp

yapması gerekiyor ve siyasetçi

siyasilerin siyasi liderlerinde buna

destek verip önünü açması gerekiyor Yani

Türkiye'nin Bence hocam o 9 aya Ee

kaybetmeye hiçbir lüksü yok yerel

seçimden de bence liderlerimiz hiçbir

korkmasınlar büyük Ankara İstanbul İzmir

Antalya Mersin gibi şehirler zaten

millet ittifakı'nda iktidarı

aldıklarında yerel seçimleri de

kazanacaklardır Peki o zaman Son olarak

şunu sorayım 2001 kriziyle başladık O

krizden Türkiye'nin çıkmasını sağlayan

programları

çok yakın zamanda kaybettiğimiz Kemal

Derviş hazırlamıştı Evet Allah rahmet

eylesin Belki o bir güçlü ekonomiye

yönelik bir programdı belki devamı

gelseydi güçlü de bir ekonomi olacaktı

bir buçuk bir yıldan fazla sürdü yeni

bir dengenin yakalanması siz dediğiniz

şekilde hemen

[Müzik]

yapmak istedik uygulamak istediklerinizi

uygulamaya başladığınız takdirde hem

nispeten eşitlikçi ya da dengeli bir

gelir dağılımına yönelmeyi hem de Teknik

olarak özellikle Merkez Bankası

politikalarından başlayarak rasyonel

politikalara Türkiye'ye geçirmeyi

düşünüyorsunuz ne kadar kısa sürede ve

ne kadar sürede sonuç almayı

düşünüyorsunuz üçe ayırıyorum ki ortak

politika mutabakat metninden aynen bu

şekilde devam ediyor ilk 1 ay

2 sene ve 5 sene diye bakıyorum ben ilk

1 ay Bu ilk 1 ay itibar açının

getirilmeli için kurumların bir

itibarının geri gelmesi için ve kurda

istikrarın ve hedeflerin belirlenmesi

için ilk bir yer çok önemli 2 yıl bizim

enflasyonu tek haneye indirmeyi talep

ettiğimiz dönem Bu da çok önemli ama

gelir ve servet dağılımının düzelmeye

başlaması Bence 5 yıllık bir

programlanacak çıktısı olabilir

Çünkü bu politikaların bütün gayretinin

bu yönde olduğunu düşündüğünüzde ve

kademeli geçişlerinde olacağını

düşündüğünüzde Bence bir iktidar

dönemine millet ittifakına ben çok

ihtiyacı olduğunu söylüyorum düşünüyorum

yani 3 sene sonra oluşacak bir seçimin

yapılacak bir seçimin bile çok yetersiz

bir süre bırakacağını düşünüyorum Peki

ikinci Tura kalması halinde ikinci Tura

kalması seçimin O bir iki Seçimden sonra

devir teslim için de bir süre geçiyor bu

süreler sizi korkutuyor mu korkutuyor

yani 9 saat

yok derken bunu kastediyordum yani 14

günü veya devir teslimle beraber belki

25 günü de kaybetecek bir zamanımızın

Ben olmadığını düşünüyorum çünkü hani

ekonomi bürokrasisi ise ve ekonomi

yönetimi şu anda ödemeler Kapıya gelmiş

Ödemeler dengesi krizini bir gün daha

iki gün daha ertelemek üzere aksiyonlar

oluyor Oysa

Mesela benim hesabıma göre Merkez

Bankası son haftalar içerisinde günde

bir buçuk milyar dolar Net döviz

kaybetmeye başladı Bu da net brütü daha

fazla

böyle bakınca bir an önce sonuçlanması

Tabii ki çok daha hayırlı E peki ama

Sonuçta bunlar

prosedürler o zaman

derinleşir mi yani bugüne kadar

Taşıma suyla döndürülen değirmen O tusu

da gelmediği takdirde sizin önünüze dam

kötü bir tablo çıkıyor ona da hazır

mısınız Tabii ki bu ihtimali var bunu

göz ardı etmeyelim ama millet

ittifakının bakanları kadroları

bürokratlarının ilan ettiği noktadan

itibaren o kredili açığının hızlı bir

şekilde Ben kapanacağını düşünüyorum

mevcut bunları alet olmuş bürokratların

bile orada artık aklı sevme bir noktada

geleyim Ondan sonrasında Türkiye'yi

doğru patikaya sokmalarını istiyoruz

Aksi takdirde sonuçları olacağını

herhalde fark ederler belki gelir o da

çok teşekkür ederim Size bir kere önce

seçimlerde İyi şanslar dilerim ve eğer

iktidar değişecekse de aldığınız görevde

hangi görevi alacaksanız Onda da

başarılar dilerim Çok teşekkür ederim

geldiğiniz için bu programı burada

bitiriyoruz Umarım Seçimden sonra bu

konuları ve başka konuları da konuşma

imkanımız olacak